आचारखण्ड — Adhyaya 185

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे वैद्यशास्त्रे चतुरशीत्यधिकशततमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १८५ । हरिरुवाच । आं गणपतये इति अयं गणपतेर्न्मन्त्रो धनविद्याप्रदायकः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe vaidyaśāstre caturaśītyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 185 / hariruvāca / āṃ gaṇapataye iti ayaṃ gaṇapaternmantro dhanavidyāpradāyakaḥ

1.185.1

इममष्टसहस्रञ्च जप्त्वा बद्ध्वा शिखां ततः । व्यवहारे जयः स्याच्च शतं जापान्नृणां प्रियः

imamaṣṭasahasrañca japtvā baddhvā śikhāṃ tataḥ / vyavahāre jayaḥ syācca śataṃ jāpānnṛṇāṃ priyaḥ

1.185.2

तिलानां तु घृताक्तानां कृष्णानां रुद्र होमयेत् । अष्टोत्तरसहस्रन्तु राजा वश्यस्त्रिभिर्दिनैः

tilānāṃ tu ghṛtāktānāṃ kṛṣṇānāṃ rudra homayet / aṣṭottarasahasrantu rājā vaśyastribhirdinaiḥ

1.185.3

अष्टम्याञ्च चतुर्दश्यामुपोष्याभ्यर्च्य विघ्नराट् । तिलाक्षतानां जुहुयादष्टोत्तरसहस्रकम् । अपाजितः स्याद्युद्धे च सर्वे तञ्च सिषेविरे

aṣṭamyāñca caturdaśyāmupoṣyābhyarcya vighnarāṭ / tilākṣatānāṃ juhuyādaṣṭottarasahasrakam / apājitaḥ syādyuddhe ca sarve tañca siṣevire

1.185.4

जप्त्वा चाष्टसहस्रन्तु ततश्चाष्टशतेन हि । शिखां बद्ध्वा राजकुले व्यवहारे जयो भवेत्

japtvā cāṣṭasahasrantu tataścāṣṭaśatena hi / śikhāṃ baddhvā rājakule vyavahāre jayo bhavet

1.185.5

ह्रीङ्कारं सविसर्गञ्च प्रातः काले नरस्तु यः । स्त्रीणां ललाटे विन्यस्य वशतां नयति ध्रुवम्

hrīṅkāraṃ savisargañca prātaḥ kāle narastu yaḥ / strīṇāṃ lalāṭe vinyasya vaśatāṃ nayati dhruvam

1.185.6

सुसमाहितचित्तेन विन्यस्य प्रमदालये । सोत्कामां कामिनीं कुर्यान्नात्र कार्या विचारणा

susamāhitacittena vinyasya pramadālaye / sotkāmāṃ kāminīṃ kuryānnātra kāryā vicāraṇā

1.185.7

जुहुयादयुतं यस्तु शुचिः प्रयतमानसः । दृष्टिमात्रे सदा तस्य वश्यमायान्ति योषितः

juhuyādayutaṃ yastu śuciḥ prayatamānasaḥ / dṛṣṭimātre sadā tasya vaśyamāyānti yoṣitaḥ

1.185.8

मनः शिलापत्रकञ्च सगोरोचनकुङ्कुमम् । कृत एभिश्च तिलके वश्यमायान्ति योषितः

manaḥ śilāpatrakañca sagorocanakuṅkumam / kṛta ebhiśca tilake vaśyamāyānti yoṣitaḥ

1.185.9

भृङ्गराट् सहदेवा च वचा श्वेतापराजिता । तेनैव तिलकं कृत्वा त्रैलोक्यं वशतां नयेत्

bhṛṅgarāṭ sahadevā ca vacā śvetāparājitā / tenaiva tilakaṃ kṛtvā trailokyaṃ vaśatāṃ nayet

1.185.10

गोरोचना मीनपित्तमाभ्याञ्च कृतवर्तिकः । यः पुमांस्तिलकं कुर्याद्वामहस्तकनिष्ठया । स करोति वशे सर्वं त्रैलोक्यं नात्र संशयः

gorocanā mīnapittamābhyāñca kṛtavartikaḥ / yaḥ pumāṃstilakaṃ kuryādvāmahastakaniṣṭhayā / sa karoti vaśe sarvaṃ trailokyaṃ nātra saṃśayaḥ

1.185.11

गोरोचना महादेव ! धातुशोणितभाविता । एतैर्वैतिलकं कृत्वा सा नरं यं निरीक्षते । तत्क्षणात्तं वशे कुर्या न्नात्र कार्या विचारणा

gorocanā mahādeva ! dhātuśoṇitabhāvitā / etairvaitilakaṃ kṛtvā sā naraṃ yaṃ nirīkṣate / tatkṣaṇāttaṃ vaśe kuryā nnātra kāryā vicāraṇā

1.185.12

नागेश्वरञ्च शैलेयं त्वक्पत्रञ्च हरीतकी । चन्दनं कुष्ठसूक्ष्मैलारक्तशालिसमन्विता

nāgeśvarañca śaileyaṃ tvakpatrañca harītakī / candanaṃ kuṣṭhasūkṣmailāraktaśālisamanvitā

1.185.13

एतैर्धूपो वशकरः स्मरबाणैः स्मारार्दनः । रतिकाले महादेव पार्वतीप्रिय शङ्कर

etairdhūpo vaśakaraḥ smarabāṇaiḥ smārārdanaḥ / ratikāle mahādeva pārvatīpriya śaṅkara

1.185.14

निजशुक्रं गृही त्वा तु वामहस्तेन यः पुमान् । कामिनीचरणं वामं लिंपेत्स स्यात्स्त्रियाः प्रियः

nijaśukraṃ gṛhī tvā tu vāmahastena yaḥ pumān / kāminīcaraṇaṃ vāmaṃ liṃpetsa syātstriyāḥ priyaḥ

1.185.15

सैन्धवञ्च महादेव पारावतमलं मधु । एभिर्लिप्ते तु लिङ्गे वै कामिनीवशकृद्भवेत्

saindhavañca mahādeva pārāvatamalaṃ madhu / ebhirlipte tu liṅge vai kāminīvaśakṛdbhavet

1.185.16

पुष्पाणि पञ्चरक्तानि गृहीत्वा यानि कानि च । तत्तुल्यञ्च प्रियङ्गुञ्च पेषयेदेकयोगतः । अनेन लिप्तलिङ्गस्य कामिनीवशतामियात्

puṣpāṇi pañcaraktāni gṛhītvā yāni kāni ca / tattulyañca priyaṅguñca peṣayedekayogataḥ / anena liptaliṅgasya kāminīvaśatāmiyāt

1.185.17

हयगन्धा च मञ्जिष्ठा मालतीकुसुमानि च । श्वेतसषर्प एतैश्च लिप्तलिङ्गः स्त्रियाः प्रियः

hayagandhā ca mañjiṣṭhā mālatīkusumāni ca / śvetasaṣarpa etaiśca liptaliṅgaḥ striyāḥ priyaḥ

1.185.18

मूलन्तु काकजङ्घाया दुग्धपीतन्तु शोषनुत् । अश्वगन्धानागबलागुडमाषनिषेविणः । रूपं भवेद्यथा तद्वन्नवयौवनचारिणाम्

mūlantu kākajaṅghāyā dugdhapītantu śoṣanut / aśvagandhānāgabalāguḍamāṣaniṣeviṇaḥ / rūpaṃ bhavedyathā tadvannavayauvanacāriṇām

1.185.19

लौहचूर्णसमायुक्तं त्रिफलाचूर्णमेव वा । मधुना सेवितं रुद्र परिणामाख्यशूलनुत्

lauhacūrṇasamāyuktaṃ triphalācūrṇameva vā / madhunā sevitaṃ rudra pariṇāmākhyaśūlanut

1.185.20

क्वथितोदकपानन्तु शम्बूकक्षारकं तथा । मृगशृङ्गं ह्यग्निदग्धं गव्याज्येन समन्वितम् । पीत हृत्पृष्ठशूलानां भवेन्नाशकरं शिव

kvathitodakapānantu śambūkakṣārakaṃ tathā / mṛgaśṛṅgaṃ hyagnidagdhaṃ gavyājyena samanvitam / pīta hṛtpṛṣṭhaśūlānāṃ bhavennāśakaraṃ śiva

1.185.21

हिङ्गु सौवर्चलं शुण्ठी वृषध्वज महौषधम्? । एभिस्तु क्वथितं वारि पीतं वै सर्वशूलनुत्

hiṅgu sauvarcalaṃ śuṇṭhī vṛṣadhvaja mahauṣadham? / ebhistu kvathitaṃ vāri pītaṃ vai sarvaśūlanut

1.185.22

अपामार्गस्य वै मूलं सामुद्रलवणान्वितम् । आस्वादि तमजीर्णस्य शूलस्य स्याद्विमर्दनम्

apāmārgasya vai mūlaṃ sāmudralavaṇānvitam / āsvādi tamajīrṇasya śūlasya syādvimardanam

1.185.23

वटरोहाङ्कुरो रुद्र तण्डुलोदकघर्षितः । पीतः सतक्रो ऽतीसारं क्षयं नयति शङ्कर

vaṭarohāṅkuro rudra taṇḍulodakagharṣitaḥ / pītaḥ satakro 'tīsāraṃ kṣayaṃ nayati śaṅkara

1.185.24

अङ्कोटमूलं कर्षार्धं पिष्टं तण्डुलवारिणा । सर्वातीसारग्रहणीं पीतं हरति भूतप

aṅkoṭamūlaṃ karṣārdhaṃ piṣṭaṃ taṇḍulavāriṇā / sarvātīsāragrahaṇīṃ pītaṃ harati bhūtapa

1.185.25

मरीचशुण्ठिकुटजत्वक्चूर्णञ्च गुडान्वितम् । क्रमात्तद्द्विगुणं पीतं ग्रहणीव्याधिनाशनम्

marīcaśuṇṭhikuṭajatvakcūrṇañca guḍānvitam / kramāttaddviguṇaṃ pītaṃ grahaṇīvyādhināśanam

1.185.26

श्वेतापराजितामूलं हरिद्रासिक्थतण्डुलाः । अपामार्गत्रिकटुकमेषाञ्च वटिका शिव । विषूचिकामहाव्याधिं हरत्येव न संशयः

śvetāparājitāmūlaṃ haridrāsikthataṇḍulāḥ / apāmārgatrikaṭukameṣāñca vaṭikā śiva / viṣūcikāmahāvyādhiṃ haratyeva na saṃśayaḥ

1.185.27

त्रिफलागुरु भूतेश शिलाजतु हरीतकी । एकैकमेषां चूर्णन्तु मधुना च विमिश्रितम् । पीतं सर्वञ्च मेहन्तु क्षयं नयति शङ्कर

triphalāguru bhūteśa śilājatu harītakī / ekaikameṣāṃ cūrṇantu madhunā ca vimiśritam / pītaṃ sarvañca mehantu kṣayaṃ nayati śaṅkara

1.185.28

अर्कक्षीरप्रस्थमेकं तिलतैलं तथैव च । मनः शिलामरीचानां सिन्दूरस्य पलं पलम्

arkakṣīraprasthamekaṃ tilatailaṃ tathaiva ca / manaḥ śilāmarīcānāṃ sindūrasya palaṃ palam

1.185.29

चूर्णं कृत्वा ताम्रपात्रे त्वातपैः शोषयेत्ततः । पीतं स्नुहीगतं दुग्धं सैन्धवं शूलनुद्भवेत्

cūrṇaṃ kṛtvā tāmrapātre tvātapaiḥ śoṣayettataḥ / pītaṃ snuhīgataṃ dugdhaṃ saindhavaṃ śūlanudbhavet

1.185.30

त्रिकटुत्रिफलानक्तं तिलतैलं तथैव च । मनः शिला निम्बपत्रं जातीपुष्पमजापयः

trikaṭutriphalānaktaṃ tilatailaṃ tathaiva ca / manaḥ śilā nimbapatraṃ jātīpuṣpamajāpayaḥ

1.185.31

तन्मूत्रं सङ्खनाभिश्च चन्दनं घर्षयेत्ततः । एभिश्च वर्तिकां कृत्वा त्वक्षिणी चाञ्जयेत्ततः

tanmūtraṃ saṅkhanābhiśca candanaṃ gharṣayettataḥ / ebhiśca vartikāṃ kṛtvā tvakṣiṇī cāñjayettataḥ

1.185.32

नश्यते पटलं काचं पुष्पञ्च तिमिरादिकम् । विभीतकस्य वै चूर्णं समधु श्वासनाशनम्

naśyate paṭalaṃ kācaṃ puṣpañca timirādikam / vibhītakasya vai cūrṇaṃ samadhu śvāsanāśanam

1.185.33

पिप्पलीत्रिफलाचूर्णं मधुसैन्धवसंयुतम् । सर्वरोगज्वरश्वासशोषपीनसहृद्भवेत्

pippalītriphalācūrṇaṃ madhusaindhavasaṃyutam / sarvarogajvaraśvāsaśoṣapīnasahṛdbhavet

1.185.34

देवदारोश्च वै चूर्णं अजामत्रेण भावयेत् । एकविंशतिवारंवैत्वक्षिणी तेन चाञ्जयेत् । रात्र्यन्धता पटलता नश्येन्निर्लोमता तथा

devadārośca vai cūrṇaṃ ajāmatreṇa bhāvayet / ekaviṃśativāraṃvaitvakṣiṇī tena cāñjayet / rātryandhatā paṭalatā naśyennirlomatā tathā

1.185.35

पिप्पलीकेतकं रुद्र हरिद्रामलकं वचा । सर्वाक्षिरोगा नश्येयुः सक्षीरादञ्जनात्ततः

pippalīketakaṃ rudra haridrāmalakaṃ vacā / sarvākṣirogā naśyeyuḥ sakṣīrādañjanāttataḥ

1.185.36

काकजङ्घाशिग्रुमूले मुखेन विधृते शिव । चर्वित्वा दन्तकीटानां विनाशो हि भवेद्धर

kākajaṅghāśigrumūle mukhena vidhṛte śiva / carvitvā dantakīṭānāṃ vināśo hi bhaveddhara

1.185.37