आचारखण्ड — Adhyaya 16

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रनिरूपणं नाम पञ्चदशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १६ रुद्र उवाच । पुनर्ध्यानं समाचक्ष्व शङ्खचक्रगदाधर । विष्णोरीशस्य देवस्य शुद्धस्य परमात्मनः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe śrīviṣṇusahasranāmastotranirūpaṇaṃ nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 16 rudra uvāca / punardhyānaṃ samācakṣva śaṅkhacakragadādhara / viṣṇorīśasya devasya śuddhasya paramātmanaḥ

1.16.1

हरिरुवाच । शृणु रुद्र ! हरेर्ध्यानं संसारतरुनाशनम् । दृशिरूपमनन्तं च सर्वव्याप्यजमव्ययम्

hariruvāca / śṛṇu rudra ! harerdhyānaṃ saṃsāratarunāśanam / dṛśirūpamanantaṃ ca sarvavyāpyajamavyayam

1.16.2

अक्षरं सर्वगं नित्यं महब्द्रह्मास्ति केवलम् । सर्वस्य जगतो मूलं सर्वगं परमेशवरम्

akṣaraṃ sarvagaṃ nityaṃ mahabdrahmāsti kevalam / sarvasya jagato mūlaṃ sarvagaṃ parameśavaram

1.16.3

सर्वभूतहृदिस्थं वै सर्वभूतमहेश्वरम् । सर्वाधारं निराधारं सर्वकारणकारणम्

sarvabhūtahṛdisthaṃ vai sarvabhūtamaheśvaram / sarvādhāraṃ nirādhāraṃ sarvakāraṇakāraṇam

1.16.4

अलेपकं तथा मुक्तं मुक्तयोगिविचितितम् । स्थूलदेहविहीनं च चक्षुषा परिवर्जितम्

alepakaṃ tathā muktaṃ muktayogivicititam / sthūladehavihīnaṃ ca cakṣuṣā parivarjitam

1.16.5

वागिन्द्रियविहीनं च प्राणिधर्ंमविवर्जितम् । पादेन्द्रियविहीनं च वाग्धर्मपरिवर्जितम् । पायूपस्थविहीनं च सर्वैंन्द्रिय विवर्जितम्

vāgindriyavihīnaṃ ca prāṇidharṃmavivarjitam / pādendriyavihīnaṃ ca vāgdharmaparivarjitam / pāyūpasthavihīnaṃ ca sarvaiṃndriya vivarjitam

1.16.6

मनोविरहितं तद्वन्मनोधर्ंमविवर्जितम् । बुद्ध्या विहीनं देवेशं चेतसा परिवर्जितम्

manovirahitaṃ tadvanmanodharṃmavivarjitam / buddhyā vihīnaṃ deveśaṃ cetasā parivarjitam

1.16.7

अहङ्कारविहीनं वै बुद्धिधर्ंमविवर्जितम् । प्राणेन रहितं चैव ह्यपानेन विवर्जितम्

ahaṅkāravihīnaṃ vai buddhidharṃmavivarjitam / prāṇena rahitaṃ caiva hyapānena vivarjitam

1.16.8

व्यानाख्यवायुहीनं वै प्राणधर्ंमविवर्जितम् । हरिरुवाच । पुनः सूर्यर्चनं वक्ष्ये यदुक्तं भृगवे पुरा

vyānākhyavāyuhīnaṃ vai prāṇadharṃmavivarjitam / hariruvāca / punaḥ sūryarcanaṃ vakṣye yaduktaṃ bhṛgave purā

1.16.9

ॐ खखोल्काय नमः । सूर्यस्य मूलमन्त्रो ऽयं भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

oṃ khakholkāya namaḥ / sūryasya mūlamantro 'yaṃ bhuktimuktipradāyakaḥ

1.16.10

ॐ खखोल्काय त्रिदशाय नमः । ॐ विचि ठठ शिरसे नमः । ॐ ज्ञानिने ठठ शिखायै नमः । ॐ सहस्ररश्मये ठठ कवचाय नमः

oṃ khakholkāya tridaśāya namaḥ / oṃ vici ṭhaṭha śirase namaḥ / oṃ jñānine ṭhaṭha śikhāyai namaḥ / oṃ sahasraraśmaye ṭhaṭha kavacāya namaḥ

1.16.11

ॐ सर्वतेजो ऽधिपतये ठठ अस्त्राय नमः । ॐ ज्वलज्वल प्रज्वलप्रज्वल ठठ नमः

oṃ sarvatejo 'dhipataye ṭhaṭha astrāya namaḥ / oṃ jvalajvala prajvalaprajvala ṭhaṭha namaḥ

1.16.12

अग्निप्राकारमन्त्रो ऽयं सूर्यस्याघविनाशनः । ॐ आदित्याय विद्महे,विश्वभा वाय धीमहि, तन्नः सूर्य प्रचोदयात्

agniprākāramantro 'yaṃ sūryasyāghavināśanaḥ / oṃ ādityāya vidmahe,viśvabhā vāya dhīmahi, tannaḥ sūrya pracodayāt

1.16.13

सकलीकरणं कुर्याद्रायत्र्या भास्करस्य च । धर्ंमात्मने च पूर्वस्मिन्यमा येति च दक्षिणे

sakalīkaraṇaṃ kuryādrāyatryā bhāskarasya ca / dharṃmātmane ca pūrvasminyamā yeti ca dakṣiṇe

1.16.14

दण्डनायकाय ततो दैवतायेति चोत्तरे । श्यामपिङ्गलमैशान्यामाग्नेय्यां दीक्षितं यजेत्

daṇḍanāyakāya tato daivatāyeti cottare / śyāmapiṅgalamaiśānyāmāgneyyāṃ dīkṣitaṃ yajet

1.16.15

वज्रपाणिं च नैरृत्यां भूर्भुवःस्वश्च वायवे । ॐ चन्द्राय नक्षत्राधिपतये नमः । ॐ अङ्गारकाय क्षितिसुताय नमः । ॐ बुधाय सोमसुताय नमः । ॐ वागीश्वराय सर्वविद्याधिपतये नमः । ॐ शुक्राय महर्षये भृगुसुताय नमः । ॐ शनैश्चराय सूर्यात्मजाय नमः । ॐ राहवे नमः । ॐ केतवे नमः

vajrapāṇiṃ ca nairṛtyāṃ bhūrbhuvaḥsvaśca vāyave / oṃ candrāya nakṣatrādhipataye namaḥ / oṃ aṅgārakāya kṣitisutāya namaḥ / oṃ budhāya somasutāya namaḥ / oṃ vāgīśvarāya sarvavidyādhipataye namaḥ / oṃ śukrāya maharṣaye bhṛgusutāya namaḥ / oṃ śanaiścarāya sūryātmajāya namaḥ / oṃ rāhave namaḥ / oṃ ketave namaḥ

1.16.16

पूर्वादीशानपर्यन्ता एते पूज्या वृषध्वज । ॐ अनूकाय नमः । ॐ प्रथमनाथाय नमः । ॐ बुद्धाय नमः

pūrvādīśānaparyantā ete pūjyā vṛṣadhvaja / oṃ anūkāya namaḥ / oṃ prathamanāthāya namaḥ / oṃ buddhāya namaḥ

1.16.17

ॐ भगवन्नपरिमितमयूखमालिन् ! सकलजगत्पते ! सप्ताश्ववाहन ! चतुर्भुज ! परमसिद्धिप्रद ! विस्फुलिङ्गपिङ्गल ! तत एह्येहि इदमर्घ्यं मम शिरसि गतं गृह्णगृह्ण तेजोग्ररूपम् अनग्न ! ज्वलज्वल ठठ नमः

oṃ bhagavannaparimitamayūkhamālin ! sakalajagatpate ! saptāśvavāhana ! caturbhuja ! paramasiddhiprada ! visphuliṅgapiṅgala ! tata ehyehi idamarghyaṃ mama śirasi gataṃ gṛhṇagṛhṇa tejograrūpam anagna ! jvalajvala ṭhaṭha namaḥ

1.16.18

अनेनावाह्य मन्त्रेण ततः सूर्यं विसर्जयेत् । ॐ नमो भगवते आदित्याय सहस्र किरणाय गच्छ सुखं पुनरागमनायेति

anenāvāhya mantreṇa tataḥ sūryaṃ visarjayet / oṃ namo bhagavate ādityāya sahasra kiraṇāya gaccha sukhaṃ punarāgamanāyeti

1.16.19