प्रेतखण्ड — Adhyaya 19

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मदृप्रेतदृश्रीकृष्णगरुड संवादे वृषोत्सर्गनानादानफलयमलोकगमनकर्मजदेहप्राप्तिनिरूपणं नामाष्टादशो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- १९ श्रीभगवानुवाच । वायुभूतः क्षधाविष्टः कर्मजं देहमाश्रितः । ते देहं स समासाद्य यमेन सह गच्छति

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmadṛpretadṛśrīkṛṣṇagaruḍa saṃvāde vṛṣotsarganānādānaphalayamalokagamanakarmajadehaprāptinirūpaṇaṃ nāmāṣṭādaśo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 19 śrībhagavānuvāca / vāyubhūtaḥ kṣadhāviṣṭaḥ karmajaṃ dehamāśritaḥ / te dehaṃ sa samāsādya yamena saha gacchati

2.19.1

चित्रगुप्तपुरं तत्र योजनानां तु विंशतिः । कायस्थास्तत्र पश्यन्ति पापपुण्यानि सर्वशः

citraguptapuraṃ tatra yojanānāṃ tu viṃśatiḥ / kāyasthāstatra paśyanti pāpapuṇyāni sarvaśaḥ

2.19.2

महादानेषुदत्तेषु गतस्तत्र सुखी भवेत् । योजनानां चतुर्विंशत्पुरं वैवस्वतं शुभम्

mahādāneṣudatteṣu gatastatra sukhī bhavet / yojanānāṃ caturviṃśatpuraṃ vaivasvataṃ śubham

2.19.3

लोहं लवणकार्पासं तिलपात्रं च यैर्नरैः । दत्तं तेनैव तृप्यन्ति यमस्य पुरचारिणः

lohaṃ lavaṇakārpāsaṃ tilapātraṃ ca yairnaraiḥ / dattaṃ tenaiva tṛpyanti yamasya puracāriṇaḥ

2.19.4

गत्वा च तत्र ते सर्वे प्रतीहारं वदन्ति हि । धर्मध्वजप्रतीहारस्तत्र तिष्ठति सर्वदा

gatvā ca tatra te sarve pratīhāraṃ vadanti hi / dharmadhvajapratīhārastatra tiṣṭhati sarvadā

2.19.5

सप्तधान्यस्य दानेन प्रीतो धर्मध्वजो भवेत् । तत्र गत्वा प्रतीहारो ब्रूते तस्य शुभाशुभम्

saptadhānyasya dānena prīto dharmadhvajo bhavet / tatra gatvā pratīhāro brūte tasya śubhāśubham

2.19.6

धर्मराजस्य यद्रूपं सन्तः सुकृतिनो जनाः । पश्यन्ति च दुरात्मानो यमरूपं सुभीषणम्

dharmarājasya yadrūpaṃ santaḥ sukṛtino janāḥ / paśyanti ca durātmāno yamarūpaṃ subhīṣaṇam

2.19.7

तं दृष्ट्वा भयभीतस्तु हाहेति वदते जनः । कृतं दानं च यैर्मर्त्यैस्तेषां नास्ति भयं क्वचित्

taṃ dṛṣṭvā bhayabhītastu hāheti vadate janaḥ / kṛtaṃ dānaṃ ca yairmartyaisteṣāṃ nāsti bhayaṃ kvacit

2.19.8

प्राप्तं सुकृतिनं दृष्ट्वा स्थानाच्च लति सूर्यजः । एष मे मण्डलं भित्त्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति

prāptaṃ sukṛtinaṃ dṛṣṭvā sthānācca lati sūryajaḥ / eṣa me maṇḍalaṃ bhittvā brahmalokaṃ prayāsyati

2.19.9

दानेन सुलभो धर्मो यममार्गः सुखावहः । एष मार्गो विशालो ऽत्र न केनाप्य नुगम्यते । दानपुण्यं विना वत्स न गच्छेद्धर्ममन्दिरम्

dānena sulabho dharmo yamamārgaḥ sukhāvahaḥ / eṣa mārgo viśālo 'tra na kenāpya nugamyate / dānapuṇyaṃ vinā vatsa na gaccheddharmamandiram

2.19.10

तस्मिन्मार्गे तु रौद्रे वै भीषणा यमकिङ्कराः । एकैकस्य पुरस्याग्रे तिष्ठत्येकसहस्रकम्

tasminmārge tu raudre vai bhīṣaṇā yamakiṅkarāḥ / ekaikasya purasyāgre tiṣṭhatyekasahasrakam

2.19.11

पचन्ति पापिनं प्राप्य उदके यातनाकराः । गृह्णन्ति मासमासान्ते पादशेषं तु तद्भवेत्

pacanti pāpinaṃ prāpya udake yātanākarāḥ / gṛhṇanti māsamāsānte pādaśeṣaṃ tu tadbhavet

2.19.12

और्ध्वदैहिकदानानि यैर्न दत्तानि काश्यप । महाकष्टेन ते यान्ति तस्माद्देयानि शक्तितः । अदत्त्वा पशुवद्यान्ति गृहीतो वन्धबन्धनैः

aurdhvadaihikadānāni yairna dattāni kāśyapa / mahākaṣṭena te yānti tasmāddeyāni śaktitaḥ / adattvā paśuvadyānti gṛhīto vandhabandhanaiḥ

2.19.13

एवं कृतेन सम्पश्येत्स नरः भूतकर्मणा । दैविकीं पैतृकीं योनिं मानुषीं वाथ नारकीम्

evaṃ kṛtena sampaśyetsa naraḥ bhūtakarmaṇā / daivikīṃ paitṛkīṃ yoniṃ mānuṣīṃ vātha nārakīm

2.19.14

धर्मराजस्य वचनान्मुक्तिर्भवति वा ततः । मानुष्यं तत्त्वतः प्राप्य स पुत्त्रः पुत्त्रतां व्रजेत्

dharmarājasya vacanānmuktirbhavati vā tataḥ / mānuṣyaṃ tattvataḥ prāpya sa puttraḥ puttratāṃ vrajet

2.19.15

यथायथा कृतं कर्म तान्तां योनिं व्रजेन्नरः । तत्तथैव च भुञ्जानो विचरेत्सर्वलोकगः

yathāyathā kṛtaṃ karma tāntāṃ yoniṃ vrajennaraḥ / tattathaiva ca bhuñjāno vicaretsarvalokagaḥ

2.19.16

अशाश्वतं परिज्ञाय सर्वलोकोत्तरं सुखम् । यदा भवति मानुष्यं तदा धर्मं समाचरेत्

aśāśvataṃ parijñāya sarvalokottaraṃ sukham / yadā bhavati mānuṣyaṃ tadā dharmaṃ samācaret

2.19.17

कृमयो भस्म विष्ठा वा देहानां प्रकृतिः सदा । अन्धकूपे महारौद्रे दीपहस्तः पातेत्तु वै

kṛmayo bhasma viṣṭhā vā dehānāṃ prakṛtiḥ sadā / andhakūpe mahāraudre dīpahastaḥ pātettu vai

2.19.18

महापुण्यप्रभावेण मानुष्यं जन्म लभ्यते । यस्तत्प्राप्य चरेद्धर्मं स गच्छेत्परमां गतिम्

mahāpuṇyaprabhāveṇa mānuṣyaṃ janma labhyate / yastatprāpya careddharmaṃ sa gacchetparamāṃ gatim

2.19.19

अपि जानन्वृथा धर्मं दुः खमायाति याति च

api jānanvṛthā dharmaṃ duḥ khamāyāti yāti ca

2.19.20

जातीशतेन लभते किल मानुषत्वं तत्रापि दुर्लभतरं खग भो द्विजत्वम् । यस्तत्र पालयति लालयति व्रतानि तस्यामृतं भवति हस्तगतं प्रसादात्

jātīśatena labhate kila mānuṣatvaṃ tatrāpi durlabhataraṃ khaga bho dvijatvam / yastatra pālayati lālayati vratāni tasyāmṛtaṃ bhavati hastagataṃ prasādāt

2.19.21