Canto 11, Chapter 31

भगवान् पितामहं वीक्ष्य विभूतीरात्मनो विभु: । संयोज्यात्मनि चात्मानं पद्मनेत्रे न्यमीलयत् ॥ ५ ॥

bhagavān pitāmahaṁ vīkṣyavibhūtīr ātmano vibhuḥsaṁyojyātmani cātmānaṁpadma-netre nyamīlayat

भगवान् पितामहं वीक्ष्य विभूतीरात्मनो विभु: । संयोज्यात्मनि चात्मानं पद्मनेत्रे न्यमीलयत् ॥ ५ ॥

bhagavān pitāmahaṁ vīkṣyavibhūtīr ātmano vibhuḥsaṁyojyātmani cātmānaṁpadma-netre nyamīlayat

लोकाभिरामां स्वतनुं धारणाध्यानमङ्गलम् । योगधारणयाग्नेय्यादग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥

lokābhirāmāṁ sva-tanuṁdhāraṇā-dhyāna-maṅgalamyoga-dhāraṇayāgneyyā-dagdhvā dhāmāviśat svakam

लोकाभिरामां स्वतनुं धारणाध्यानमङ्गलम् । योगधारणयाग्नेय्यादग्ध्वा धामाविशत् स्वकम् ॥ ६ ॥

lokābhirāmāṁ sva-tanuṁdhāraṇā-dhyāna-maṅgalamyoga-dhāraṇayāgneyyā-dagdhvā dhāmāviśat svakam

दिवि दुन्दुभयो नेदु: पेतु: सुमनसश्च खात् । सत्यं धर्मो धृतिर्भूमे: कीर्ति: श्रीश्चानु तं ययु: ॥ ७ ॥

divi dundubhayo neduḥpetuḥ sumanasaś ca khātsatyaṁ dharmo dhṛtir bhūmeḥkīrtiḥ śrīś cānu taṁ yayuḥ

सौदामन्या यथाक्लाशे यान्त्या हित्वाभ्रमण्डलम् । गतिर्न लक्ष्यते मर्त्यैस्तथा कृष्णस्य दैवतै: ॥ ९ ॥

saudāmanyā yathākāśeyāntyā hitvābhra-maṇḍalamgatir na lakṣyate martyaistathā kṛṣṇasya daivataiḥ

ब्रह्मरुद्रादयस्ते तु द‍ृष्ट्वा योगगतिं हरे: । विस्मितास्तां प्रशंसन्त: स्वं स्वं लोकं ययुस्तदा ॥ १० ॥

brahma-rudrādayas te tudṛṣṭvā yoga-gatiṁ hareḥvismitās tāṁ praśaṁsantaḥsvaṁ svaṁ lokaṁ yayus tadā

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहामायाविडम्बनमवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्तेसंहृत्य चात्ममहिनोपरत: स आस्ते ॥ ११ ॥

rājan parasya tanu-bhṛj-jananāpyayehāmāyā-viḍambanam avehi yathā naṭasyasṛṣṭvātmanedam anuviśya vihṛtya cāntesaṁhṛtya cātma-mahinoparataḥ sa āste

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहामायाविडम्बनमवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्तेसंहृत्य चात्ममहिनोपरत: स आस्ते ॥ ११ ॥

rājan parasya tanu-bhṛj-jananāpyayehāmāyā-viḍambanam avehi yathā naṭasyasṛṣṭvātmanedam anuviśya vihṛtya cāntesaṁhṛtya cātma-mahinoparataḥ sa āste

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहामायाविडम्बनमवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्तेसंहृत्य चात्ममहिनोपरत: स आस्ते ॥ ११ ॥

rājan parasya tanu-bhṛj-jananāpyayehāmāyā-viḍambanam avehi yathā naṭasyasṛṣṭvātmanedam anuviśya vihṛtya cāntesaṁhṛtya cātma-mahinoparataḥ sa āste

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहामायाविडम्बनमवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्तेसंहृत्य चात्ममहिनोपरत: स आस्ते ॥ ११ ॥

rājan parasya tanu-bhṛj-jananāpyayehāmāyā-viḍambanam avehi yathā naṭasyasṛṣṭvātmanedam anuviśya vihṛtya cāntesaṁhṛtya cātma-mahinoparataḥ sa āste

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहामायाविडम्बनमवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्तेसंहृत्य चात्ममहिनोपरत: स आस्ते ॥ ११ ॥

rājan parasya tanu-bhṛj-jananāpyayehāmāyā-viḍambanam avehi yathā naṭasyasṛṣṭvātmanedam anuviśya vihṛtya cāntesaṁhṛtya cātma-mahinoparataḥ sa āste

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहामायाविडम्बनमवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्तेसंहृत्य चात्ममहिनोपरत: स आस्ते ॥ ११ ॥

rājan parasya tanu-bhṛj-jananāpyayehāmāyā-viḍambanam avehi yathā naṭasyasṛṣṭvātmanedam anuviśya vihṛtya cāntesaṁhṛtya cātma-mahinoparataḥ sa āste

राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहामायाविडम्बनमवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदमनुविश्य विहृत्य चान्तेसंहृत्य चात्ममहिनोपरत: स आस्ते ॥ ११ ॥

rājan parasya tanu-bhṛj-jananāpyayehāmāyā-viḍambanam avehi yathā naṭasyasṛṣṭvātmanedam anuviśya vihṛtya cāntesaṁhṛtya cātma-mahinoparataḥ sa āste

मर्त्येन यो गुरुसुतं यमलोकनीतंत्वां चानयच्छरणद: परमास्‍त्रदग्धम् । जिग्येऽन्तकान्तकमपीशमसावनीश:किं स्वावने स्वरनयन्मृगयुं सदेहम् ॥ १२ ॥

martyena yo guru-sutaṁ yama-loka-nītaṁtvāṁ cānayac charaṇa-daḥ paramāstra-dagdhamjigye ’ntakāntakam apīśam asāv anīśaḥkiṁ svāvane svar anayan mṛgayuṁ sa-deham

तथाप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये-ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितंमर्त्येन किं स्वस्थगतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥

tathāpy aśeṣa-sthiti-sambhavāpyayeṣvananya-hetur yad aśeṣa-śakti-dhṛknaicchat praṇetuṁ vapur atra śeṣitaṁmartyena kiṁ sva-stha-gatiṁ pradarśayan

तथाप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये-ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितंमर्त्येन किं स्वस्थगतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥

tathāpy aśeṣa-sthiti-sambhavāpyayeṣvananya-hetur yad aśeṣa-śakti-dhṛknaicchat praṇetuṁ vapur atra śeṣitaṁmartyena kiṁ sva-stha-gatiṁ pradarśayan

तथाप्यशेषस्थितिसम्भवाप्यये-ष्वनन्यहेतुर्यदशेषशक्तिधृक् । नैच्छत् प्रणेतुं वपुरत्र शेषितंमर्त्येन किं स्वस्थगतिं प्रदर्शयन् ॥ १३ ॥

tathāpy aśeṣa-sthiti-sambhavāpyayeṣvananya-hetur yad aśeṣa-śakti-dhṛknaicchat praṇetuṁ vapur atra śeṣitaṁmartyena kiṁ sva-stha-gatiṁ pradarśayan

देवकी रोहिणी चैव वसुदेवस्तथा सुतौ । कृष्णरामावपश्यन्त: शोकार्ता विजहु: स्मृतिम् ॥ १८ ॥

devakī rohiṇī caivavasudevas tathā sutaukṛṣṇa-rāmāv apaśyantaḥśokārtā vijahuḥ smṛtim

रामपत्न्‍यश्च तद्देहमुपगुह्याग्निमाविशन् । वसुदेवपत्न्‍यस्तद्गात्रं प्रद्युम्नादीन् हरे: स्‍नुषा: । कृष्णपत्न्‍योऽविशन्नग्निं रुक्‍मिण्याद्यास्तदात्मिका: ॥ २० ॥

rāma-patnyaś ca tad-dehamupaguhyāgnim āviśanvasudeva-patnyas tad-gātraṁpradyumnādīn hareḥ snuṣāḥkṛṣṇa-patnyo ’viśann agniṁrukmiṇy-ādyās tad-ātmikāḥ

अर्जुन: प्रेयस: सख्यु: कृष्णस्य विरहातुर: । आत्मानं सान्त्वयामास कृष्णगीतै: सदुक्तिभि: ॥ २१ ॥

arjunaḥ preyasaḥ sakhyuḥkṛṣṇasya virahāturaḥātmānaṁ sāntvayām āsakṛṣṇa-gītaiḥ sad-uktibhiḥ

अर्जुन: प्रेयस: सख्यु: कृष्णस्य विरहातुर: । आत्मानं सान्त्वयामास कृष्णगीतै: सदुक्तिभि: ॥ २१ ॥

arjunaḥ preyasaḥ sakhyuḥkṛṣṇasya virahāturaḥātmānaṁ sāntvayām āsakṛṣṇa-gītaiḥ sad-uktibhiḥ

अर्जुन: प्रेयस: सख्यु: कृष्णस्य विरहातुर: । आत्मानं सान्त्वयामास कृष्णगीतै: सदुक्तिभि: ॥ २१ ॥

arjunaḥ preyasaḥ sakhyuḥkṛṣṇasya virahāturaḥātmānaṁ sāntvayām āsakṛṣṇa-gītaiḥ sad-uktibhiḥ

अर्जुन: प्रेयस: सख्यु: कृष्णस्य विरहातुर: । आत्मानं सान्त्वयामास कृष्णगीतै: सदुक्तिभि: ॥ २१ ॥

arjunaḥ preyasaḥ sakhyuḥkṛṣṇasya virahāturaḥātmānaṁ sāntvayām āsakṛṣṇa-gītaiḥ sad-uktibhiḥ

द्वारकां हरिणा त्यक्तां समुद्रोऽप्लावयत् क्षणात् । वर्जयित्वा महाराज श्रीमद्भ‍गवदालयम् ॥ २३ ॥

dvārakāṁ hariṇā tyaktāṁsamudro ’plāvayat kṣaṇātvarjayitvā mahā-rājaśrīmad-bhagavad-ālayam

इत्थं हरेर्भगवतो रुचिरावतार-वीर्याणि बालचरितानि च शन्तमानि । अन्यत्र चेह च श्रुतानि गृणन् मनुष्योभक्तिं परां परमहंसगतौ लभेत ॥ २८ ॥ कलेर्दोषनिधे राजन्नस्ति ह्येको महान् गुण: । कीर्तनादेव कृष्णस्य मुक्तसङ्ग: परं व्रजेत् ॥ ५१ ॥

itthaṁ harer bhagavato rucirāvatāra-vīryāṇi bāla-caritāni ca śantamānianyatra ceha ca śrutāni gṛṇan manuṣyobhaktiṁ parāṁ paramahaṁsa-gatau labheta