प्रेतखण्ड — Adhyaya 6

इति श्रीगारुडे महापुराणे उत्तरखण्डे द्वितीयांशे धर्मकाण्डे प्रेतकल्पे श्रीकृष्णगरुडसंवादे वर्षकृत्ययमलोकमार्गयातनादिनिरूपणं नाम पञ्चमो ऽध्यायः श्रीगरुडमहापुराणम्- ६ गरुड उवाच । अपि साधनयुक्तस्य तीर्थदानरतस्य च । अकृते तु वृषोत्सर्गे परलोकगतिर्न हि

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe dvitīyāṃśe dharmakāṇḍe pretakalpe śrīkṛṣṇagaruḍasaṃvāde varṣakṛtyayamalokamārgayātanādinirūpaṇaṃ nāma pañcamo 'dhyāyaḥ śrīgaruḍamahāpurāṇam- 6 garuḍa uvāca / api sādhanayuktasya tīrthadānaratasya ca / akṛte tu vṛṣotsarge paralokagatirna hi

2.6.1

तस्मात् कृष्ण वृषोत्सर्गः कर्तव्य इति मे श्रुतम् । किं फलं वृषयज्ञस्य पुरा केन कृतो हरे

tasmāt kṛṣṇa vṛṣotsargaḥ kartavya iti me śrutam / kiṃ phalaṃ vṛṣayajñasya purā kena kṛto hare

2.6.2

अनड्वान् कीदृशः प्रोक्तः कस्मिन् काले विशेषतः । को विधिस्तस्य निर्दिष्टः सर्वं मे कृपया वद

anaḍvān kīdṛśaḥ proktaḥ kasmin kāle viśeṣataḥ / ko vidhistasya nirdiṣṭaḥ sarvaṃ me kṛpayā vada

2.6.3

श्रीकृष्ण उवाच । इतिहासं महापुण्यं प्रवक्ष्यामि खगेश्वर । ब्रह्मपुत्रेण यत् प्रोक्तं राजानं वीरवाहनम्

śrīkṛṣṇa uvāca / itihāsaṃ mahāpuṇyaṃ pravakṣyāmi khageśvara / brahmaputreṇa yat proktaṃ rājānaṃ vīravāhanam

2.6.4

विराधनगरे राजा वीरवाहननामकः । धर्मात्मा सत्यसन्धश्च वदान्यो विप्रतुष्टिकृत्

virādhanagare rājā vīravāhananāmakaḥ / dharmātmā satyasandhaśca vadānyo vipratuṣṭikṛt

2.6.5

स कदाचिद्वनं वीरो महात्माखेटकं गतः । किञ्चित् प्रष्टुमनास्तार्क्ष्य वसिष्ठस्याश्रमं ययौ

sa kadācidvanaṃ vīro mahātmākheṭakaṃ gataḥ / kiñcit praṣṭumanāstārkṣya vasiṣṭhasyāśramaṃ yayau

2.6.6

नमस्कृत्य मुनिं तत्र कृतासनपरिग्रहः । पश्रयावनतो राजा पप्रच्छ ऋषिसंसदि

namaskṛtya muniṃ tatra kṛtāsanaparigrahaḥ / paśrayāvanato rājā papraccha ṛṣisaṃsadi

2.6.7

राजोवाच । मुने मया कृतो धर्मो यथाशक्ति प्रयत्नतः । यमस्य शासनं श्रुत्वा बिभेमि नितरां हृदि

rājovāca / mune mayā kṛto dharmo yathāśakti prayatnataḥ / yamasya śāsanaṃ śrutvā bibhemi nitarāṃ hṛdi

2.6.8

यमञ्च यमदूतांश्च निरयान् घोरदर्शनान् । न पश्यामि महाभाग तथा वद दयानिधे

yamañca yamadūtāṃśca nirayān ghoradarśanān / na paśyāmi mahābhāga tathā vada dayānidhe

2.6.9

वसिष्ठ उवाच । धर्मा बहुविधा राजन् वर्ण्यन्ते शास्त्रकोविदैः । सूक्ष्मत्वान्न विजानन्ति कर्ममार्गविमोहिताः

vasiṣṭha uvāca / dharmā bahuvidhā rājan varṇyante śāstrakovidaiḥ / sūkṣmatvānna vijānanti karmamārgavimohitāḥ

2.6.10

दानं तीर्थं तपो यज्ञाः संन्यासः पैतृको महः । धर्मेषु गृह्यमाणेषु वृषोत्सर्गो विशेषितः

dānaṃ tīrthaṃ tapo yajñāḥ saṃnyāsaḥ paitṛko mahaḥ / dharmeṣu gṛhyamāṇeṣu vṛṣotsargo viśeṣitaḥ

2.6.11

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् । यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko 'pi gayāṃ vrajet / yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet

2.6.12

ब्रह्महत्यादिपापानि ज्ञानाज्ञानकृतानि च । नीलोद्वाहेन शुध्येत्तु समुद्रप्लवनेन वा

brahmahatyādipāpāni jñānājñānakṛtāni ca / nīlodvāhena śudhyettu samudraplavanena vā

2.6.13

एकादशाहे राजेन्द्र यस्य नोत्सूज्यते वृषः । प्रेतत्वं निश्चलं तस्य कृतैः श्राद्धैस्तु किं भवेत्

ekādaśāhe rājendra yasya notsūjyate vṛṣaḥ / pretatvaṃ niścalaṃ tasya kṛtaiḥ śrāddhaistu kiṃ bhavet

2.6.14

यथाकथञ्चित् कर्तव्यस्तीर्थे वा पत्तने ऽथ वा । वृषयज्ञैः प्रमुच्यते नान्यथा साधनैः खग

yathākathañcit kartavyastīrthe vā pattane 'tha vā / vṛṣayajñaiḥ pramucyate nānyathā sādhanaiḥ khaga

2.6.15

वृषभं पञ्चकल्याणं युवानं कृष्णकंबलम् । गोयूथमध्ये नितरां विचरन्तं विधानतः

vṛṣabhaṃ pañcakalyāṇaṃ yuvānaṃ kṛṣṇakaṃbalam / goyūthamadhye nitarāṃ vicarantaṃ vidhānataḥ

2.6.16

चतसृभिर्वत्सकाभिर्द्वाभ्याञ्चैवैकया खग । विवाह्य मङ्गलद्रव्यैर्मन्त्रवत्तं समुत्सृजेत्

catasṛbhirvatsakābhirdvābhyāñcaivaikayā khaga / vivāhya maṅgaladravyairmantravattaṃ samutsṛjet

2.6.17

इह रतीति षडृग्भिर्हेमं कुर्याद्विभावसोः । कार्तिक्यां माघवैशाख्यां संक्रमे पातपर्वसु

iha ratīti ṣaḍṛgbhirhemaṃ kuryādvibhāvasoḥ / kārtikyāṃ māghavaiśākhyāṃ saṃkrame pātaparvasu

2.6.18

तीर्थे पित्र्येक्षयाहे च विशेषेण प्रशस्यते । लोहितो यस्तु वर्णेन मुखे पुच्छे च पाण्डुरः

tīrthe pitryekṣayāhe ca viśeṣeṇa praśasyate / lohito yastu varṇena mukhe pucche ca pāṇḍuraḥ

2.6.19

पीतः खुरविषाणेषु स नीलो वृष उच्यते । श्वेतवर्णो भवेद्विप्रो लोहितः क्षत्त्र उच्यते

pītaḥ khuraviṣāṇeṣu sa nīlo vṛṣa ucyate / śvetavarṇo bhavedvipro lohitaḥ kṣattra ucyate

2.6.20

पीतवर्णो भवेद्वैश्यः शूद्रः कृष्णः स्मृतो बुधैः । यथावर्णं समुद्दिष्टो वर्णेषु ब्राह्मणादिषु

pītavarṇo bhavedvaiśyaḥ śūdraḥ kṛṣṇaḥ smṛto budhaiḥ / yathāvarṇaṃ samuddiṣṭo varṇeṣu brāhmaṇādiṣu

2.6.21

अथ वा रक्तवर्णस्तु सर्वेषामेव शस्यते । पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः

atha vā raktavarṇastu sarveṣāmeva śasyate / pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ

2.6.22

आशासते सुतं जातं वृषोत्सर्गं करिष्यति । धर्मस्त्वं वृषरूपेण जगदानन्ददायकः

āśāsate sutaṃ jātaṃ vṛṣotsargaṃ kariṣyati / dharmastvaṃ vṛṣarūpeṇa jagadānandadāyakaḥ

2.6.23

अष्टमूर्तेरधिष्ठानमतः शान्तिं प्रयच्छ मे । गङ्गायमुनयोः पेयमन्तर्वेदि तृणं चर

aṣṭamūrteradhiṣṭhānamataḥ śāntiṃ prayaccha me / gaṅgāyamunayoḥ peyamantarvedi tṛṇaṃ cara

2.6.24

धर्मराजस्य पुरतो वाच्यं मे सुकृतं वृष । दक्षिणांसे त्रिशूलाङ्कं वामोरौ चक्रचिह्नितम्

dharmarājasya purato vācyaṃ me sukṛtaṃ vṛṣa / dakṣiṇāṃse triśūlāṅkaṃ vāmorau cakracihnitam

2.6.25

इति संप्रार्थ्य वृषभं गन्धपुष्पाक्षतादिभिः । वृषं तत्सतरीयुक्तं पूजयित्वा समुत्सृजेत्

iti saṃprārthya vṛṣabhaṃ gandhapuṣpākṣatādibhiḥ / vṛṣaṃ tatsatarīyuktaṃ pūjayitvā samutsṛjet

2.6.26

तस्माद्राजन् विधानेन वृषोत्सर्गं समाचर । बहुसाधनयुक्तस्य नान्यथा सद्गतिस्तव

tasmādrājan vidhānena vṛṣotsargaṃ samācara / bahusādhanayuktasya nānyathā sadgatistava

2.6.27

आसीत्त्रेतायुगे पूर्वं विदेहनगरे नृप । ब्राह्मणो धर्मवत्सेति स्वकर्मनिरतः सुधीः

āsīttretāyuge pūrvaṃ videhanagare nṛpa / brāhmaṇo dharmavatseti svakarmanirataḥ sudhīḥ

2.6.28

विष्णुभक्तो ऽतितेजस्वी यथालाभेन तुष्टिकृत् । पितृपर्वणि संप्राप्ते कुशार्यो काननं ययौ

viṣṇubhakto 'titejasvī yathālābhena tuṣṭikṛt / pitṛparvaṇi saṃprāpte kuśāryo kānanaṃ yayau

2.6.29

अटन्नितस्ततस्तत्र चिन्वन् कुशपलाशकम् । सहसोपेत्य पुरुषाश्चात्वारश्चारुदर्शनाः

aṭannitastatastatra cinvan kuśapalāśakam / sahasopetya puruṣāścātvāraścārudarśanāḥ

2.6.30

विभ्रान्तमनसं गृह्य प्रत्यग्जग्मुर्विहायसा । बहुवृक्षसमाकीर्णं गिरिदुर्गभयानकम्

vibhrāntamanasaṃ gṛhya pratyagjagmurvihāyasā / bahuvṛkṣasamākīrṇaṃ giridurgabhayānakam

2.6.31

वनाद्वनान्तरं निन्युर्नदीनदसमाकुलम् । स तत्र नगरं राजन् ददर्श बहुविस्तरम्

vanādvanāntaraṃ ninyurnadīnadasamākulam / sa tatra nagaraṃ rājan dadarśa bahuvistaram

2.6.32

गोपुरद्वाररचितं सौधप्रासादमण्डितम् । चत्वरापणपण्यादिनरनारीसमाकुलम्

gopuradvāraracitaṃ saudhaprāsādamaṇḍitam / catvarāpaṇapaṇyādinaranārīsamākulam

2.6.33

तूर्यद्वन्द्वाभिनिर्घोषवीणापटहनादितम् । कांश्चित्क्षुधार्दितान्दीनान्मलिनान्विगतौजसः

tūryadvandvābhinirghoṣavīṇāpaṭahanāditam / kāṃścitkṣudhārditāndīnānmalinānvigataujasaḥ

2.6.34

ततो ऽतितुष्टान्मलिनान्वस्त्रखण्डसमावृतान् । अग्रतो हृष्टपुष्टांश्च स्वर्णवस्त्रोपशोभितान्

tato 'tituṣṭānmalinānvastrakhaṇḍasamāvṛtān / agrato hṛṣṭapuṣṭāṃśca svarṇavastropaśobhitān

2.6.35

ततो ऽपि सुरसंकाशान्स दृष्ट्वा विस्मितो ऽभवत् । किं स्वप्न उत माया वै मदीयो मानसो भ्रमः

tato 'pi surasaṃkāśānsa dṛṣṭvā vismito 'bhavat / kiṃ svapna uta māyā vai madīyo mānaso bhramaḥ

2.6.36

सन्दिहानं द्विजं निन्युः पुरुषा राजसन्निधिम् । सतद्ददर्श विप्रस्तु स्वर्णप्रासादमन्दिरे

sandihānaṃ dvijaṃ ninyuḥ puruṣā rājasannidhim / sataddadarśa viprastu svarṇaprāsādamandire

2.6.37

सिंहासनंमहादिव्यं छत्रचामरवीजितम् । तत्रोप विष्टं राजानं किरीटकनकोज्ज्वलम्

siṃhāsanaṃmahādivyaṃ chatracāmaravījitam / tatropa viṣṭaṃ rājānaṃ kirīṭakanakojjvalam

2.6.38

महत्या च श्रिया युक्तं स्तूयमानं सुवन्दिभिः । राजापि दृष्ट्वा तं विप्रं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः

mahatyā ca śriyā yuktaṃ stūyamānaṃ suvandibhiḥ / rājāpi dṛṣṭvā taṃ vipraṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ

2.6.39

पूजयामास विधिवन्मधुपर्कास नादिभिः । सन्तुष्टमनसं देवमस्तौषीत्परया मुदा

pūjayāmāsa vidhivanmadhuparkāsa nādibhiḥ / santuṣṭamanasaṃ devamastauṣītparayā mudā

2.6.40

अद्य मे सफलं जन्म पावितञ्च कुलं प्रभो । विष्णुभक्तस्य धर्मस्य यत्ते दृग्गोचरं गतः

adya me saphalaṃ janma pāvitañca kulaṃ prabho / viṣṇubhaktasya dharmasya yatte dṛggocaraṃ gataḥ

2.6.41

नत्वा स्तुत्वा बहुविधमुवाचानुवसन्नृपः । यतः समागतो देवः पुनस्तत्रैव नीयताम्

natvā stutvā bahuvidhamuvācānuvasannṛpaḥ / yataḥ samāgato devaḥ punastatraiva nīyatām

2.6.42

इति श्रुत्वा वचो राज्ञः पप्रच्छ द्विजपुङ्गवः । ब्राह्मण उवाच । को ऽयं देश- कुतो लोका उत्तमा मध्यमाधमाः

iti śrutvā vaco rājñaḥ papraccha dvijapuṅgavaḥ / brāhmaṇa uvāca / ko 'yaṃ deśa- kuto lokā uttamā madhyamādhamāḥ

2.6.43

केन पुण्येन तु भवान्पारमेष्ट्यविभूषितः । किमर्थमहमानीतः पुनस्तत्रैव नीयते

kena puṇyena tu bhavānpārameṣṭyavibhūṣitaḥ / kimarthamahamānītaḥ punastatraiva nīyate

2.6.44

अपूर्वमिव पश्यामि सर्वं स्वप्नगतो यथा । राजोवाच । स्वधर्मनिरतो यस्तु हरिभक्तिरतः सदा

apūrvamiva paśyāmi sarvaṃ svapnagato yathā / rājovāca / svadharmanirato yastu haribhaktirataḥ sadā

2.6.45

विरक्त इन्द्रियार्थेभ्यः स मे पूज्यो न संशयः । तीर्थयात्रापरो नित्यं वृषोत्सर्गविशेषवित्

virakta indriyārthebhyaḥ sa me pūjyo na saṃśayaḥ / tīrthayātrāparo nityaṃ vṛṣotsargaviśeṣavit

2.6.46

सत्यदानपरो यस्तु स नमस्यो दिवौकसाम् । दर्शनार्थमिहानीतः पूजार्हश्च परन्तप

satyadānaparo yastu sa namasyo divaukasām / darśanārthamihānītaḥ pūjārhaśca parantapa

2.6.47

अनुगृहाण मां देव क्षमस्व मम साहसम् । इत्युक्त्वा दर्शयामास मन्त्रिणां संज्ञया भ्रुवः

anugṛhāṇa māṃ deva kṣamasva mama sāhasam / ityuktvā darśayāmāsa mantriṇāṃ saṃjñayā bhruvaḥ

2.6.48

वदिष्यति समग्रं ते स्वयं वक्तुं न साम्प्रतम् । सामन्तः सर्ववेदज्ञो ज्ञात्वा हार्दं नृपस्य च

vadiṣyati samagraṃ te svayaṃ vaktuṃ na sāmpratam / sāmantaḥ sarvavedajño jñātvā hārdaṃ nṛpasya ca

2.6.49

विपश्चिदुवाच । पूर्वजन्मनि वैश्यो ऽयं विश्वम्भर इति श्रुतः । विराधनगरे विप्र द्विजदेवविभूषिते

vipaściduvāca / pūrvajanmani vaiśyo 'yaṃ viśvambhara iti śrutaḥ / virādhanagare vipra dvijadevavibhūṣite

2.6.50

वैश्यवृत्त्या सदा जीवन्कुटुम्बपरिपालकः । गवां शुश्रूषको नित्यं ब्राह्मणानाञ्च पूजकः

vaiśyavṛttyā sadā jīvankuṭumbaparipālakaḥ / gavāṃ śuśrūṣako nityaṃ brāhmaṇānāñca pūjakaḥ

2.6.51

पात्रदानपरो नित्यमातिथेयाग्निसेवकः । गार्हस्थ्यं विधिवच्चक्रे भार्यया सत्यमेधया

pātradānaparo nityamātitheyāgnisevakaḥ / gārhasthyaṃ vidhivaccakre bhāryayā satyamedhayā

2.6.52

स्मार्तेन लोकानजयच्छ्रौतेन त हविर्भुजः । कदाचिद्बन्धुभिः साकं कृत्वा तीर्थानि भूरिशः

smārtena lokānajayacchrautena ta havirbhujaḥ / kadācidbandhubhiḥ sākaṃ kṛtvā tīrthāni bhūriśaḥ

2.6.53

यावदायाति सदनं दृष्टवाल्ल्ॐमशं पथि । दण्डवत्प्रणिपत्याशु कृताञ्जलिपुटं स्थितम्

yāvadāyāti sadanaṃ dṛṣṭavālloṃmaśaṃ pathi / daṇḍavatpraṇipatyāśu kṛtāñjalipuṭaṃ sthitam

2.6.54

पप्रच्छ विनयोपेतं करुणावारिवारिधिः । ऋषिरुवाच । कुत आगम्यते साधो ब्राह्मणैर्बन्धुभिर्युतः

papraccha vinayopetaṃ karuṇāvārivāridhiḥ / ṛṣiruvāca / kuta āgamyate sādho brāhmaṇairbandhubhiryutaḥ

2.6.55

दृष्ट्वा त्वां धर्मनिलयं प्रक्लिन्नं मानसं मम । विश्वम्भर उवाच । शीर्यमाणं शरीरं हि ज्ञात्वा मृत्युं पुरः स्थितम्

dṛṣṭvā tvāṃ dharmanilayaṃ praklinnaṃ mānasaṃ mama / viśvambhara uvāca / śīryamāṇaṃ śarīraṃ hi jñātvā mṛtyuṃ puraḥ sthitam

2.6.56

भर्यया धर्मचारिण्या तीर्थयात्रां विनिर्गतः । कृत्वा तीर्थानि विधिवद्विश्राण्य विपुलं वसु

bharyayā dharmacāriṇyā tīrthayātrāṃ vinirgataḥ / kṛtvā tīrthāni vidhivadviśrāṇya vipulaṃ vasu

2.6.57

यावद्ब्रजाम्यहं वेश्म भवान् दृष्टिपथं गतः । लोमश उवाच । तीर्थानि सन्ति भूरीणि वर्षैऽस्मिन् भारते शुभे

yāvadbrajāmyahaṃ veśma bhavān dṛṣṭipathaṃ gataḥ / lomaśa uvāca / tīrthāni santi bhūrīṇi varṣai'smin bhārate śubhe

2.6.58

यत्त्वया ह्युपचीर्णानि तानि सर्वाणि मे वद । वैश्य उवाच । गङ्गा च सूर्य तनया महापुण्या सरस्वती

yattvayā hyupacīrṇāni tāni sarvāṇi me vada / vaiśya uvāca / gaṅgā ca sūrya tanayā mahāpuṇyā sarasvatī

2.6.59

दशाश्वमेधैरयजद्यत्र ब्रह्मा सुरेश्वरः । तीर्थराजस्ततः काशी महादेवो दयानिधिः

daśāśvamedhairayajadyatra brahmā sureśvaraḥ / tīrtharājastataḥ kāśī mahādevo dayānidhiḥ

2.6.60

मृतानां यत्र जन्तूनां कर्णे जपति तारकम् । पुलहस्याश्रमं पुण्यं फल्गुतीर्थञ्च गण्डकी

mṛtānāṃ yatra jantūnāṃ karṇe japati tārakam / pulahasyāśramaṃ puṇyaṃ phalgutīrthañca gaṇḍakī

2.6.61

चक्रतीर्थं नैमिषञ्च शिवतीर्थमनन्तकम् । गोप्रतारकनागेशमयोध्याबिन्दुसंज्ञितम्

cakratīrthaṃ naimiṣañca śivatīrthamanantakam / gopratārakanāgeśamayodhyābindusaṃjñitam

2.6.62

यत्रास्त मुक्तिदः साक्षाद्रामो राजीवलोचनः । आग्नेयं वायुकौबेरं कौमारं भूरुहां पुनः

yatrāsta muktidaḥ sākṣādrāmo rājīvalocanaḥ / āgneyaṃ vāyukauberaṃ kaumāraṃ bhūruhāṃ punaḥ

2.6.63

सौकरं मथुरा यत्र नित्यं सन्निहतो हरिः । पुष्करं सत्यतीर्थञ्च ज्वालतीर्थं दिनेश्वरम्

saukaraṃ mathurā yatra nityaṃ sannihato hariḥ / puṣkaraṃ satyatīrthañca jvālatīrthaṃ dineśvaram

2.6.64

इन्द्रतीर्थं कुरुक्षेत्रं यत्र प्राची सरस्वती । तापी पयोष्णी निर्विन्ध्या मलयः कृष्णवेणिका

indratīrthaṃ kurukṣetraṃ yatra prācī sarasvatī / tāpī payoṣṇī nirvindhyā malayaḥ kṛṣṇaveṇikā

2.6.65

गोदावरी दण्डकञ्च ताम्रचूडं सदोदकम् । द्यावाभूमीश्वरं दृष्ट्वा श्रीशैलः पर्वतेश्वरः

godāvarī daṇḍakañca tāmracūḍaṃ sadodakam / dyāvābhūmīśvaraṃ dṛṣṭvā śrīśailaḥ parvateśvaraḥ

2.6.66

असंख्यलिङ्गतीर्थानि यत्र सन्ति सदा मुने । वेङ्कटाद्रौ महातेजाः श्रीरङ्गाख्यः स्वयं हरिः

asaṃkhyaliṅgatīrthāni yatra santi sadā mune / veṅkaṭādrau mahātejāḥ śrīraṅgākhyaḥ svayaṃ hariḥ

2.6.67

वेङ्कटी नाम तत्रैव देवी महिषमर्दिनी । चन्द्रतीर्थं भद्रवटः कावेरीकुटिलाचलौ

veṅkaṭī nāma tatraiva devī mahiṣamardinī / candratīrthaṃ bhadravaṭaḥ kāverīkuṭilācalau

2.6.68

अवटोदा ताम्रपर्णो त्रिकृटः कोल्लको गिरिः । वासिष्ठं ब्रह्मतीर्थञ्च ज्ञानतीर्थं महोदधिः

avaṭodā tāmraparṇo trikṛṭaḥ kollako giriḥ / vāsiṣṭhaṃ brahmatīrthañca jñānatīrthaṃ mahodadhiḥ

2.6.69

हृषीकेशं विराजञ्च विशालं नीलपर्वतः । भीमकूटः श्वेतगिरी रुद्रतीर्थमुमावनम्

hṛṣīkeśaṃ virājañca viśālaṃ nīlaparvataḥ / bhīmakūṭaḥ śvetagirī rudratīrthamumāvanam

2.6.70

अवाप गिरिजा देवी तपसा यत्र शङ्करम् । वारुणं सूर्यतीर्थञ्च हंसतीर्थं महोदयम्

avāpa girijā devī tapasā yatra śaṅkaram / vāruṇaṃ sūryatīrthañca haṃsatīrthaṃ mahodayam

2.6.71

निमज्ज्य यत्र काकोला राजहंसत्वमाययुः । असुरो यत्र देवत्वमवाप स्नानमात्रतः

nimajjya yatra kākolā rājahaṃsatvamāyayuḥ / asuro yatra devatvamavāpa snānamātrataḥ

2.6.72

विश्वरूपं वन्दितीर्थं रत्नेशः कुहकाचलः । नरनारायणं दृष्ट्वा मुच्यते पापकोटिभिः

viśvarūpaṃ vanditīrthaṃ ratneśaḥ kuhakācalaḥ / naranārāyaṇaṃ dṛṣṭvā mucyate pāpakoṭibhiḥ

2.6.73

सरस्वतीदृषद्वत्यौ नर्मदा शर्मदा नृणाम् । नीलकण्ठं महाकालं पुण्यं चामरकण्टकम्

sarasvatīdṛṣadvatyau narmadā śarmadā nṛṇām / nīlakaṇṭhaṃ mahākālaṃ puṇyaṃ cāmarakaṇṭakam

2.6.74

चन्द्रभागा वेत्रवती वीरभद्रं गणेश्वरम् । गोकर्णं बिल्वतीर्थञ्च कर्मकुण्डं सतारकम्

candrabhāgā vetravatī vīrabhadraṃ gaṇeśvaram / gokarṇaṃ bilvatīrthañca karmakuṇḍaṃ satārakam

2.6.75

स्नानमात्रेण यत्राशु मुच्यते कर्मबन्धनात् । अन्यान्यपि च तीर्थानि कृतानि कृपया तव

snānamātreṇa yatrāśu mucyate karmabandhanāt / anyānyapi ca tīrthāni kṛtāni kṛpayā tava

2.6.76

उत्पद्यते शुभा बुद्धिः साधूनां यदनुग्रहः । एकतः सर्वतीर्थानि करुणाः साधवो ऽन्यतः

utpadyate śubhā buddhiḥ sādhūnāṃ yadanugrahaḥ / ekataḥ sarvatīrthāni karuṇāḥ sādhavo 'nyataḥ

2.6.77

अनुग्रहाय भूतानां चरन्ति चरितव्रताः । त्वं गुरुः सर्वर्णानां विद्यया वयसाधिकः

anugrahāya bhūtānāṃ caranti caritavratāḥ / tvaṃ guruḥ sarvarṇānāṃ vidyayā vayasādhikaḥ

2.6.78

अतः पृच्छाम्यहं किञ्चिदाधिभूतं चिरन्तनम् । किं कुर्यां कं नु पृच्छे ऽहं मनो मे ऽतिचलं मुने

ataḥ pṛcchāmyahaṃ kiñcidādhibhūtaṃ cirantanam / kiṃ kuryāṃ kaṃ nu pṛcche 'haṃ mano me 'ticalaṃ mune

2.6.79

निः स्पृहं ब्रह्मविषये विषयेष्वतिलालसम् । मनागपि न सहते विरहं तिमिरं ब्रुवत्

niḥ spṛhaṃ brahmaviṣaye viṣayeṣvatilālasam / manāgapi na sahate virahaṃ timiraṃ bruvat

2.6.80

मोहितं विविधैर्भावैः कर्मणां क्षेत्रमुत्तमम् । शान्तिं यथा समायाति सम्पन्नमिव भूसुर

mohitaṃ vividhairbhāvaiḥ karmaṇāṃ kṣetramuttamam / śāntiṃ yathā samāyāti sampannamiva bhūsura

2.6.81

विवेकप्रवणं शुद्धं यथा स्यात्कृपया वद । ऋषिरुवाच । मनस्तु प्रबलं नित्यं सविकारं स्वभावतः

vivekapravaṇaṃ śuddhaṃ yathā syātkṛpayā vada / ṛṣiruvāca / manastu prabalaṃ nityaṃ savikāraṃ svabhāvataḥ

2.6.82

वशं नयन्ति करिणं प्रमत्तमपि हस्तिपाः । तथापि साधुसङ्गत्या साधनैरप्यतन्द्रितः

vaśaṃ nayanti kariṇaṃ pramattamapi hastipāḥ / tathāpi sādhusaṅgatyā sādhanairapyatandritaḥ

2.6.83

तीव्रेण भक्तियोगेन विचारेण वशं नयेत् । इतिहासं प्रवक्ष्यामि तव प्रत्ययकारकम्

tīvreṇa bhaktiyogena vicāreṇa vaśaṃ nayet / itihāsaṃ pravakṣyāmi tava pratyayakārakam

2.6.84

नारदो ऽकथयन्मह्यं स्ववृत्तगतजन्मनः । नारद उवाच । कस्यचिद्द्विजमुख्यस्य दासीपुत्त्रः पुरा मुने

nārado 'kathayanmahyaṃ svavṛttagatajanmanaḥ / nārada uvāca / kasyaciddvijamukhyasya dāsīputtraḥ purā mune

2.6.85

शिक्षितो बालभावे ऽपि पाठितो नितरामहम् । तत्रापि सङ्गतिर्जाता महतां पुण्यकर्मणाम्

śikṣito bālabhāve 'pi pāṭhito nitarāmaham / tatrāpi saṅgatirjātā mahatāṃ puṇyakarmaṇām

2.6.86

प्रावृट्काले मम गृहे स्थितानां भाग्ययोगतः । शुश्रूषणानुवृत्त्या च प्रश्रयेण दमेन च

prāvṛṭkāle mama gṛhe sthitānāṃ bhāgyayogataḥ / śuśrūṣaṇānuvṛttyā ca praśrayeṇa damena ca

2.6.87

सन्तोषं परमं प्राप्य कृपया त्विदमब्रुवन् । मनीषा निर्मला येन जाता मम शुभार्थिनी

santoṣaṃ paramaṃ prāpya kṛpayā tvidamabruvan / manīṣā nirmalā yena jātā mama śubhārthinī

2.6.88

यया विष्णुमयं सर्वम्त्मन्येव ददृशिवान् । मुनय ऊचुः । शृणु वत्स प्रवक्ष्या मो हिताय तव बालक

yayā viṣṇumayaṃ sarvamtmanyeva dadṛśivān / munaya ūcuḥ / śṛṇu vatsa pravakṣyā mo hitāya tava bālaka

2.6.89

येन वै ध्रियमाणेन इहामुत्र सुखं भवेत् । देवतिर्यङ्मनुष्याश्च संसारे विविधा जनाः

yena vai dhriyamāṇena ihāmutra sukhaṃ bhavet / devatiryaṅmanuṣyāśca saṃsāre vividhā janāḥ

2.6.90

निबद्धाः कर्मपशैस्ते भुञ्जन् भोगान् पृथग्विधान् । देवत्वं याति सत्त्वेन रजसा च मनुष्यताम्

nibaddhāḥ karmapaśaiste bhuñjan bhogān pṛthagvidhān / devatvaṃ yāti sattvena rajasā ca manuṣyatām

2.6.91

तिर्यक्त्वं तमसा जन्तुर्वासनानुगतो ऽबुधः । मातुर्लब्ध्वा पुनर्जन्म म्रियते च पुनः पुनः

tiryaktvaṃ tamasā janturvāsanānugato 'budhaḥ / māturlabdhvā punarjanma mriyate ca punaḥ punaḥ

2.6.92

एवं गत्वा ह्यसंख्याता योनीस्ताः कर्मभूरपि । मानुष्यं दुर्लभं लब्ध्वा कदाचिद्दैवयोगतः

evaṃ gatvā hyasaṃkhyātā yonīstāḥ karmabhūrapi / mānuṣyaṃ durlabhaṃ labdhvā kadāciddaivayogataḥ

2.6.93

अनुग्रहेण महतां हरिं ज्ञात्वा विमुच्यते । रोगग्राहं मोहजालमपारं भवसागरम्

anugraheṇa mahatāṃ hariṃ jñātvā vimucyate / rogagrāhaṃ mohajālamapāraṃ bhavasāgaram

2.6.94

न पश्यामि तितीर्षोरन्यद् रामस्मरणं विना । नवनीयं यथा दध्नो ज्योतिः काष्ठादपि क्वचित्

na paśyāmi titīrṣoranyad rāmasmaraṇaṃ vinā / navanīyaṃ yathā dadhno jyotiḥ kāṣṭhādapi kvacit

2.6.95

मन्थनैः साधनैरेवं परं ज्ञात्वा सुखी भवेत् । आत्मा नित्यो ऽव्ययः सत्यः सर्वगः सर्वभृन्महान्

manthanaiḥ sādhanairevaṃ paraṃ jñātvā sukhī bhavet / ātmā nityo 'vyayaḥ satyaḥ sarvagaḥ sarvabhṛnmahān

2.6.96

अप्रमेयः स्वयञ्ज्योतिरग्राह्यो मनसापि यः । सच्चिदानन्दरूपो ऽसौ सर्वप्राणिहृदि स्थितः

aprameyaḥ svayañjyotiragrāhyo manasāpi yaḥ / saccidānandarūpo 'sau sarvaprāṇihṛdi sthitaḥ

2.6.97

विनश्यत्स्वपि भावेषु न विनश्यति कर्हिचित् । आकाशः सर्वभूतेषु स्थितस्तेजोजले तथा

vinaśyatsvapi bhāveṣu na vinaśyati karhicit / ākāśaḥ sarvabhūteṣu sthitastejojale tathā

2.6.98

आत्मा सर्वत्र निर्लेपः पार्थिवेषु यथानिलः । भक्तानुकम्पी भगवान् साधूनां रक्षणाय च

ātmā sarvatra nirlepaḥ pārthiveṣu yathānilaḥ / bhaktānukampī bhagavān sādhūnāṃ rakṣaṇāya ca

2.6.99

आविर्भवति लोकेषुगुणीवाज्ञैः प्रतीयते । एवंविवेकत्वया यो बुद्ध्या संशीलयेद्धृदि

āvirbhavati lokeṣuguṇīvājñaiḥ pratīyate / evaṃvivekatvayā yo buddhyā saṃśīlayeddhṛdi

2.6.100

भक्तियोगेन सन्तुष्ट आत्मानं दर्शयेदजः । ततः कृतार्थो भवति सदा सर्वत्र निः स्पृहः

bhaktiyogena santuṣṭa ātmānaṃ darśayedajaḥ / tataḥ kṛtārtho bhavati sadā sarvatra niḥ spṛhaḥ

2.6.101

अतो ऽहङ्कारमुत्सृज्य सानुबन्धे कलेवरे । चरेदसंगो लोकेषु स्वप्नप्रायेषु निर्ममः

ato 'haṅkāramutsṛjya sānubandhe kalevare / caredasaṃgo lokeṣu svapnaprāyeṣu nirmamaḥ

2.6.102

क्व स्वप्ने नियतं धैर्यमिन्द्रजाले क्व सत्यता । क्व नित्यता शरन्मेघे क्व वा सत्यं कलेवरे

kva svapne niyataṃ dhairyamindrajāle kva satyatā / kva nityatā śaranmeghe kva vā satyaṃ kalevare

2.6.103

अविद्याकर्मजनितं दृश्यमानं चरा चरम् । ज्ञात्वाचारवशी योगी ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

avidyākarmajanitaṃ dṛśyamānaṃ carā caram / jñātvācāravaśī yogī tataḥ siddhimavāpsyasi

2.6.104

इत्युक्त्वा ते गताः सर्वे साधवो दीनवत्सलाः । सो ऽहं तदुक्तमार्गेण तथैवाचरमन्वहम्

ityuktvā te gatāḥ sarve sādhavo dīnavatsalāḥ / so 'haṃ taduktamārgeṇa tathaivācaramanvaham

2.6.105

ततो ऽचिरेणात्मनीदं दृष्टवानहमद्भुतम् । ज्योतिर्मयं सदानन्दं शरच्छीतांशुनिर्मलम्

tato 'cireṇātmanīdaṃ dṛṣṭavānahamadbhutam / jyotirmayaṃ sadānandaṃ śaracchītāṃśunirmalam

2.6.106

निषिच्य सुखसन्दोहैर्मां कृत्वाधिकसस्पृहम् । अन्तर्हितं महतेजो यथा सौदामिनी दिवि

niṣicya sukhasandohairmāṃ kṛtvādhikasaspṛham / antarhitaṃ mahatejo yathā saudāminī divi

2.6.107

भक्त्या तदेव मनसि भावयन्नहमद्भुतम् । काले कलेवरं त्यक्त्वा गतवान् हरिमव्ययम्

bhaktyā tadeva manasi bhāvayannahamadbhutam / kāle kalevaraṃ tyaktvā gatavān harimavyayam

2.6.108

तस्येच्छया पुनर्ब्रह्मन् ब्रह्मणो मे ऽभवज्जनिः । अनुग्रहाद्भगवतस्त्रिषु लोकेषु निः स्पृहः

tasyecchayā punarbrahman brahmaṇo me 'bhavajjaniḥ / anugrahādbhagavatastriṣu lokeṣu niḥ spṛhaḥ

2.6.109

आपीडयन् मुहुर्वोणां गायमानश्चराम्यहम् । इत्युक्त्वा मे स्वानुभवं ययौ यादृच्छिको मुनिः

āpīḍayan muhurvoṇāṃ gāyamānaścarāmyaham / ityuktvā me svānubhavaṃ yayau yādṛcchiko muniḥ

2.6.110

ममापि परमाश्चर्यं सन्तोषश्च महानभूत् । अतस्ते साधुसङ्गत्या भक्त्या च परमात्मनः

mamāpi paramāścaryaṃ santoṣaśca mahānabhūt / ataste sādhusaṅgatyā bhaktyā ca paramātmanaḥ

2.6.111

विशुद्धं निर्मलं शान्तं मनो निर्वृतिमेष्यति । अनेकजन्मजनितं पातकं साधुसंगमे

viśuddhaṃ nirmalaṃ śāntaṃ mano nirvṛtimeṣyati / anekajanmajanitaṃ pātakaṃ sādhusaṃgame

2.6.112

क्षिप्रं नश्यति धर्मज्ञ जलानां शरदो यथा । वैश्य उवाच । पीत्वा ते वाक्यपीयूषं स्वान्तं मे शान्तिमागमत्

kṣipraṃ naśyati dharmajña jalānāṃ śarado yathā / vaiśya uvāca / pītvā te vākyapīyūṣaṃ svāntaṃ me śāntimāgamat

2.6.113

सर्वतीर्थफलं मे ऽध्य सञ्जातं तव दर्शनात् । इति श्रुत्वा वचस्तस्य प्रोवाच ऋपिसत्तमः

sarvatīrthaphalaṃ me 'dhya sañjātaṃ tava darśanāt / iti śrutvā vacastasya provāca ṛpisattamaḥ

2.6.114

लोमश उवाच । हिताय तव राजेन्द्र त्रिवर्गफलमिच्छतः । यत्त्वया सुकृतं भूरिवृषोत्सर्गं विना कृतम्

lomaśa uvāca / hitāya tava rājendra trivargaphalamicchataḥ / yattvayā sukṛtaṃ bhūrivṛṣotsargaṃ vinā kṛtam

2.6.115

मन्ये ऽकिञ्चत्करं सर्वं नीहारसलिलं यथा । वृषोत्सर्गसमं किञ्चित् साधनं न महीतले

manye 'kiñcatkaraṃ sarvaṃ nīhārasalilaṃ yathā / vṛṣotsargasamaṃ kiñcit sādhanaṃ na mahītale

2.6.116

अनायासेन गच्छन्ति गतिं ते पुण्यकर्मणाम् । वृषोत्सर्गः कृतो येन अश्वमेधस्य याजकः

anāyāsena gacchanti gatiṃ te puṇyakarmaṇām / vṛṣotsargaḥ kṛto yena aśvamedhasya yājakaḥ

2.6.117

उभौ समौ मया दृष्टौ दिव्यौ तौ शक्रसन्निधौ । अतस्त्वं पुष्करं गत्वा वृषोत्सर्गं विधाय च

ubhau samau mayā dṛṣṭau divyau tau śakrasannidhau / atastvaṃ puṣkaraṃ gatvā vṛṣotsargaṃ vidhāya ca

2.6.118

ततो याहि गृहं साधो येन सर्वं कृतं भवेत् । विपश्चिदुवाच । ततः स पुनरागत्य कार्तिक्यां पुष्करे वरे

tato yāhi gṛhaṃ sādho yena sarvaṃ kṛtaṃ bhavet / vipaściduvāca / tataḥ sa punarāgatya kārtikyāṃ puṣkare vare

2.6.119

वराहरूपी भगवान् यत्रास्ते यज्ञपूरकः । चकार विधिवत् सर्वं युद्कमृषिसत्तमैः

varāharūpī bhagavān yatrāste yajñapūrakaḥ / cakāra vidhivat sarvaṃ yudkamṛṣisattamaiḥ

2.6.120

गतानि बहुतीर्थानि ततो लोमशसंगतिः । ततो ऽधिकतरं जातं पुण्यं नीलविवाहजम्

gatāni bahutīrthāni tato lomaśasaṃgatiḥ / tato 'dhikataraṃ jātaṃ puṇyaṃ nīlavivāhajam

2.6.121

सभुक्त्वा विषयान् दिव्यान् विमानवरमाश्रितः । तेन राजकुले जन्म वीरसेनस्य धर्मतः

sabhuktvā viṣayān divyān vimānavaramāśritaḥ / tena rājakule janma vīrasenasya dharmataḥ

2.6.122

वीरपञ्चाननाख्यातञ्चतुर्वर्गैकसाधकम् । प्रकुर्वतो वृषोत्सर्गं तत्र ये परिचारकाः

vīrapañcānanākhyātañcaturvargaikasādhakam / prakurvato vṛṣotsargaṃ tatra ye paricārakāḥ

2.6.123

दिव्यरूपाभवन् स्पृष्टा गोपुच्छोदकशीकरैः । सुरूपाः पुष्टवपुषः पश्यन्तो दूरसंस्थिताः

divyarūpābhavan spṛṣṭā gopucchodakaśīkaraiḥ / surūpāḥ puṣṭavapuṣaḥ paśyanto dūrasaṃsthitāḥ

2.6.124

ततो दूरतरा ये च दृश्यन्ते मलिना जनाः । दुर्भगा मलिना रूक्षाः कृशा विगतवाससः

tato dūratarā ye ca dṛśyante malinā janāḥ / durbhagā malinā rūkṣāḥ kṛśā vigatavāsasaḥ

2.6.125

वृषयज्ञमपश्यन्तो ये चासूयां प्रकुर्वते । सर्वं निवेदितं राज्ञश्चरितं पूर्वजन्मनः

vṛṣayajñamapaśyanto ye cāsūyāṃ prakurvate / sarvaṃ niveditaṃ rājñaścaritaṃ pūrvajanmanaḥ

2.6.126

धर्म्यं विचित्रमाख्यानं श्रुतं मे यत् पराशरात् । अतस्त्वं स्वगृहं गच्छ कृपां कृत्वा ममोपरि

dharmyaṃ vicitramākhyānaṃ śrutaṃ me yat parāśarāt / atastvaṃ svagṛhaṃ gaccha kṛpāṃ kṛtvā mamopari

2.6.127

श्रुत्वा विपश्चिद्वाक्यं स विस्मयं परमं गतः । गृहं जगाम विप्रो ऽसौ प्रापितो राजसेवकैः

śrutvā vipaścidvākyaṃ sa vismayaṃ paramaṃ gataḥ / gṛhaṃ jagāma vipro 'sau prāpito rājasevakaiḥ

2.6.128

वसिष्ठ उवाच । तस्माद्राजन् वृषोत्सर्गं वरिष्ठं सर्वकर्मणाम् । समाचर विधानेन यदि भीतो यमादपि

vasiṣṭha uvāca / tasmādrājan vṛṣotsargaṃ variṣṭhaṃ sarvakarmaṇām / samācara vidhānena yadi bhīto yamādapi

2.6.129

वृषोत्सर्गसमं किञ्चित् साधनं नदिवः परम् । मया धर्मरहस्यं ते कथितं राजसत्तम

vṛṣotsargasamaṃ kiñcit sādhanaṃ nadivaḥ param / mayā dharmarahasyaṃ te kathitaṃ rājasattama

2.6.130

पतिपुत्रवती नारी भर्तुरग्रे मृता यदि । वृषोत्सर्गं न कुर्वीत गां दद्याच्च पयस्विः नीम्

patiputravatī nārī bharturagre mṛtā yadi / vṛṣotsargaṃ na kurvīta gāṃ dadyācca payasviḥ nīm

2.6.131

श्रीकृष्ण उवाच । श्रुत्वा वाक्यं वसिष्ठस्य राजा मधुपुरीं गतः । चकार विधिवत् सर्वं वृषोत्सर्गमहं खग

śrīkṛṣṇa uvāca / śrutvā vākyaṃ vasiṣṭhasya rājā madhupurīṃ gataḥ / cakāra vidhivat sarvaṃ vṛṣotsargamahaṃ khaga

2.6.132

गृहं गत्वा स आत्मानं कृतकृत्यममन्यत । कालेन निधनं प्राप्तो नीतो वैवस्वतानुगैः

gṛhaṃ gatvā sa ātmānaṃ kṛtakṛtyamamanyata / kālena nidhanaṃ prāpto nīto vaivasvatānugaiḥ

2.6.133

स कालनगरं हित्वा गतो दूरतरं पथि । श्राद्धदेवपुरं कुत्रेत्येवं दूतानपृच्छत

sa kālanagaraṃ hitvā gato dūrataraṃ pathi / śrāddhadevapuraṃ kutretyevaṃ dūtānapṛcchata

2.6.134

पापिनो यत्र पात्यन्ते याम्यै पापविशुद्धये । यत्र देवः स धर्माधर्मविचेतनः

pāpino yatra pātyante yāmyai pāpaviśuddhaye / yatra devaḥ sa dharmādharmavicetanaḥ

2.6.135

गतं पापपुरं तत्तु न द्रष्टव्यं भवादृशैः । अग्रे दृष्ट्वा धर्मराजमूचुस्ते परमादरात्

gataṃ pāpapuraṃ tattu na draṣṭavyaṃ bhavādṛśaiḥ / agre dṛṣṭvā dharmarājamūcuste paramādarāt

2.6.136

दिव्यरूपस्तदा देवो देवगन्धर्वसंयुतः । आत्मानं दर्शया मास तस्य राज्ञो महात्मनः

divyarūpastadā devo devagandharvasaṃyutaḥ / ātmānaṃ darśayā māsa tasya rājño mahātmanaḥ

2.6.137

प्रणम्य दण्डवद्राजा कृताञ्जलिः पुरः स्थितः । तुष्टाव बहुधा देवं हर्षपुरितमानसः

praṇamya daṇḍavadrājā kṛtāñjaliḥ puraḥ sthitaḥ / tuṣṭāva bahudhā devaṃ harṣapuritamānasaḥ

2.6.138

धर्मराजो ऽपि राजानं प्रशस्येदमुवाच ह । नीयतां देवलोकाय यत्र भोगाः सुपुष्कलाः

dharmarājo 'pi rājānaṃ praśasyedamuvāca ha / nīyatāṃ devalokāya yatra bhogāḥ supuṣkalāḥ

2.6.139

तद्वीरवाहनः श्रुत्वा पप्रच्छसमवर्तिनम् । न जाने केन पुण्येन स्वर्गं नयसि मां विभो

tadvīravāhanaḥ śrutvā papracchasamavartinam / na jāne kena puṇyena svargaṃ nayasi māṃ vibho

2.6.140

धर्मराज उवाच । त्वया कृतानि पुण्यानि दानं यज्ञाः सविस्तराः । मथुरायां वृषोत्सर्गो वसिष्ठवचनात् किल

dharmarāja uvāca / tvayā kṛtāni puṇyāni dānaṃ yajñāḥ savistarāḥ / mathurāyāṃ vṛṣotsargo vasiṣṭhavacanāt kila

2.6.141

धर्मः स्वल्पो ऽपि नृपते यदि सम्यगुपासितः । द्विजदेवप्रसादेन स याति बहुविस्तरम्

dharmaḥ svalpo 'pi nṛpate yadi samyagupāsitaḥ / dvijadevaprasādena sa yāti bahuvistaram

2.6.142

इत्युक्त्वा यमुनाभ्राता क्षणादन्तर्धिमाययौ । वीरबाहुर्दिवं गत्वा देवैः सह मुमोद ह

ityuktvā yamunābhrātā kṣaṇādantardhimāyayau / vīrabāhurdivaṃ gatvā devaiḥ saha mumoda ha

2.6.143

श्रीकृष्ण उवाच । मया ते कथितं पक्षिन् वृषयज्ञः सुविस्तरः । प्राणिनां कर्मनिर्हारं श्रुत्वा पापैः प्रमुच्यते

śrīkṛṣṇa uvāca / mayā te kathitaṃ pakṣin vṛṣayajñaḥ suvistaraḥ / prāṇināṃ karmanirhāraṃ śrutvā pāpaiḥ pramucyate

2.6.144