Canto 10, Chapter 84

श्रीशुक उवाच श्रुत्वा पृथा सुबलपुत्र्यथ याज्ञसेनीमाधव्यथ क्षितिपपत्न्‍य उत स्वगोप्य: । कृष्णेऽखिलात्मनि हरौ प्रणयानुबन्धंसर्वा विसिस्म्युरलमश्रुकलाकुलाक्ष्य: ॥ १ ॥

śrī-śuka uvācaśrutvā pṛthā subala-putry atha yājñasenīmādhavy atha kṣitipa-patnya uta sva-gopyaḥkṛṣṇe ’khilātmani harau praṇayānubandhaṁsarvā visismyur alam aśru-kalākulākṣyaḥ

इति सम्भाषमाणासु स्‍त्रीभि: स्‍त्रीषु नृभिर्नृषु । आययुर्मुनयस्तत्र कृष्णरामदिद‍ृक्षया ॥ २ ॥ द्वैपायनो नारदश्च च्यवनो देवलोऽसित: । विश्वामित्र: शतानन्दो भरद्वाजोऽथ गौतम: ॥ ३ ॥ राम: सशिष्यो भगवान् वसिष्ठो गालवो भृगु: । पुलस्त्य: कश्यपोऽत्रिश्च मार्कण्डेयो बृहस्पति: ॥ ४ ॥ द्वितस्‍त्रितश्चैकतश्च ब्रह्मपुत्रास्तथाङ्गिरा: । अगस्त्यो याज्ञवल्क्यश्च वामदेवादयोऽपरे ॥ ५ ॥

iti sambhāṣamāṇāsustrībhiḥ strīṣu nṛbhir nṛṣuāyayur munayas tatrakṛṣṇa-rāma-didṛkṣayā

तान् द‍ृष्ट्वा सहसोत्थाय प्रागासीना नृपादय: । पाण्डवा: कृष्णरामौ च प्रणेमुर्विश्ववन्दितान् ॥ ६ ॥

tān dṛṣṭvā sahasotthāyaprāg āsīnā nṛpādayaḥpāṇḍavāḥ kṛṣṇa-rāmau capraṇemur viśva-vanditān

तानानर्चुर्यथा सर्वे सहरामोऽच्युतोऽर्चयत् । स्वागतासनपाद्यार्घ्यमाल्यधूपानुलेपनै: ॥ ७ ॥

tān ānarcur yathā sarvesaha-rāmo ’cyuto ’rcayatsvāgatāsana-pādyārghya-mālya-dhūpānulepanaiḥ

उवाच सुखमासीनान् भगवान् धर्मगुप्तनु: । सदसस्तस्य महतो यतवाचोऽनुश‍ृण्वत: ॥ ८ ॥

uvāca sukham āsīnānbhagavān dharma-gup-tanuḥsadasas tasya mahatoyata-vāco ’nuśṛṇvataḥ

श्रीभगवानुवाचअहो वयं जन्मभृतो लब्धं कार्त्स्‍न्येन तत्फलम् । देवानामपि दुष्प्रापं यद् योगेश्वरदर्शनम् ॥ ९ ॥

śrī-bhagavān uvācaaho vayaṁ janma-bhṛtolabdhaṁ kārtsnyena tat-phalamdevānām api duṣprāpaṁyad yogeśvara-darśanam

किं स्वल्पतपसां नृणामर्चायां देवचक्षुषाम् । दर्शनस्पर्शनप्रश्न‍प्रह्वपादार्चनादिकम् ॥ १० ॥

kiṁ svalpa-tapasāṁ nṝṇāmarcāyāṁ deva-cakṣuṣāmdarśana-sparśana-praśna-prahva-pādārcanādikam

न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवा मृच्छिलामया: । ते पुनन्त्युरुकालेन दर्शनादेव साधव: ॥ ११ ॥

na hy am-mayāni tīrthānina devā mṛc-chilā-mayāḥte punanty uru-kālenadarśanād eva sādhavaḥ

नाग्निर्न सूर्यो न च चन्द्रतारकान भूर्जलं खं श्वसनोऽथ वाङ्‍मन: । उपासिता भेदकृतो हरन्त्यघंविपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्तसेवया ॥ १२ ॥

nāgnir na sūryo na ca candra-tārakāna bhūr jalaṁ khaṁ śvasano ’tha vāṅ manaḥupāsitā bheda-kṛto haranty aghaṁvipaścito ghnanti muhūrta-sevayā

यस्यात्मबुद्धि: कुणपे त्रिधातुकेस्वधी: कलत्रादिषु भौम इज्यधी: । यत्तीर्थबुद्धि: सलिले न कर्हिचि-ज्जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखर: ॥ १३ ॥

yasyātma-buddhiḥ kuṇape tri-dhātukesva-dhīḥ kalatrādiṣu bhauma ijya-dhīḥyat-tīrtha-buddhiḥ salile na karhicijjaneṣv abhijñeṣu sa eva go-kharaḥ

श्रीशुक उवाच निशम्येत्थं भगवत: कृष्णस्याकुण्ठमेधस: । वचो दुरन्वयं विप्रास्तूष्णीमासन् भ्रमद्धिय: ॥ १४ ॥

śrī-śuka uvācaniśamyetthaṁ bhagavataḥkṛṣṇasyākuṇtha-medhasaḥvaco duranvayaṁ viprāstūṣṇīm āsan bhramad-dhiyaḥ

चिरं विमृश्य मुनय ईश्वरस्येशितव्यताम् । जनसङ्ग्रह इत्यूचु: स्मयन्तस्तं जगद्गुरुम् ॥ १५ ॥

ciraṁ vimṛśya munayaīśvarasyeśitavyatāmjana-saṅgraha ity ūcuḥsmayantas taṁ jagad-gurum

श्रीमुनय ऊचु: यन्मायया तत्त्वविदुत्तमा वयंविमोहिता विश्वसृजामधीश्वरा: । यदीशितव्यायति गूढ ईहयाअहो विचित्रं भगवद्विचेष्टितम् ॥ १६ ॥

śrī-munaya ūcuḥyan-māyayā tattva-vid-uttamā vayaṁvimohitā viśva-sṛjām adhīśvarāḥyad īśitavyāyati gūḍha īhayāaho vicitram bhagavad-viceṣṭitam

अनीह एतद् बहुधैक आत्मनासृजत्यवत्यत्ति न बध्यते यथा । भौमैर्हि भूमिर्बहुनामरूपिणीअहो विभूम्नश्चरितं विडम्बनम् ॥ १७ ॥

anīha etad bahudhaika ātmanāsṛjaty avaty atti na badhyate yathābhaumair hi bhūmir bahu-nāma-rūpiṇīaho vibhūmnaś caritaṁ viḍambanam

अथापि काले स्वजनाभिगुप्तयेबिभर्षि सत्त्वं खलनिग्रहाय च । स्वलीलया वेदपथं सनातनंवर्णाश्रमात्मा पुरुष: परो भवान् ॥ १८ ॥

athāpi kāle sva-janābhiguptayebibharṣi sattvaṁ khala-nigrahāya casva-līlayā veda-pathaṁ sanātanaṁvarṇāśramātmā puruṣaḥ paro bhavān

ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तप:स्वाध्यायसंयमै: । यत्रोपलब्धं सद् व्यक्तमव्यक्तं च तत: परम् ॥ १९ ॥

brahma te hṛdayaṁ śuklaṁtapaḥ-svādhyāya-saṁyamaiḥyatropalabdhaṁ sad vyaktamavyaktaṁ ca tataḥ param

तस्माद् ब्रह्मकुलं ब्रह्मन् शास्‍त्रयोनेस्त्वमात्मन: । सभाजयसि सद्धाम तद् ब्रह्मण्याग्रणीर्भवान् ॥ २० ॥

tasmād brahma-kulaṁ brahmanśāstra-yones tvam ātmanaḥsabhājayasi sad dhāmatad brahmaṇyāgraṇīr bhavān

अद्य नो जन्मसाफल्यं विद्यायास्तपसो द‍ृश: । त्वया सङ्गम्य सद्गत्या यदन्त: श्रेयसां पर: ॥ २१ ॥

adya no janma-sāphalyaṁvidyāyās tapaso dṛśaḥtvayā saṅgamya sad-gatyāyad antaḥ śreyasāṁ paraḥ

नमस्तस्मै भगवते कृष्णायाकुण्ठमेधसे । स्वयोगमाययाच्छन्नमहिम्ने परमात्मने ॥ २२ ॥

namas tasmai bhagavatekṛṣṇāyākuṇṭha-medhasesva-yogamāyayācchanna-mahimne paramātmane

न यं विदन्त्यमी भूपा एकारामाश्च वृष्णय: । मायाजवनिकाच्छन्नमात्मानं कालमीश्वरम् ॥ २३ ॥

na yaṁ vidanty amī bhū-pāekārāmāś ca vṛṣṇayaḥmāyā-javanikācchannamātmānaṁ kālam īśvaram

यथा शयान: पुरुष आत्मानं गुणतत्त्वद‍ृक् । नाममात्रेन्द्रियाभातं न वेद रहितं परम् ॥ २४ ॥ एवं त्वा नाममात्रेषु विषयेष्विन्द्रियेहया । मायया विभ्रमच्चित्तो न वेद स्मृत्युपप्लवात् ॥ २५ ॥

yathā śayānaḥ puruṣaātmānaṁ guṇa-tattva-dṛknāma-mātrendriyābhātaṁna veda rahitaṁ param

तस्याद्य ते दद‍ृशिमाङ्‍‍घ्रिमघौघमर्ष-तीर्थास्पदं हृदि कृतं सुविपक्व‍योगै: । उत्सिक्तभक्त्युपहताशयजीवकोशाआपुर्भवद्गतिमथानुगृहाण भक्तान् ॥ २६ ॥

tasyādya te dadṛśimāṅghrim aghaugha-marṣa-tīrthāspadaṁ hṛdi kṛtaṁ su-vipakva-yogaiḥutsikta-bhakty-upahatāśaya jīva-kośāāpur bhavad-gatim athānugṛhāna bhaktān

श्रीशुक उवाच इत्यनुज्ञाप्य दाशार्हं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरम् । राजर्षे स्वाश्रमान् गन्तुं मुनयो दधिरे मन: ॥ २७ ॥

śrī-śuka uvācaity anujñāpya dāśārhaṁdhṛtarāṣṭraṁ yudhiṣṭhiramrājarṣe svāśramān gantuṁmunayo dadhire manaḥ

तद् वीक्ष्य तानुपव्रज्य वसुदेवो महायशा: । प्रणम्य चोपसङ्गृह्य बभाषेदं सुयन्त्रित: ॥ २८ ॥

tad vīkṣya tān upavrajyavasudevo mahā-yaśāḥpraṇamya copasaṅgṛhyababhāṣedaṁ su-yantritaḥ

श्रीवसुदेव उवाच नमो व: सर्वदेवेभ्य ऋषय: श्रोतुमर्हथ । कर्मणा कर्मनिर्हारो यथा स्यान्नस्तदुच्यताम् ॥ २९ ॥

śrī-vasudeva uvācanamo vaḥ sarva-devebhyaṛṣayaḥ śrotum arhathakarmaṇā karma-nirhāroyathā syān nas tad ucyatām

श्रीनारद उवाच नातिचित्रमिदं विप्रा वसुदेवो बुभुत्सया । कृष्णं मत्वार्भकं यन्न: पृच्छति श्रेय आत्मन: ॥ ३० ॥

śrī-nārada uvācanāti-citram idaṁ viprāvasudevo bubhutsayākṛṣṇam matvārbhakaṁ yan naḥpṛcchati śreya ātmanaḥ

सन्निकर्षोऽत्र मर्त्यानामनादरणकारणम् । गाङ्गं हित्वा यथान्याम्भस्तत्रत्यो याति शुद्धये ॥ ३१ ॥

sannikarṣo ’tra martyānāmanādaraṇa-kāraṇamgāṅgaṁ hitvā yathānyāmbhastatratyo yāti śuddhaye

यस्यानुभूति: कालेन लयोत्पत्त्यादिनास्य वै । स्वतोऽन्यस्माच्च गुणतो न कुतश्चन रिष्यति ॥ ३२ ॥ तं क्लेशकर्मपरिपाकगुणप्रवाहै-रव्याहतानुभवमीश्वरमद्वितीयम् । प्राणादिभि: स्वविभवैरुपगूढमन्योमन्येत सूर्यमिव मेघहिमोपरागै: ॥ ३३ ॥

yasyānubhūtiḥ kālenalayotpatty-ādināsya vaisvato ’nyasmāc ca guṇatona kutaścana riṣyati

अथोचुर्मुनयो राजन्नाभाष्यानकदुन्दुभिम् । सर्वेषां श‍ृण्वतां राज्ञां तथैवाच्युतरामयो: ॥ ३४ ॥

athocur munayo rājannābhāṣyānalsadundabhimsarveṣāṁ śṛṇvatāṁ rājñāṁtathaivācyuta-rāmayoḥ

कर्मणा कर्मनिर्हार एष साधु निरूपित: । यच्छ्रद्धया यजेद् विष्णुं सर्वयज्ञेश्वरं मखै: ॥ ३५ ॥

karmaṇā karma-nirhāraeṣa sādhu-nirūpitaḥyac chraddhayā yajed viṣṇuṁsarva-yajñeśvaraṁ makhaiḥ

चित्तस्योपशमोऽयं वै कविभि: शास्‍त्रचक्षुषा । दर्शित: सुगमो योगो धर्मश्चात्ममुदावह: ॥ ३६ ॥

cittasyopaśamo ’yaṁ vaikavibhiḥ śāstra-cakṣusādarśitaḥ su-gamo yogodharmaś cātma-mud-āvahaḥ

अयं स्वस्त्ययन: पन्था द्विजातेर्गृहमेधिन: । यच्छ्रद्धयाप्तवित्तेन शुक्लेनेज्येत पूरुष: ॥ ३७ ॥

ayaṁ svasty-ayanaḥ panthādvi-jāter gṛha-medhinaḥyac chraddhayāpta-vittenaśuklenejyeta pūruṣaḥ

वित्तैषणां यज्ञदानैर्गृहैर्दारसुतैषणाम् । आत्मलोकैषणां देव कालेन विसृजेद्ब‍ुध: । ग्रामे त्यक्तैषणा: सर्वे ययुर्धीरास्तपोवनम् ॥ ३८ ॥

vittaiṣaṇāṁ yajña-dānairgṛhair dāra-sutaiṣaṇāmātma-lokaiṣaṇāṁ devakālena visṛjed budhaḥgrāme tyaktaiṣaṇāḥ sarveyayur dhīrās tapo-vanam

ऋणैस्‍त्रिभिर्द्विजो जातो देवर्षिपितृणां प्रभो । यज्ञाध्ययनपुत्रैस्तान्यनिस्तीर्य त्यजन् पतेत् ॥ ३९ ॥

ṛṇais tribhir dvijo jātodevarṣi-pitṝṇāṁ prabhoyajñādhyayana-putrais tānyanistīrya tyajan patet

त्वं त्वद्य मुक्तो द्वाभ्यां वै ऋषिपित्रोर्महामते । यज्ञैर्देवर्णमुन्मुच्य निर्ऋणोऽशरणो भव ॥ ४० ॥

tvaṁ tv adya mukto dvābhyāṁ vaiṛṣi-pitror mahā-mateyajñair devarṇam unmucyanirṛṇo ’śaraṇo bhava

वसुदेव भवान् नूनं भक्त्या परमया हरिम् । जगतामीश्वरं प्रार्च: स यद् वां पुत्रतां गत: ॥ ४१ ॥

vasudeva bhavān nūnaṁbhaktyā paramayā harimjagatām īśvaraṁ prārcaḥsa yad vāṁ putratāṁ gataḥ

श्रीशुक उवाच इति तद्वचनं श्रुत्वा वसुदेवो महामना: । तानृषीनृत्विजो वव्रे मूर्ध्नानम्य प्रसाद्य च ॥ ४२ ॥

śrī-śuka uvācaiti tad-vacanaṁ śrutvāvasudevo mahā-manāḥtān ṛṣīn ṛtvijo vavremūrdhnānamya prasādya ca

त एनमृषयो राजन् वृता धर्मेण धार्मिकम् । तस्मिन्नयाजयन् क्षेत्रे मखैरुत्तमकल्पकै: ॥ ४३ ॥

ta enam ṛṣayo rājanvṛtā dharmeṇa dhārmikamtasminn ayājayan kṣetremakhair uttama-kalpakaiḥ

तद्दीक्षायां प्रवृत्तायां वृष्णय: पुष्करस्रज: । स्‍नाता: सुवाससो राजन् राजान: सुष्ठ्वलङ्कृता: ॥ ४४ ॥ तन्महिष्यश्च मुदिता निष्ककण्ठ्य: सुवासस: । दीक्षाशालामुपाजग्मुरालिप्ता वस्तुपाणय: ॥ ४५ ॥

tad-dīkṣāyāṁ pravṛttāyāṁvṛṣṇayaḥ puṣkara-srajaḥsnātāḥ su-vāsaso rājanrājānaḥ suṣṭhv-alaṅkṛtāḥ

नेदुर्मृदङ्गपटहशङ्खभेर्यानकादय: । ननृतुर्नटनर्तक्यस्तुष्टुवु: सूतमागधा: । जगु: सुकण्ठ्यो गन्धर्व्य: सङ्गीतं सहभर्तृका: ॥ ४६ ॥

nedur mṛdaṅga-paṭaha-śaṅkha-bhery-ānakādayaḥnanṛtur naṭa-nartakyastuṣṭuvuḥ sūta-māgadhāḥjaguḥ su-kaṇṭhyo gandharvyaḥsaṅgītaṁ saha-bhartṛkāḥ

तमभ्यषिञ्चन् विधिवदक्तमभ्यक्तमृत्विज: । पत्नीभिरष्टादशभि: सोमराजमिवोडुभि: ॥ ४७ ॥

tam abhyaṣiñcan vidhi-vadaktam abhyaktam ṛtvijaḥpatnībhir aṣṭā-daśabhiḥsoma-rājam ivoḍubhiḥ

ताभिर्दुकूलवलयैर्हारनूपुरकुण्डलै: । स्वलङ्कृताभिर्विबभौ दीक्षितोऽजिनसंवृत: ॥ ४८ ॥

tābhir dukūla-valayairhāra-nūpura-kuṇḍalaiḥsv-alaṅkṛtābhir vibabhaudīkṣito ’jina-saṁvṛtaḥ

तस्यर्त्विजो महाराज रत्नकौशेयवासस: । ससदस्या विरेजुस्ते यथा वृत्रहणोऽध्वरे ॥ ४९ ॥

tasyartvijo mahā-rājaratna-kauśeya-vāsasaḥsa-sadasyā virejus teyathā vṛtra-haṇo ’dhvare

तदा रामश्च कृष्णश्च स्वै: स्वैर्बन्धुभिरन्वितौ । रेजतु: स्वसुतैर्दारैर्जीवेशौ स्वविभूतिभि: ॥ ५० ॥

tadā rāmaś ca kṛṣṇaś casvaiḥ svair bandhubhir anvitaurejatuḥ sva-sutair dārairjīveśau sva-vibhūtibhiḥ

ईजेऽनुयज्ञं विधिना अग्निहोत्रादिलक्षणै: । प्राकृतैर्वैकृतैर्यज्ञैर्द्रव्यज्ञानक्रियेश्वरम् ॥ ५१ ॥

īje ’nu-yajñaṁ vidhināagni-hotrādi-lakṣaṇaiḥprākṛtair vaikṛtair yajñairdravya-jñāna-kriyeśvaram

अथर्त्विग्भ्योऽददात् काले यथाम्नातं स दक्षिणा: । स्वलङ्कृतेभ्योऽलङ्कृत्य गोभूकन्या महाधना: ॥ ५२ ॥

athartvigbhyo ’dadāt kāleyathāmnātaṁ sa dakṣiṇāḥsv-alaṅkṛtebhyo ’laṅkṛtyago-bhū-kanyā mahā-dhanāḥ

पत्नीसंयाजावभृथ्यैश्चरित्वा ते महर्षय: । सस्‍नू रामह्रदे विप्रा यजमानपुर:सरा: ॥ ५३ ॥

patnī-saṁyājāvabhṛthyaiścaritvā te maharṣayaḥsasnū rāma-hrade viprāyajamāna-puraḥ-sarāḥ

स्‍नातोऽलङ्कारवासांसि वन्दिभ्योऽदात्तथा स्‍त्रिय: । तत: स्वलङ्कृतो वर्णानाश्वभ्योऽन्नेन पूजयत् ॥ ५४ ॥

snāto ’laṅkāra-vāsāṁsivandibhyo ’dāt tathā striyaḥtataḥ sv-alaṅkṛto varṇānā-śvabhyo ’nnena pūjayat

बन्धून् सदारान् ससुतान् पारिबर्हेण भूयसा । विदर्भकोशलकुरून् काशिकेकयसृञ्जयान् ॥ ५५ ॥ सदस्यर्त्विक्सुरगणान् नृभूतपितृचारणान् । श्रीनिकेतमनुज्ञाप्य शंसन्त: प्रययु: क्रतुम् ॥ ५६ ॥

bandhūn sa-dārān sa-sutānpāribarheṇa bhūyasāvidarbha-kośala-kurūnkāśi-kekaya-sṛñjayān

धृतराष्ट्रोऽनुज: पार्था भीष्मो द्रोण: पृथा यमौ । नारदो भगवान् व्यास: सुहृत्सम्बन्धिबान्धवा: ॥ ५७ ॥ बन्धून् परिष्वज्य यदून् सौहृदाक्लिन्नचेतस: । ययुर्विरहकृच्छ्रेण स्वदेशांश्चापरे जना: ॥ ५८ ॥

dhṛtarāṣṭro ’nujaḥ pārthābhīṣmo droṇaḥ pṛthā yamaunārado bhagavān vyāsaḥsuhṛt-sambandhi-bāndhavāḥ

नन्दस्तु सह गोपालैर्बृहत्या पूजयार्चित: । कृष्णरामोग्रसेनाद्यैर्न्यवात्सीद् बन्धुवत्सल: ॥ ५९ ॥

nandas tu saha gopālairbṛhatyā pūjayārcitaḥkṛṣṇa-rāmograsenādyairnyavātsīd bandhu-vatsalaḥ

वसुदेवोऽञ्जसोत्तीर्य मनोरथमहार्णवम् । सुहृद् वृत: प्रीतमना नन्दमाह करे स्पृशन् ॥ ६० ॥

vasudevo ’ñjasottīryamanoratha-mahārṇavamsuhṛd-vṛtaḥ prīta-manānandam āha kare spṛśan

श्रीवसुदेव उवाच भ्रातरीशकृत: पाशो नृणां य: स्‍नेहसंज्ञित: । तं दुस्त्यजमहं मन्ये शूराणामपि योगिनाम् ॥ ६१ ॥

śrī-vasudeva uvācabhrātar īśa-kṛtaḥ pāśonṛnāṁ yaḥ sneha-saṁjñitaḥtaṁ dustyajam ahaṁ manyeśūrāṇām api yoginām

अस्मास्वप्रतिकल्पेयं यत् कृताज्ञेषु सत्तमै: । मैत्र्यर्पिताफला चापि न निवर्तेत कर्हिचित् ॥ ६२ ॥

asmāsv apratikalpeyaṁyat kṛtājñeṣu sattamaiḥmaitry arpitāphalā cāpina nivarteta karhicit

प्रागकल्पाच्च कुशलं भ्रातर्वो नाचराम हि । अधुना श्रीमदान्धाक्षा न पश्याम: पुर: सत: ॥ ६३ ॥

prāg akalpāc ca kuśalaṁbhrātar vo nācarāma hiadhunā śrī-madāndhākṣāna paśyāmaḥ puraḥ sataḥ

मा राज्यश्रीरभूत् पुंस: श्रेयस्कामस्य मानद । स्वजनानुत बन्धून् वा न पश्यति ययान्धद‍ृक् ॥ ६४ ॥

mā rājya-śrīr abhūt puṁsaḥśreyas-kāmasya māna-dasva-janān uta bandhūn vāna paśyati yayāndha-dṛk

श्रीशुक उवाच एवं सौहृदशैथिल्यचित्त आनकदुन्दुभि: । रुरोद तत्कृतां मैत्रीं स्मरन्नश्रुविलोचन: ॥ ६५ ॥

śrī-śuka uvācaevaṁ sauhṛda-śaithilya-citta ānakadundubhiḥruroda tat-kṛtāṁ maitrīṁsmarann aśru-vilocanaḥ

नन्दस्तु सख्यु: प्रियकृत् प्रेम्णा गोविन्दरामयो: । अद्य श्व इति मासांस्‍त्रीन् यदुभिर्मानितोऽवसत् ॥ ६६ ॥

nandas tu sakhyuḥ priya-kṛtpremṇā govinda-rāmayoḥadya śva iti māsāṁs trīnyadubhir mānito ’vasat

तत: कामै: पूर्यमाण: सव्रज: सहबान्धव: । परार्ध्याभरणक्षौमनानानर्घ्यपरिच्छदै: ॥ ६७ ॥ वसुदेवोग्रसेनाभ्यां कृष्णोद्धवबलादिभि: । दत्तमादाय पारिबर्हं यापितो यदुभिर्ययौ ॥ ६८ ॥

tataḥ kāmaiḥ pūryamāṇaḥsa-vrajaḥ saha-bāndhavaḥparārdhyābharaṇa-kṣauma-nānānarghya-paricchadaiḥ

नन्दो गोपाश्च गोप्यश्च गोविन्दचरणाम्बुजे । मन: क्षिप्तं पुनर्हर्तुमनीशा मथुरां ययु: ॥ ६९ ॥

nando gopās’ ca gopyaś cagovinda-caraṇāmbujemanaḥ kṣiptaṁ punar hartumanīśā mathurāṁ yayuḥ

बन्धुषु प्रतियातेषु वृष्णय: कृष्णदेवता: । वीक्ष्य प्रावृषमासन्नाद् ययुर्द्वारवतीं पुन: ॥ ७० ॥

bandhuṣu pratiyāteṣuvṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-devatāḥvīkṣya prāvṛṣam āsannādyayur dvāravatīṁ punaḥ

जनेभ्य: कथयां चक्रुर्यदुदेवमहोत्सवम् । यदासीत्तीर्थयात्रायां सुहृत्सन्दर्शनादिकम् ॥ ७१ ॥

janebhyaḥ kathayāṁ cakruryadu-deva-mahotsavamyad āsīt tīrtha-yātrāyāṁsuhṛt-sandarśanādikam