प्रेतखण्ड — Adhyaya 39

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे उत्तमलोकगत्यागतिमोक्षमानुष्यहेतुनिरूपणं नामाष्टात्रिंशत्तमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ३९ तार्क्ष्य उवाच । सूतकानां विधिं ब्रूहि दयां कृत्वा मयिप्रभो । विवेकाय हि चित्तस्य मानवानां हिताय च

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde uttamalokagatyāgatimokṣamānuṣyahetunirūpaṇaṃ nāmāṣṭātriṃśattamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 39 tārkṣya uvāca / sūtakānāṃ vidhiṃ brūhi dayāṃ kṛtvā mayiprabho / vivekāya hi cittasya mānavānāṃ hitāya ca

2.39.1

श्रीकृष्ण उवाच । मृते जन्मनी पक्षीन्द्र सूतकं स्याच्चतुर्विधम् । चतुर्णामपि वर्णानां सामान्यते विवर्जितम्

śrīkṛṣṇa uvāca / mṛte janmanī pakṣīndra sūtakaṃ syāccaturvidham / caturṇāmapi varṇānāṃ sāmānyate vivarjitam

2.39.2

उभयत्र दशाहानि कुलस्यान्नं विवर्जियेत् । दानं प्रतिग्रहो होमः स्वाध्यायश्च निवर्तते

ubhayatra daśāhāni kulasyānnaṃ vivarjiyet / dānaṃ pratigraho homaḥ svādhyāyaśca nivartate

2.39.3

देशं कालं तथात्मानं द्रव्यं द्रव्यप्रयाजनम् । उपपत्तिंव्मवस्थाञ्च ज्ञात्वां कर्म समाचरेत्

deśaṃ kālaṃ tathātmānaṃ dravyaṃ dravyaprayājanam / upapattiṃvmavasthāñca jñātvāṃ karma samācaret

2.39.4

गुहावह्निप्रवेसे च देशान्तरमृतेषु च । स्नानं सचेलं कर्तव्यं सद्यः शौचं विधीयते

guhāvahnipravese ca deśāntaramṛteṣu ca / snānaṃ sacelaṃ kartavyaṃ sadyaḥ śaucaṃ vidhīyate

2.39.5

आमगर्भाश्च ये जीवा ये च गर्भाद्विनिः सृताः । न तेषामग्निसंस्कारो नाशौचं नोदकक्रिया

āmagarbhāśca ye jīvā ye ca garbhādviniḥ sṛtāḥ / na teṣāmagnisaṃskāro nāśaucaṃ nodakakriyā

2.39.6

शिल्पिनः कारवो वैद्या दासीदासास्तथैव च । राजानः श्रोतियाश्चैव सद्यः शौचाः प्रकीर्तिताः

śilpinaḥ kāravo vaidyā dāsīdāsāstathaiva ca / rājānaḥ śrotiyāścaiva sadyaḥ śaucāḥ prakīrtitāḥ

2.39.7

सत्री च (व्रती) मन्त्रपूतश्च आहिताग्निर्नृपस्तथा । एतेषां सूतकं नास्ति यस्य चेच्छन्ति पार्थिवाः

satrī ca (vratī) mantrapūtaśca āhitāgnirnṛpastathā / eteṣāṃ sūtakaṃ nāsti yasya cecchanti pārthivāḥ

2.39.8

प्रसवे च सपिण्डानां न कुर्यात् सङ्करं द्विजः । दशाहाच्छ्रुध्यते माता अवगाह्य पिता शुचिः

prasave ca sapiṇḍānāṃ na kuryāt saṅkaraṃ dvijaḥ / daśāhācchrudhyate mātā avagāhya pitā śuciḥ

2.39.9

विवाहोत्सवयज्ञेषु अन्तरा मृतसूतके । पूर्वसङ्कल्पितं वित्तं भोज्यं तन्मनुरब्रवीत्

vivāhotsavayajñeṣu antarā mṛtasūtake / pūrvasaṅkalpitaṃ vittaṃ bhojyaṃ tanmanurabravīt

2.39.10

सर्वेषामेवमाशौचं मातापित्रोस्तु सूतकम् । सूकतं मातुरेवस्यादुपस्पृश्य पिता शुचिः

sarveṣāmevamāśaucaṃ mātāpitrostu sūtakam / sūkataṃ māturevasyādupaspṛśya pitā śuciḥ

2.39.11

अन्तर्दशाहे स्याताञ्चेत् पुनर्मरणजन्मनी । तावत् स्यादशुचिर्विप्रो यावत् तत् स्यादनिर्दशम्

antardaśāhe syātāñcet punarmaraṇajanmanī / tāvat syādaśucirvipro yāvat tat syādanirdaśam

2.39.12

उदिते नियमे दाने आर्ते विप्रे निवेदयेत् । तथैव ऋषिभिः प्रोक्तं यथाकालं न दुष्यति

udite niyame dāne ārte vipre nivedayet / tathaiva ṛṣibhiḥ proktaṃ yathākālaṃ na duṣyati

2.39.13

मृन्मयेन तु पात्रेण तिलैर्मिश्रजलैः सह । मृत्तिकया तथान्ते च नरः स्नात्वा शुचिर्भवेत्

mṛnmayena tu pātreṇa tilairmiśrajalaiḥ saha / mṛttikayā tathānte ca naraḥ snātvā śucirbhavet

2.39.14

दानं परिषदे दद्यात् सुवर्णं गोवृषं द्विजे । क्षत्त्रियो द्विगुणं चैव वैश्यस्तु त्रिगुणं तथा

dānaṃ pariṣade dadyāt suvarṇaṃ govṛṣaṃ dvije / kṣattriyo dviguṇaṃ caiva vaiśyastu triguṇaṃ tathā

2.39.15

चतुर्गुणन्तु शूद्रेण दातव्यं ब्राह्मणे धनम् । एव मनुक्रमेणैव चातुर्वर्ण्यं विशुध्यति

caturguṇantu śūdreṇa dātavyaṃ brāhmaṇe dhanam / eva manukrameṇaiva cāturvarṇyaṃ viśudhyati

2.39.16

सप्ताष्टमान्तरै शीर्णे गृह्यसंस्कारवर्जिते । अहस्तु सूतकं तस्य त्वब्दानां संख्यया स्मृतम्

saptāṣṭamāntarai śīrṇe gṛhyasaṃskāravarjite / ahastu sūtakaṃ tasya tvabdānāṃ saṃkhyayā smṛtam

2.39.17

ब्राह्मणार्थे विपन्ना ये नारीणां गोग्रहेषु च । आहवेषु विपन्नानामेकरात्त्रमशौचकम्

brāhmaṇārthe vipannā ye nārīṇāṃ gograheṣu ca / āhaveṣu vipannānāmekarāttramaśaucakam

2.39.18

न तेषामशुभं किञ्चिद्विप्राणां शुभकर्मणि । अनाथप्रेतसंस्कारं ये कुर्वन्तु नरोत्तमः

na teṣāmaśubhaṃ kiñcidviprāṇāṃ śubhakarmaṇi / anāthapretasaṃskāraṃ ye kurvantu narottamaḥ

2.39.19

न तेषामशुभङ्किञ्चिद्विप्रेण सहकारिणा । जलावगाहनात्तेषां सद्यः शुद्धिरुदाहृता

na teṣāmaśubhaṅkiñcidvipreṇa sahakāriṇā / jalāvagāhanātteṣāṃ sadyaḥ śuddhirudāhṛtā

2.39.20

विनिवृत्ता यदा शूद्रा उदकान्तमुपस्थिताः । तदाविप्रेणद्रष्टव्या इति वेदविदोविदुः

vinivṛttā yadā śūdrā udakāntamupasthitāḥ / tadāvipreṇadraṣṭavyā iti vedavidoviduḥ

2.39.21