Canto 9, Chapter 24

अमोघं देवसन्दर्शमादधे त्वयि चात्मजम् । योनिर्यथा न दुष्येत कर्ताहं ते सुमध्यमे ॥ ३४ ॥

amoghaṁ deva-sandarśamādadhe tvayi cātmajamyonir yathā na duṣyetakartāhaṁ te sumadhyame

प्रवरश्रुतमुख्यांश्च साक्षाद् धर्मो वसूनिव । वसुदेवस्तु देवक्यामष्ट पुत्रानजीजनत् ॥ ५३ ॥ कीर्तिमन्तं सुषेणं च भद्रसेनमुदारधी: । ऋजुं सम्मर्दनं भद्रं सङ्कर्षणमहीश्वरम् ॥ ५४ ॥ अष्टमस्तु तयोरासीत् स्वयमेव हरि: किल । सुभद्रा च महाभागा तव राजन् पितामही ॥ ५५ ॥

pravara-śruta-mukhyāṁś casākṣād dharmo vasūn ivavasudevas tu devakyāmaṣṭa putrān ajījanat

यदा यदा हि धर्मस्य क्षयो वृद्धिश्च पाप्मन: । तदा तु भगवानीश आत्मानं सृजते हरि: ॥ ५६ ॥

yadā yadā hi dharmasyakṣayo vṛddhiś ca pāpmanaḥtadā tu bhagavān īśaātmānaṁ sṛjate hariḥ

यदा यदा हि धर्मस्य क्षयो वृद्धिश्च पाप्मन: । तदा तु भगवानीश आत्मानं सृजते हरि: ॥ ५६ ॥

yadā yadā hi dharmasyakṣayo vṛddhiś ca pāpmanaḥtadā tu bhagavān īśaātmānaṁ sṛjate hariḥ

यदा यदा हि धर्मस्य क्षयो वृद्धिश्च पाप्मन: । तदा तु भगवानीश आत्मानं सृजते हरि: ॥ ५६ ॥

yadā yadā hi dharmasyakṣayo vṛddhiś ca pāpmanaḥtadā tu bhagavān īśaātmānaṁ sṛjate hariḥ

न ह्यस्य जन्मनो हेतु: कर्मणो वा महीपते । आत्ममायां विनेशस्य परस्य द्रष्टुरात्मन: ॥ ५७ ॥

na hy asya janmano hetuḥkarmaṇo vā mahīpateātma-māyāṁ vineśasyaparasya draṣṭur ātmanaḥ

न ह्यस्य जन्मनो हेतु: कर्मणो वा महीपते । आत्ममायां विनेशस्य परस्य द्रष्टुरात्मन: ॥ ५७ ॥

na hy asya janmano hetuḥkarmaṇo vā mahīpateātma-māyāṁ vineśasyaparasya draṣṭur ātmanaḥ

न ह्यस्य जन्मनो हेतु: कर्मणो वा महीपते । आत्ममायां विनेशस्य परस्य द्रष्टुरात्मन: ॥ ५७ ॥

na hy asya janmano hetuḥkarmaṇo vā mahīpateātma-māyāṁ vineśasyaparasya draṣṭur ātmanaḥ

यन्मायाचेष्टितं पुंस: स्थित्युत्पत्त्यप्ययाय हि । अनुग्रहस्तन्निवृत्तेरात्मलाभाय चेष्यते ॥ ५८ ॥

yan māyā-ceṣṭitaṁ puṁsaḥsthity-utpatty-apyayāya hianugrahas tan-nivṛtterātma-lābhāya ceṣyate

यन्मायाचेष्टितं पुंस: स्थित्युत्पत्त्यप्ययाय हि । अनुग्रहस्तन्निवृत्तेरात्मलाभाय चेष्यते ॥ ५८ ॥

yan māyā-ceṣṭitaṁ puṁsaḥsthity-utpatty-apyayāya hianugrahas tan-nivṛtterātma-lābhāya ceṣyate

यन्मायाचेष्टितं पुंस: स्थित्युत्पत्त्यप्ययाय हि । अनुग्रहस्तन्निवृत्तेरात्मलाभाय चेष्यते ॥ ५८ ॥

yan māyā-ceṣṭitaṁ puṁsaḥsthity-utpatty-apyayāya hianugrahas tan-nivṛtterātma-lābhāya ceṣyate

यन्मायाचेष्टितं पुंस: स्थित्युत्पत्त्यप्ययाय हि । अनुग्रहस्तन्निवृत्तेरात्मलाभाय चेष्यते ॥ ५८ ॥

yan māyā-ceṣṭitaṁ puṁsaḥsthity-utpatty-apyayāya hianugrahas tan-nivṛtterātma-lābhāya ceṣyate

यन्मायाचेष्टितं पुंस: स्थित्युत्पत्त्यप्ययाय हि । अनुग्रहस्तन्निवृत्तेरात्मलाभाय चेष्यते ॥ ५८ ॥

yan māyā-ceṣṭitaṁ puṁsaḥsthity-utpatty-apyayāya hianugrahas tan-nivṛtterātma-lābhāya ceṣyate

यन्मायाचेष्टितं पुंस: स्थित्युत्पत्त्यप्ययाय हि । अनुग्रहस्तन्निवृत्तेरात्मलाभाय चेष्यते ॥ ५८ ॥

yan māyā-ceṣṭitaṁ puṁsaḥsthity-utpatty-apyayāya hianugrahas tan-nivṛtterātma-lābhāya ceṣyate

अक्षौहिणीनां पतिभिरसुरैर्नृपलाञ्छनै: । भुव आक्रम्यमाणाया अभाराय कृतोद्यम: ॥ ५९ ॥

akṣauhiṇīnāṁ patibhirasurair nṛpa-lāñchanaiḥbhuva ākramyamāṇāyāabhārāya kṛtodyamaḥ

अक्षौहिणीनां पतिभिरसुरैर्नृपलाञ्छनै: । भुव आक्रम्यमाणाया अभाराय कृतोद्यम: ॥ ५९ ॥

akṣauhiṇīnāṁ patibhirasurair nṛpa-lāñchanaiḥbhuva ākramyamāṇāyāabhārāya kṛtodyamaḥ

कलौ जनिष्यमाणानां दु:खशोकतमोनुदम् । अनुग्रहाय भक्तानां सुपुण्यं व्यतनोद् यश: ॥ ६१ ॥

kalau janiṣyamāṇānāṁduḥkha-śoka-tamo-nudamanugrahāya bhaktānāṁsupuṇyaṁ vyatanod yaśaḥ

यस्मिन् सत्कर्णपीयुषे यशस्तीर्थवरे सकृत् । श्रोत्राञ्जलिरुपस्पृश्य धुनुते कर्मवासनाम् ॥ ६२ ॥

yasmin sat-karṇa-pīyuṣeyaśas-tīrtha-vare sakṛtśrotrāñjalir upaspṛśyadhunute karma-vāsanām

भोजवृष्ण्यन्धकमधुशूरसेनदशार्हकै: । श्लाघनीयेहित: शश्वत् कुरुसृञ्जयपाण्डुभि: ॥ ६३ ॥ स्‍निग्धस्मितेक्षितोदारैर्वाक्यैर्विक्रमलीलया । नृलोकं रमयामास मूर्त्या सर्वाङ्गरम्यया ॥ ६४ ॥

bhoja-vṛṣṇy-andhaka-madhu-śūrasena-daśārhakaiḥślāghanīyehitaḥ śaśvatkuru-sṛñjaya-pāṇḍubhiḥ

यस्याननं मकरकुण्डलचारुकर्ण-भ्राजत्कपोलसुभगं सविलासहासम् । नित्योत्सवं न ततृपुर्दृशिभि: पिबन्त्योनार्यो नराश्च मुदिता: कुपिता निमेश्च ॥ ६५ ॥

yasyānanaṁ makara-kuṇḍala-cāru-karṇa-bhrājat-kapola-subhagaṁ savilāsa-hāsamnityotsavaṁ na tatṛpur dṛśibhiḥ pibantyonāryo narāś ca muditāḥ kupitā nimeś ca

यस्याननं मकरकुण्डलचारुकर्ण-भ्राजत्कपोलसुभगं सविलासहासम् । नित्योत्सवं न ततृपुर्दृशिभि: पिबन्त्योनार्यो नराश्च मुदिता: कुपिता निमेश्च ॥ ६५ ॥

yasyānanaṁ makara-kuṇḍala-cāru-karṇa-bhrājat-kapola-subhagaṁ savilāsa-hāsamnityotsavaṁ na tatṛpur dṛśibhiḥ pibantyonāryo narāś ca muditāḥ kupitā nimeś ca

जातो गत: पितृगृहाद् व्रजमेधितार्थोहत्वा रिपून् सुतशतानि कृतोरुदार: । उत्पाद्य तेषु पुरुष: क्रतुभि: समीजेआत्मानमात्मनिगमं प्रथयञ्जनेषु ॥ ६६ ॥

jāto gataḥ pitṛ-gṛhād vrajam edhitārthohatvā ripūn suta-śatāni kṛtorudāraḥutpādya teṣu puruṣaḥ kratubhiḥ samījeātmānam ātma-nigamaṁ prathayañ janeṣu

पृथ्व्या: स वै गुरुभरं क्षपयन् कुरूणा-मन्त:समुत्थकलिना युधि भूपचम्व: । द‍ृष्टय‍ा विधूय विजये जयमुद्विघोष्यप्रोच्योद्धवाय च परं समगात् स्वधाम ॥ ६७ ॥ येऽन्येऽरविन्दाक्ष विमुक्तमानिन-स्त्वय्यस्तभावादविशुद्धबुद्धय: । आरुह्य कृच्छ्रेण परं पदं तत:पतन्त्यधोऽनाद‍ृतयुष्मदङ्‌घ्रय: ॥

pṛthvyāḥ sa vai guru-bharaṁ kṣapayan kurūṇāmantaḥ-samuttha-kalinā yudhi bhūpa-camvaḥdṛṣṭyā vidhūya vijaye jayam udvighoṣyaprocyoddhavāya ca paraṁ samagāt sva-dhāma