आचारखण्ड — Adhyaya 91

तस्यां तस्य सुतो जज्ञे महावीर्यो महाद्युतिः । श्रीगरुडमहापुराणम्- ९१ सूत उवाच । स्वायम्भुवाद्या मुनयो हरिं ध्यायन्ति कर्मणा । व्रताचारार्चनाध्यानस्तुतिजप्यपरायणाः

tasyāṃ tasya suto jajñe mahāvīryo mahādyutiḥ / śrīgaruḍamahāpurāṇam- 91 sūta uvāca / svāyambhuvādyā munayo hariṃ dhyāyanti karmaṇā / vratācārārcanādhyānastutijapyaparāyaṇāḥ

1.91.1

देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितम् । आकशेन विहीनं वै तेजसा परिवर्जितम्

dehendriyamanobuddhiprāṇāhaṅkāravarjitam / ākaśena vihīnaṃ vai tejasā parivarjitam

1.91.2

उदकेन विहीनं वै तद्धर्मपरिवर्जितम् । पृथिवीरहितं चैव सर्वभतविवर्जितम्

udakena vihīnaṃ vai taddharmaparivarjitam / pṛthivīrahitaṃ caiva sarvabhatavivarjitam

1.91.3

भूताध्यक्षं तथा बद्धनियन्तारं प्रभुं विभुम् । चैतन्यरूपतारूपं सर्वाध्यक्षं निरञ्जनम्

bhūtādhyakṣaṃ tathā baddhaniyantāraṃ prabhuṃ vibhum / caitanyarūpatārūpaṃ sarvādhyakṣaṃ nirañjanam

1.91.4

मुक्तसङ्गं महेशानं सर्वदेवप्रपूजितम् । तेजोरूपमसत्त्वं च तपसा परिवर्जितम्

muktasaṅgaṃ maheśānaṃ sarvadevaprapūjitam / tejorūpamasattvaṃ ca tapasā parivarjitam

1.91.5

रहितं रजसा नित्यं व्यतिरिक्तं गुणैस्त्रिभिः । सर्वरूपविहीनं वै कर्तृत्वादिविवर्जितम्

rahitaṃ rajasā nityaṃ vyatiriktaṃ guṇaistribhiḥ / sarvarūpavihīnaṃ vai kartṛtvādivivarjitam

1.91.6

वासनारहितं शुद्धं सर्वदोषविवर्जितम् । पिपासावर्जितं तत्तच्छो कमोहविवर्जितम्

vāsanārahitaṃ śuddhaṃ sarvadoṣavivarjitam / pipāsāvarjitaṃ tattaccho kamohavivarjitam

1.91.7

जरामरणहीनं वै कूटस्थं मोहवर्जितम् । उत्पत्तिरहितं चैव प्रलयेन विवर्जितम्

jarāmaraṇahīnaṃ vai kūṭasthaṃ mohavarjitam / utpattirahitaṃ caiva pralayena vivarjitam

1.91.8

सत्यं सर्वाचारहीनं निष्कलं परमेश्वरम् । जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादिवर्जितं नामवर्जितम्

satyaṃ sarvācārahīnaṃ niṣkalaṃ parameśvaram / jāgratsvapnasuṣuptyādivarjitaṃ nāmavarjitam

1.91.9

अध्यक्षं जाग्रदादीनां शान्तरूपं सुरेश्वरम् । जाग्रदादिस्थितं नित्यं कार्यकारणवर्जितम्

adhyakṣaṃ jāgradādīnāṃ śāntarūpaṃ sureśvaram / jāgradādisthitaṃ nityaṃ kāryakāraṇavarjitam

1.91.10

सर्वदृष्टं तथा मूर्तं सूक्ष्मं सूक्ष्मतरं परम् । ज्ञानदृक् श्रोत्रविज्ञानं परमानन्दरूपकम्

sarvadṛṣṭaṃ tathā mūrtaṃ sūkṣmaṃ sūkṣmataraṃ param / jñānadṛk śrotravijñānaṃ paramānandarūpakam

1.91.11

विश्वेन रहितं तद्वत्तैजसेन विवर्जितम् । प्राज्ञेन रहितञ्चैव तुरीयं परमाक्षरम्

viśvena rahitaṃ tadvattaijasena vivarjitam / prājñena rahitañcaiva turīyaṃ paramākṣaram

1.91.12

सर्वगोप्तृ सर्वहन्तृ सर्वभूतात्मरूपि च । बुद्धिधर्मविहीनं वै निराधारं शिवं हरिम्

sarvagoptṛ sarvahantṛ sarvabhūtātmarūpi ca / buddhidharmavihīnaṃ vai nirādhāraṃ śivaṃ harim

1.91.13

विक्रियारहितं चैव वेदान्तैर्वेद्यमेव च । वेदरूपं परं भूतमिन्द्रियेभ्यः परं शुभम्

vikriyārahitaṃ caiva vedāntairvedyameva ca / vedarūpaṃ paraṃ bhūtamindriyebhyaḥ paraṃ śubham

1.91.14

शब्देन वर्जितञ्चैव रसेन च विवर्जितम् । स्पर्शेन रहितं देवं रूपमात्रविवर्जितम्

śabdena varjitañcaiva rasena ca vivarjitam / sparśena rahitaṃ devaṃ rūpamātravivarjitam

1.91.15

रूपेण रहितं ञ्चैव गन्धेन परिवर्जितम् । अनादि ब्रह्म रन्ध्रान्तमहं ब्रह्मास्मि केवलम्

rūpeṇa rahitaṃ ñcaiva gandhena parivarjitam / anādi brahma randhrāntamahaṃ brahmāsmi kevalam

1.91.16

एवं ज्ञात्वा महादेवध्यानं कुर्याज्जितेन्द्रियः । ध्यानं यः कुरुते ह्येवं स भवेद्बह्म मानवः

evaṃ jñātvā mahādevadhyānaṃ kuryājjitendriyaḥ / dhyānaṃ yaḥ kurute hyevaṃ sa bhavedbahma mānavaḥ

1.91.17

इति ध्यानं समाख्यातमश्विरस्य मया तव । अधुना कथयाम्यन्यत्किन्तद्ब्रूहि वृषध्वज

iti dhyānaṃ samākhyātamaśvirasya mayā tava / adhunā kathayāmyanyatkintadbrūhi vṛṣadhvaja

1.91.18