आचारखण्ड — Adhyaya 57

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे भुवनकोशवर्णनं नाम षट्पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ५७ हरिरुवाच । सप्ततिस्तु सहस्राणि भूम्युच्छ्रायो ऽपि कथ्यते । दशसाहस्रमेकैकं पातालं वृषभध्वज

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe bhuvanakośavarṇanaṃ nāma ṣaṭpañcāśattamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 57 hariruvāca / saptatistu sahasrāṇi bhūmyucchrāyo 'pi kathyate / daśasāhasramekaikaṃ pātālaṃ vṛṣabhadhvaja

1.57.1

अतलं वितलं चैव नितलं च गभस्तिमत् । महाख्यं सुतलं चाग्र्यं पातालं चापि सप्तमम्

atalaṃ vitalaṃ caiva nitalaṃ ca gabhastimat / mahākhyaṃ sutalaṃ cāgryaṃ pātālaṃ cāpi saptamam

1.57.2

कृष्णा शुक्लारुणा पीता शर्करा शैलकाञ्चना । भूयस्तत्र दैतेया वसन्ति च भुजङ्गमाः

kṛṣṇā śuklāruṇā pītā śarkarā śailakāñcanā / bhūyastatra daiteyā vasanti ca bhujaṅgamāḥ

1.57.3

रौद्रे तु पुष्करद्वीपे नरकाः सन्ति ताञ्छृणु । रौरवः सूकरो रोधस्तालो विनशनस्तथा

raudre tu puṣkaradvīpe narakāḥ santi tāñchṛṇu / rauravaḥ sūkaro rodhastālo vinaśanastathā

1.57.4

महाज्वालस्तप्तकुम्भो लवणो ऽथि विमोहितः । रुधिराख्यो वैतरणी कृमिशः कृमिभो जनः

mahājvālastaptakumbho lavaṇo 'thi vimohitaḥ / rudhirākhyo vaitaraṇī kṛmiśaḥ kṛmibho janaḥ

1.57.5

असिपत्रवनः कृष्णो नानाभक्षश्च दारुणः । तथा पूयवहः पापो वह्निज्वालस्त्वधः शिराः

asipatravanaḥ kṛṣṇo nānābhakṣaśca dāruṇaḥ / tathā pūyavahaḥ pāpo vahnijvālastvadhaḥ śirāḥ

1.57.6

संदंशः कृष्णसूत्रश्च तमश्चावीचिरेव च । श्वभोजनो ऽथाप्रतिष्ठोष्णवीचिर्नरकाः स्मृताः

saṃdaṃśaḥ kṛṣṇasūtraśca tamaścāvīcireva ca / śvabhojano 'thāpratiṣṭhoṣṇavīcirnarakāḥ smṛtāḥ

1.57.7

पापिनस्तेषु पच्यन्ते विषशस्त्राग्निदायिनः । उपर्युपरि वै लोका रुद्र ! भूतादयः स्थिताः

pāpinasteṣu pacyante viṣaśastrāgnidāyinaḥ / uparyupari vai lokā rudra ! bhūtādayaḥ sthitāḥ

1.57.8

वारिवह्न्यनिलाकाशैर्वृतं भूतादिना च तत् । तदण्डं महता रुद्र ! प्रधानेन च वेष्टितम्

vārivahnyanilākāśairvṛtaṃ bhūtādinā ca tat / tadaṇḍaṃ mahatā rudra ! pradhānena ca veṣṭitam

1.57.9

अण्डं दशगुणं व्याप्तं नारायणः स्थितः

aṇḍaṃ daśaguṇaṃ vyāptaṃ nārāyaṇaḥ sthitaḥ

1.57.10