आचारखण्ड — Adhyaya 89

इति श्रागारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे कर्मज्ञानमा नामाष्टाशीतितमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ८९ सूत उवाच । पृष्टः क्रैञ्चुकिनोवाच मार्कण्डेयः पुनश्च तम् । स तेन पितृवाक्यने भृशमुद्वग्नमानसः

iti śrāgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe karmajñānamā nāmāṣṭāśītitamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 89 sūta uvāca / pṛṣṭaḥ kraiñcukinovāca mārkaṇḍeyaḥ punaśca tam / sa tena pitṛvākyane bhṛśamudvagnamānasaḥ

1.89.1

कन्याभिलाषी विप्रर्षिः परिबभ्राम मेदिनीम् । कन्यामलभमानो ऽसौ पितृवाक्येन दीपितः । चिन्तामवाप महीतमतीवोद्वग्नमानसः

kanyābhilāṣī viprarṣiḥ paribabhrāma medinīm / kanyāmalabhamāno 'sau pitṛvākyena dīpitaḥ / cintāmavāpa mahītamatīvodvagnamānasaḥ

1.89.2

किं करोमि क्र गच्छामि कथं मे दारसंग्रहः । क्षिप्रं भवेन्मत्पितॄणां ममाभ्युदयकारकः

kiṃ karomi kra gacchāmi kathaṃ me dārasaṃgrahaḥ / kṣipraṃ bhavenmatpitṝṇāṃ mamābhyudayakārakaḥ

1.89.3

इति चिन्तयतस्तस्यमतिर्जाता महात्मनः । तपसाराधयाम्येनं ब्रह्माणं कमलोद्भवम्

iti cintayatastasyamatirjātā mahātmanaḥ / tapasārādhayāmyenaṃ brahmāṇaṃ kamalodbhavam

1.89.4

ततो वर्षशतं दिव्यं तपस्तेपे महामनाः । तत्र स्थितश्चिरं कालं वनेषु नियमस्थितः । आराधनाय स तदा परं नियममास्थितः

tato varṣaśataṃ divyaṃ tapastepe mahāmanāḥ / tatra sthitaściraṃ kālaṃ vaneṣu niyamasthitaḥ / ārādhanāya sa tadā paraṃ niyamamāsthitaḥ

1.89.5

ततः प्रदर्शयामास ब्रह्मा लोकपितामहः । उवाचाथ प्रसन्नो ऽस्मीत्युच्यतामभिवाञ्छितम्

tataḥ pradarśayāmāsa brahmā lokapitāmahaḥ / uvācātha prasanno 'smītyucyatāmabhivāñchitam

1.89.6

ततो ऽसौ प्रणिपत्याह ब्रह्माणं जगतो गतिम् । पितॄणां वचनात्तेन यत्कर्तुमभिवाञ्छितम्

tato 'sau praṇipatyāha brahmāṇaṃ jagato gatim / pitṝṇāṃ vacanāttena yatkartumabhivāñchitam

1.89.7

ब्रह्मोवाच । प्रजापतिस्त्वं भविता स्रष्टव्या भवता प्रजाः । सृष्ट्वा प्रजाः सुतान्विप्र समुत्पाद्य क्रियास्तथा

brahmovāca / prajāpatistvaṃ bhavitā sraṣṭavyā bhavatā prajāḥ / sṛṣṭvā prajāḥ sutānvipra samutpādya kriyāstathā

1.89.8

कृत्वा कृताधिकारस्त्वं ततः सिद्धिमवाप्यसि । सत्वं यथोक्तं पितृभिः कुरु दारपरिग्रहम्

kṛtvā kṛtādhikārastvaṃ tataḥ siddhimavāpyasi / satvaṃ yathoktaṃ pitṛbhiḥ kuru dāraparigraham

1.89.9

कामं चेममभिध्याय क्रियतां पितृपूजनम् । त एव तुष्टाः पितरः प्रदास्यन्ति तवेप्सितम् । पत्नीं सुतांश्च सन्तुष्टाः किं न दद्युः पितामहाः

kāmaṃ cemamabhidhyāya kriyatāṃ pitṛpūjanam / ta eva tuṣṭāḥ pitaraḥ pradāsyanti tavepsitam / patnīṃ sutāṃśca santuṣṭāḥ kiṃ na dadyuḥ pitāmahāḥ

1.89.10

मार्कण्डेय उवाच । इत्यृषिर्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः । नद्या विविक्ते पुलिने चकार पितृतर्पणम्

mārkaṇḍeya uvāca / ityṛṣirvacanaṃ śrutvā brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ / nadyā vivikte puline cakāra pitṛtarpaṇam

1.89.11

तुष्टाव च पितॄन्विप्रः स्तवैरेभिरथादृतः । एकाग्रप्रयतो भूत्वा भक्तिनम्रात्मकन्धरः

tuṣṭāva ca pitṝnvipraḥ stavairebhirathādṛtaḥ / ekāgraprayato bhūtvā bhaktinamrātmakandharaḥ

1.89.12

रुचिरुवाच । नमस्ये ऽहं पितॄन् भक्त्या ये वसन्त्यधिदेवतम् । देवैरपि हि तर्प्यन्ते ये श्राद्धेषु स्वधोत्तरैः

ruciruvāca / namasye 'haṃ pitṝn bhaktyā ye vasantyadhidevatam / devairapi hi tarpyante ye śrāddheṣu svadhottaraiḥ

1.89.13

नमस्ये ऽहं पितॄन् स्वर्गे ये तर्प्यन्ते महर्षिभिः । श्राद्धैर्मनोमयैर्भक्त्या भुक्तिमुक्तिमभीप्सुभिः

namasye 'haṃ pitṝn svarge ye tarpyante maharṣibhiḥ / śrāddhairmanomayairbhaktyā bhuktimuktimabhīpsubhiḥ

1.89.14

नमस्ये ऽहं पितॄन्स्वर्गे सिद्धाः सन्तर्पयन्ति यान् । श्राद्धेषु दिव्यैः सकलैरुपहारैरनुत्तमैः

namasye 'haṃ pitṝnsvarge siddhāḥ santarpayanti yān / śrāddheṣu divyaiḥ sakalairupahārairanuttamaiḥ

1.89.15

नमस्ये ऽहं पितॄन् भक्त्या येर्ऽच्यन्ते गुह्यकैर्दिवि । तन्मयत्वेन वाधद्भिः ऋद्धिमात्यन्तिकीं पराम्

namasye 'haṃ pitṝn bhaktyā yer'cyante guhyakairdivi / tanmayatvena vādhadbhiḥ ṛddhimātyantikīṃ parām

1.89.16

नमस्ये ऽहं पितॄन्मर्त्यैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा । श्राद्धेषु श्रद्धयाभीष्टलोकपुष्टिप्रदायिनः

namasye 'haṃ pitṝnmartyairarcyante bhuvi ye sadā / śrāddheṣu śraddhayābhīṣṭalokapuṣṭipradāyinaḥ

1.89.17

नमस्ये ऽहं पितॄन्विप्रैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा । वाञ्छिताभीष्टलाभाय प्राजापत्यप्रदायिनः

namasye 'haṃ pitṝnviprairarcyante bhuvi ye sadā / vāñchitābhīṣṭalābhāya prājāpatyapradāyinaḥ

1.89.18

नमस्ये ऽहं पितॄन्ये वै तर्प्यन्ते ऽरण्यवासिभिः । वन्यैः श्राद्धैर्यताहारैस्तपोनिर्धूतकल्मषैः

namasye 'haṃ pitṝnye vai tarpyante 'raṇyavāsibhiḥ / vanyaiḥ śrāddhairyatāhāraistaponirdhūtakalmaṣaiḥ

1.89.19

नमस्ये ऽहं पितॄन्विप्रैर्नैष्ठिकैर्धर्मचारिभिः । ये संयतात्मभिर्नित्यं सन्तर्प्यन्ते समाधिभिः

namasye 'haṃ pitṝnviprairnaiṣṭhikairdharmacāribhiḥ / ye saṃyatātmabhirnityaṃ santarpyante samādhibhiḥ

1.89.20

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धै राजन्यास्तर्पयन्ति यान् । कव्यैरशेषैविधिवल्लोकद्वयफलप्रदान्

namasye 'haṃ pitṝñchrāddhai rājanyāstarpayanti yān / kavyairaśeṣaividhivallokadvayaphalapradān

1.89.21

नमस्ये ऽहं पितॄन्वैश्यैरर्च्यन्ते भुवि ये सदा । स्वकर्माभिरतैर्न्नित्यं पुष्पधूपान्नवारिभिः

namasye 'haṃ pitṝnvaiśyairarcyante bhuvi ye sadā / svakarmābhiratairnnityaṃ puṣpadhūpānnavāribhiḥ

1.89.22

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धे शूद्रैरपि च भक्तितः । सन्तर्प्यते जगत्कृत्स्नं नाम्ना ख्याताः सुकालिनः

namasye 'haṃ pitṝñchrāddhe śūdrairapi ca bhaktitaḥ / santarpyate jagatkṛtsnaṃ nāmnā khyātāḥ sukālinaḥ

1.89.23

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धे पाताले ये महासुरैः । सन्तर्प्यन्ते सुधाहारास्त्यक्तदम्भमदैः सदा

namasye 'haṃ pitṝñchrāddhe pātāle ye mahāsuraiḥ / santarpyante sudhāhārāstyaktadambhamadaiḥ sadā

1.89.24

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धैरर्च्यन्ते ये रसातले । भोगैरशेषैर्विधिवन्नागैः कामानभीप्सुभिः

namasye 'haṃ pitṝñchrāddhairarcyante ye rasātale / bhogairaśeṣairvidhivannāgaiḥ kāmānabhīpsubhiḥ

1.89.25

नमस्ये ऽहं पितॄञ्छ्राद्धैः सर्पैः सन्तर्पितान्सदा । तत्रैव विधिवन्मन्त्रभोगसम्पत्समन्वितैः

namasye 'haṃ pitṝñchrāddhaiḥ sarpaiḥ santarpitānsadā / tatraiva vidhivanmantrabhogasampatsamanvitaiḥ

1.89.26

पितॄन्नमस्ये निवसन्ति साक्षाद्ये देवलोके ऽथ महीतले वा । तथान्तरिक्षे च सुरारिपूज्यास्ते वै प्रतीच्छन्तु मयोपनीतम्

pitṝnnamasye nivasanti sākṣādye devaloke 'tha mahītale vā / tathāntarikṣe ca surāripūjyāste vai pratīcchantu mayopanītam

1.89.27

पितॄन्नमस्ये परमार्थभूता ये वै विमाने निवसन्त्यमूर्ताः । यजन्ति यानस्तमलैर्मनोभिर्योगीश्वराः क्लेशविमुक्तिहेतून्

pitṝnnamasye paramārthabhūtā ye vai vimāne nivasantyamūrtāḥ / yajanti yānastamalairmanobhiryogīśvarāḥ kleśavimuktihetūn

1.89.28

पितॄन्नमस्ये दिवि ये च मूर्ताः स्वधाभुजः काम्यफलाभिसन्धौ । प्रदानशक्ताः सकलेप्सितानां विमुक्तिदा ये ऽनभिसंहितेषु

pitṝnnamasye divi ye ca mūrtāḥ svadhābhujaḥ kāmyaphalābhisandhau / pradānaśaktāḥ sakalepsitānāṃ vimuktidā ye 'nabhisaṃhiteṣu

1.89.29

तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्पितरः समस्ता इच्छावतां ये प्रदिशन्ति कामान् । सुरत्वमिन्द्रत्वमितो ऽधिकं वा गजाश्वरत्नानि महागृहाणि

tṛpyantu te 'sminpitaraḥ samastā icchāvatāṃ ye pradiśanti kāmān / suratvamindratvamito 'dhikaṃ vā gajāśvaratnāni mahāgṛhāṇi

1.89.30

सोमस्य ये रश्मिषु येर्ऽकबिम्बे शुक्ले विमाने च सदा वसन्ति । तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्पितरो ऽन्नतोयैर्गन्धादिना पुष्टिमितो व्रजन्तु

somasya ye raśmiṣu yer'kabimbe śukle vimāne ca sadā vasanti / tṛpyantu te 'sminpitaro 'nnatoyairgandhādinā puṣṭimito vrajantu

1.89.31

येषां हुते ऽग्नौ हविषा च तृप्तिर्ये भुञ्जते विप्रशरीरसंस्थाः । ये पिण्डदानेन मुदं प्रयान्ति तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्पितरो ऽन्नतोयैः

yeṣāṃ hute 'gnau haviṣā ca tṛptirye bhuñjate vipraśarīrasaṃsthāḥ / ye piṇḍadānena mudaṃ prayānti tṛpyantu te 'sminpitaro 'nnatoyaiḥ

1.89.32

ये खड्गमांसेन सुरैरभीष्टैः कृष्णैस्तिलैर्दिव्य मनोहरैश्च । कालेन शाकेन महर्षिवर्यैः संप्रीणितास्ते मुदमत्र यान्तु

ye khaḍgamāṃsena surairabhīṣṭaiḥ kṛṣṇaistilairdivya manoharaiśca / kālena śākena maharṣivaryaiḥ saṃprīṇitāste mudamatra yāntu

1.89.33

कव्यान्यशेषाणि च यान्यभीष्टान्यतीव तेषां मम पूजितानाम् । तेषाञ्च सान्निध्यमिहास्तु पुष्पगन्धाम्बुभोज्येषु मया कृतेषु

kavyānyaśeṣāṇi ca yānyabhīṣṭānyatīva teṣāṃ mama pūjitānām / teṣāñca sānnidhyamihāstu puṣpagandhāmbubhojyeṣu mayā kṛteṣu

1.89.34

दिनेदिने ये प्रतिगृह्णतेर्ऽचां मासान्तपूज्या भुवि ये ऽष्टकासु । ये वत्सरान्ते ऽभ्युदये च पूज्याः प्रयान्तु ते मे पितरो ऽत्र तुष्टिम्

dinedine ye pratigṛhṇater'cāṃ māsāntapūjyā bhuvi ye 'ṣṭakāsu / ye vatsarānte 'bhyudaye ca pūjyāḥ prayāntu te me pitaro 'tra tuṣṭim

1.89.35

पूज्या द्विजानां कुमुदेन्दुभासो ये क्षत्त्रियाणां ज्वलनार्कवर्णाः । तथा विशां ये कनकावदाता नीलीप्रभाः शूद्रजनस्य ये च

pūjyā dvijānāṃ kumudendubhāso ye kṣattriyāṇāṃ jvalanārkavarṇāḥ / tathā viśāṃ ye kanakāvadātā nīlīprabhāḥ śūdrajanasya ye ca

1.89.36

ते ऽस्मिन्समस्ता मम पुष्पगन्धधूपाम्बुभोज्यादिनिवेदनेन । तथाग्निहोमेन च यान्ति तृप्तिं सदा पितृभ्यः प्रणतो ऽस्मि तेभ्यः

te 'sminsamastā mama puṣpagandhadhūpāmbubhojyādinivedanena / tathāgnihomena ca yānti tṛptiṃ sadā pitṛbhyaḥ praṇato 'smi tebhyaḥ

1.89.37

ये देवपूर्वाण्यभितृप्तिहेतोर श्रन्ति कव्यानि शुभाहृतानि । तृप्ताश्च ये भूतिसृजो भवन्ति तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्प्रणतो ऽस्मि तेभ्यः

ye devapūrvāṇyabhitṛptihetora śranti kavyāni śubhāhṛtāni / tṛptāśca ye bhūtisṛjo bhavanti tṛpyantu te 'sminpraṇato 'smi tebhyaḥ

1.89.38

रक्षांसि भूतान्यसुरांस्तथोग्रात्रिर्णाशयन्तु त्वशिवं प्रजानाम् । आद्याः सुराणाममरेशपूज्यास्तृप्यन्तु ते ऽस्मिन्प्रणतो ऽस्मितेभ्यः

rakṣāṃsi bhūtānyasurāṃstathogrātrirṇāśayantu tvaśivaṃ prajānām / ādyāḥ surāṇāmamareśapūjyāstṛpyantu te 'sminpraṇato 'smitebhyaḥ

1.89.39

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपास्तथा । व्रजन्तु तृप्तिं श्राद्धे ऽस्मिन्पितरस्तर्पिता मया

agniṣvāttā barhiṣada ājyapāḥ somapāstathā / vrajantu tṛptiṃ śrāddhe 'sminpitarastarpitā mayā

1.89.40

अग्निष्वात्ताः पितृगणाः प्राचीं रक्षन्तु मे दिशम् । तथा बर्हिषदः पान्तु याम्यां मे पितरः सदा । प्रतीचीमाज्यपास्तद्वदुदीचीमपि सोमपाः

agniṣvāttāḥ pitṛgaṇāḥ prācīṃ rakṣantu me diśam / tathā barhiṣadaḥ pāntu yāmyāṃ me pitaraḥ sadā / pratīcīmājyapāstadvadudīcīmapi somapāḥ

1.89.41

रक्षोभूतपिशाचेभ्यस्तथैवासुरदोषतः । सर्वतः पितरो रक्षां कुर्वन्तु मम नित्यशः

rakṣobhūtapiśācebhyastathaivāsuradoṣataḥ / sarvataḥ pitaro rakṣāṃ kurvantu mama nityaśaḥ

1.89.42

विश्वो विश्वभुगाराध्यो धर्मो धन्यः शुभाननः । भूतिदो भूतिकृद् भूतिः पितॄणां ये गणा नव

viśvo viśvabhugārādhyo dharmo dhanyaḥ śubhānanaḥ / bhūtido bhūtikṛd bhūtiḥ pitṝṇāṃ ye gaṇā nava

1.89.43

कल्याणः कल्यदः कर्ता कल्यः कल्यतराश्रयः । कल्यताहेतुरन्घः षडिमे ते गणाः स्मृताः

kalyāṇaḥ kalyadaḥ kartā kalyaḥ kalyatarāśrayaḥ / kalyatāheturanghaḥ ṣaḍime te gaṇāḥ smṛtāḥ

1.89.44

वरो वरेण्यो वरदस्तुष्टिदः पुष्टिदस्तथा । विश्वपाता तथा धाता सप्तैते च गणाः स्मृताः

varo vareṇyo varadastuṣṭidaḥ puṣṭidastathā / viśvapātā tathā dhātā saptaite ca gaṇāḥ smṛtāḥ

1.89.45

महान्महात्मा महितो महिमावान्महाबलः । गणाः पञ्च तथैवैते पितॄणां पापनाशनाः

mahānmahātmā mahito mahimāvānmahābalaḥ / gaṇāḥ pañca tathaivaite pitṝṇāṃ pāpanāśanāḥ

1.89.46

सुखदो धनदश्चान्यो धर्मदो ऽन्यश्च भूतिदः । पितॄणां कथ्यते चैव तथा गणचतुष्टयम्

sukhado dhanadaścānyo dharmado 'nyaśca bhūtidaḥ / pitṝṇāṃ kathyate caiva tathā gaṇacatuṣṭayam

1.89.47

एकत्रिंशत्पितृगणा यैर्व्याप्तमखिलं जगत् । त एवात्र पितृगणास्तुष्यन्तु च मदाहितात्

ekatriṃśatpitṛgaṇā yairvyāptamakhilaṃ jagat / ta evātra pitṛgaṇāstuṣyantu ca madāhitāt

1.89.48

माक्रण्डेय उवाच । एवं तु स्तुवतस्तस्य तेजसोराशिरुच्छ्रितः । प्रादुर्बभूव सहसा गगनव्याप्तिकारकः

mākraṇḍeya uvāca / evaṃ tu stuvatastasya tejasorāśirucchritaḥ / prādurbabhūva sahasā gaganavyāptikārakaḥ

1.89.49

तद्दृष्ट्वा सुमहत्तेजः समाच्छाद्य स्थितं जगत् । जानुभ्यामवनीं गत्वा रुचिः स्तोत्रमिदञ्जगौ

taddṛṣṭvā sumahattejaḥ samācchādya sthitaṃ jagat / jānubhyāmavanīṃ gatvā ruciḥ stotramidañjagau

1.89.50

रुचिरुवाच । अर्चितानाममूर्तानां पितॄणां दीप्ततेजसाम् । नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां दिव्यचक्षुषाम्

ruciruvāca / arcitānāmamūrtānāṃ pitṝṇāṃ dīptatejasām / namasyāmi sadā teṣāṃ dhyānināṃ divyacakṣuṣām

1.89.51

इन्द्रादीनां च नेतारो दक्षमारीचयोस्तथा । सप्तर्षोणां तथान्येषां तान्नमस्यामि कामदान्

indrādīnāṃ ca netāro dakṣamārīcayostathā / saptarṣoṇāṃ tathānyeṣāṃ tānnamasyāmi kāmadān

1.89.52

मन्वादीनां च नेतारः सूर्याचन्द्रमसोस्तथा । तान्नमस्याम्यहं सर्वान्पितॄनप्युदधावपि

manvādīnāṃ ca netāraḥ sūryācandramasostathā / tānnamasyāmyahaṃ sarvānpitṝnapyudadhāvapi

1.89.53

नक्षत्राणां ग्रहाणां च वाय्वग्न्योर्नभसस्तथा । द्यावापृथिव्योश्च तथा नमस्यामि कृताञ्जलिः

nakṣatrāṇāṃ grahāṇāṃ ca vāyvagnyornabhasastathā / dyāvāpṛthivyośca tathā namasyāmi kṛtāñjaliḥ

1.89.54

प्रजापतेः कश्यपाय सोमाय वरुणाय च । योगेश्वरेभ्यश्च सदा नमस्यामि कृताञ्जलिः

prajāpateḥ kaśyapāya somāya varuṇāya ca / yogeśvarebhyaśca sadā namasyāmi kṛtāñjaliḥ

1.89.55

नमो गणेभ्यः सप्तभ्यस्तथा लोकेषु सप्तसु । स्वायम्भुवे नमस्यामि ब्रह्मणे योगचक्षुषे

namo gaṇebhyaḥ saptabhyastathā lokeṣu saptasu / svāyambhuve namasyāmi brahmaṇe yogacakṣuṣe

1.89.56

सोमाधारान्पितृगणान्योगमूर्तिधरांस्तथा । नमस्यामि तथा सोमं पितरं जगतामहम्

somādhārānpitṛgaṇānyogamūrtidharāṃstathā / namasyāmi tathā somaṃ pitaraṃ jagatāmaham

1.89.57

अग्निरूपांस्तथैवान्यान्नमस्यामि पितॄनहम् । अग्निसोममयं विश्वं यत एतदशेषतः

agnirūpāṃstathaivānyānnamasyāmi pitṝnaham / agnisomamayaṃ viśvaṃ yata etadaśeṣataḥ

1.89.58

ये च तेजसि ये चैते सोमसूर्याग्निमूर्तयः । जगत्स्वरूपिणश्चैव तथा ब्रह्मस्वरूपिणः

ye ca tejasi ye caite somasūryāgnimūrtayaḥ / jagatsvarūpiṇaścaiva tathā brahmasvarūpiṇaḥ

1.89.59

तेभ्यो ऽखिलेभ्यो योगिभ्यः पितृभ्यो यतमानसः । नमोनमो नमस्ते ऽस्तु प्रसीदन्तु स्वधाभुजः

tebhyo 'khilebhyo yogibhyaḥ pitṛbhyo yatamānasaḥ / namonamo namaste 'stu prasīdantu svadhābhujaḥ

1.89.60

माक्रण्डेय उवाच । एवं स्तुतास्ततस्तेन तजसो मुनिसत्तमाः । निश्चक्रमुस्ते पितरो भासयन्तो दिशादश

mākraṇḍeya uvāca / evaṃ stutāstatastena tajaso munisattamāḥ / niścakramuste pitaro bhāsayanto diśādaśa

1.89.61

निवेदनञ्च यत्तेन पुष्पगन्धानुलेपनम् । तद्भूषितानथ स तान्ददृशे पुरतः स्थितान्

nivedanañca yattena puṣpagandhānulepanam / tadbhūṣitānatha sa tāndadṛśe purataḥ sthitān

1.89.62

प्रणिपत्य रुचिर्भक्त्या पुनरेव कृताञ्जलिः । नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यमित्याह पृथगादृतः

praṇipatya rucirbhaktyā punareva kṛtāñjaliḥ / namastubhyaṃ namastubhyamityāha pṛthagādṛtaḥ

1.89.63

ततः प्रसन्नाः पितरस्तमूचुर्मुनिसत्तमम् । वरं वृणीष्वेति स तानुवाचानतकन्धरः

tataḥ prasannāḥ pitarastamūcurmunisattamam / varaṃ vṛṇīṣveti sa tānuvācānatakandharaḥ

1.89.64

रुचिरुवाच । प्रजानां सर्गकर्तृत्वमादिष्टं ब्रह्मणा मम । सो ऽहं पत्नीमभीप्सामि धन्यां दिव्यां प्रजावतीम्

ruciruvāca / prajānāṃ sargakartṛtvamādiṣṭaṃ brahmaṇā mama / so 'haṃ patnīmabhīpsāmi dhanyāṃ divyāṃ prajāvatīm

1.89.65

पितर ऊचुः । अत्रैव सद्यः पत्नी ते भवत्वतिमनोरमा । तस्याञ्च पुत्रो भविता भवतो मुनिसत्तम !

pitara ūcuḥ / atraiva sadyaḥ patnī te bhavatvatimanoramā / tasyāñca putro bhavitā bhavato munisattama !

1.89.66

मन्वन्तराधिपो धीमांस्त्वन्नाम्नैवोपलक्षितः । रुचे ! रौच्य इति ख्यातिं प्रयास्यति जगत्त्रये

manvantarādhipo dhīmāṃstvannāmnaivopalakṣitaḥ / ruce ! raucya iti khyātiṃ prayāsyati jagattraye

1.89.67

तस्यापि बहवः पुत्रा महाबलपराक्रमाः । भविष्यन्ति महात्मानः पृथिवीपरिपालकाः

tasyāpi bahavaḥ putrā mahābalaparākramāḥ / bhaviṣyanti mahātmānaḥ pṛthivīparipālakāḥ

1.89.68

त्वं च प्रिजापतिर्भूत्वा प्रजाः सृष्ट्वा चतुर्विधाः । क्षीणाधिकारो धर्मज्ञस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

tvaṃ ca prijāpatirbhūtvā prajāḥ sṛṣṭvā caturvidhāḥ / kṣīṇādhikāro dharmajñastataḥ siddhimavāpsyasi

1.89.69

स्तोत्रेणानेन च नरो यो ऽस्मांस्तोष्यति भक्तितः । तस्य तुष्टा वयं भोगानात्मजं ध्यानमुत्तमम्

stotreṇānena ca naro yo 'smāṃstoṣyati bhaktitaḥ / tasya tuṣṭā vayaṃ bhogānātmajaṃ dhyānamuttamam

1.89.70

आयुरारोग्यमर्थं च पुत्रपौत्रादिकं तथा । वाञ्छद्भिः सततं स्तव्याः स्तोत्रेणानेन वै यतः

āyurārogyamarthaṃ ca putrapautrādikaṃ tathā / vāñchadbhiḥ satataṃ stavyāḥ stotreṇānena vai yataḥ

1.89.71

श्राद्धेषु य इमं भक्त्या त्वस्मत्प्रीतिकरं स्तवम् । पठिष्यति द्विजाग्र्याणां भुञ्जतां पुरतः स्थितः

śrāddheṣu ya imaṃ bhaktyā tvasmatprītikaraṃ stavam / paṭhiṣyati dvijāgryāṇāṃ bhuñjatāṃ purataḥ sthitaḥ

1.89.72

स्तोत्रश्रवणसंप्रीत्या सन्निधाने परे कृते । अस्माभिरक्षयं श्राद्धं तद्भविष्यत्यसंशयम्

stotraśravaṇasaṃprītyā sannidhāne pare kṛte / asmābhirakṣayaṃ śrāddhaṃ tadbhaviṣyatyasaṃśayam

1.89.73

यद्यप्यश्रोत्रियं श्राद्धं यद्यप्युपहतं भवेत् । अन्यायोपात्तवित्तेन यदि वा कृतमन्यथा

yadyapyaśrotriyaṃ śrāddhaṃ yadyapyupahataṃ bhavet / anyāyopāttavittena yadi vā kṛtamanyathā

1.89.74

अश्राद्धार्हैरुपतैरुपहारैस्तथा कृतैः । अकाले ऽप्यथ वा देशे विधिहीनमथापि वा

aśrāddhārhairupatairupahāraistathā kṛtaiḥ / akāle 'pyatha vā deśe vidhihīnamathāpi vā

1.89.75

अश्रद्धया वा पुरुषैर्दम्भमाश्रित्य यत्कृतम् । अस्माकं तृप्तये श्राद्धन्तथाप्येतदुदीरणात्

aśraddhayā vā puruṣairdambhamāśritya yatkṛtam / asmākaṃ tṛptaye śrāddhantathāpyetadudīraṇāt

1.89.76

यत्रैतत्पठ्यते श्राद्धे स्तोत्रमस्तत्सुखावहम् । अस्माकं जायते तृप्तिस्तत्र द्वादशावर्षिकी

yatraitatpaṭhyate śrāddhe stotramastatsukhāvaham / asmākaṃ jāyate tṛptistatra dvādaśāvarṣikī

1.89.77

हेमन्ते द्वादशाब्दानि तृप्तिमेतत्प्रयच्छति । शिशिरे द्विगुणाब्दानि तृप्तिं स्तोत्रमिदं शुभम्

hemante dvādaśābdāni tṛptimetatprayacchati / śiśire dviguṇābdāni tṛptiṃ stotramidaṃ śubham

1.89.78

वसन्ते षोडश समास्तृप्तये श्राद्धकर्मणि । ग्रीष्मे च षोडशैवैतत्पठितं तृप्तिकारकम्

vasante ṣoḍaśa samāstṛptaye śrāddhakarmaṇi / grīṣme ca ṣoḍaśaivaitatpaṭhitaṃ tṛptikārakam

1.89.79

विकले ऽपि कृते श्राद्धे स्तोत्रेणानेन साधिते । वर्षासु तृप्तिरस्माकमक्षय्या जायते रुचे

vikale 'pi kṛte śrāddhe stotreṇānena sādhite / varṣāsu tṛptirasmākamakṣayyā jāyate ruce

1.89.80

शरत्काले ऽपि पठितं श्राद्धकाले प्रयच्छति । अस्माकमेतत्पुरुषैस्तृप्तिं पञ्चदशाब्दिकीम्

śaratkāle 'pi paṭhitaṃ śrāddhakāle prayacchati / asmākametatpuruṣaistṛptiṃ pañcadaśābdikīm

1.89.81

यस्मिन् गेहे च लिखितमेतत्तिष्ठति नित्यदा । सन्निधानं कृते श्राद्धे तत्रास्माकं भविष्यति

yasmin gehe ca likhitametattiṣṭhati nityadā / sannidhānaṃ kṛte śrāddhe tatrāsmākaṃ bhaviṣyati

1.89.82

तस्मादेतत्त्वया श्राद्धे विप्राणां भुञ्जतां पुरः । श्रावणीयं महाभाग अस्माकं पुष्टिकारकम्

tasmādetattvayā śrāddhe viprāṇāṃ bhuñjatāṃ puraḥ / śrāvaṇīyaṃ mahābhāga asmākaṃ puṣṭikārakam

1.89.83