Adhyaya 13

त्रयोदशो ऽध्यायः पुत्र उवाच अहं वैश्यकुले जातो जन्मन्यस्मात्तु सप्तमे । समतीते गवां रोधं निपाने कृतवान् पुरा

trayodaśo 'dhyāyaḥ putra uvāca ahaṃ vaiśyakule jāto janmanyasmāttu saptame / samatīte gavāṃ rodhaṃ nipāne kṛtavān purā

13.1

विपाकात् कर्मणस्तस्य नरकं भृशदारुणम् । सम्प्राप्तो ऽग्निशिखाघोरमयोमुखखगाकुलम्

vipākāt karmaṇastasya narakaṃ bhṛśadāruṇam / samprāpto 'gniśikhāghoramayomukhakhagākulam

13.2

यन्त्रपीडनगात्रासृक्-प्रवाहोद्भूतकर्दमम् । विशस्यमानदुष्कर्मि-तन्निपातरवाकुलम्

yantrapīḍanagātrāsṛk-pravāhodbhūtakardamam / viśasyamānaduṣkarmi-tannipātaravākulam

13.3

पात्यमानस्य मे तत्र साग्रं वर्षशतं गतम् । महातापार्तितप्तस्य तृष्णादाहान्वितस्य च

pātyamānasya me tatra sāgraṃ varṣaśataṃ gatam / mahātāpārtitaptasya tṛṣṇādāhānvitasya ca

13.4

तत्राह्लादकरः सद्यः पवनः सुखशीतलः । करम्भ-बालुकाकुम्भ-मध्यस्थो मे समागतः

tatrāhlādakaraḥ sadyaḥ pavanaḥ sukhaśītalaḥ / karambha-bālukākumbha-madhyastho me samāgataḥ

13.5

तत्सम्पर्कादशेषाणां नाभवद्यातना नृणाम् । मम चापि यथा स्वर्गे स्वर्गिणां निर्वृतिः परा

tatsamparkādaśeṣāṇāṃ nābhavadyātanā nṛṇām / mama cāpi yathā svarge svargiṇāṃ nirvṛtiḥ parā

13.6

किमेतदिति चाह्लाद-विस्तारस्तिमितेक्षणैः । दृष्टमस्माभिरासन्नं नररत्नमनत्तमम्

kimetaditi cāhlāda-vistārastimitekṣaṇaiḥ / dṛṣṭamasmābhirāsannaṃ nararatnamanattamam

13.7

याम्यश्च पुरुषो घोरो दण्डहस्तो ऽशनिप्रभः । पुरतो दर्शयन् मार्गमिति एहीति वगथ

yāmyaśca puruṣo ghoro daṇḍahasto 'śaniprabhaḥ / purato darśayan mārgamiti ehīti vagatha

13.8

पुरुषः स तदा दृष्ट्वा यातनाशतसंकुलम् । नरकं प्राह तं याम्यं किङ्करं कृपयान्वितः

puruṣaḥ sa tadā dṛṣṭvā yātanāśatasaṃkulam / narakaṃ prāha taṃ yāmyaṃ kiṅkaraṃ kṛpayānvitaḥ

13.9

पुरुष उवाच भो याम्यपुरुषाचक्ष्व किं मया दुष्कृतं कृतम् । येनेदं यातनाभीम् प्राप्तो ऽस्मि नरकं परम्

puruṣa uvāca bho yāmyapuruṣācakṣva kiṃ mayā duṣkṛtaṃ kṛtam / yenedaṃ yātanābhīm prāpto 'smi narakaṃ param

13.10

विपश्चिदिति विख्यातो जनकानामहं कुले । जातो विदेहविषये सम्यङ्मनुजपालकः

vipaściditi vikhyāto janakānāmahaṃ kule / jāto videhaviṣaye samyaṅmanujapālakaḥ

13.11

यज्ञैर्मयेष्टं बहुभिर्धर्मतः पालिता मही । नोत्सृष्टश्चैव संग्रामो नातिथिर्विमुखो गतः

yajñairmayeṣṭaṃ bahubhirdharmataḥ pālitā mahī / notsṛṣṭaścaiva saṃgrāmo nātithirvimukho gataḥ

13.12

पितृ-देवर्षि-भृत्याश्च न चापचरिता मया । कृता स्पृहा च न मया परस्त्रीविभवादिषु

pitṛ-devarṣi-bhṛtyāśca na cāpacaritā mayā / kṛtā spṛhā ca na mayā parastrīvibhavādiṣu

13.13

पर्वकालेषु पितरस्तिथिकालेषु देवताः । पुरुषं स्वयमायान्ति निपानमिव धेनवः

parvakāleṣu pitarastithikāleṣu devatāḥ / puruṣaṃ svayamāyānti nipānamiva dhenavaḥ

13.14

यतस्ते विमुखा यान्ति निश्वस्य गृहमेधिनः । तस्मादिष्टश्च पूर्तश्च धमौ द्वावपि नश्यतः

yataste vimukhā yānti niśvasya gṛhamedhinaḥ / tasmādiṣṭaśca pūrtaśca dhamau dvāvapi naśyataḥ

13.15

पितृनिश्वासविध्वस्तं सप्तजन्मार्जितं शुभम् । त्रिजन्मप्रभवं दैवो निश्वासो हन्त्यसंशयम्

pitṛniśvāsavidhvastaṃ saptajanmārjitaṃ śubham / trijanmaprabhavaṃ daivo niśvāso hantyasaṃśayam

13.16

तस्माद् दैवे च पित्र्ये च नित्यमेवोद्यतो ऽभवम् । सो ऽहं कथमिमं प्राप्तो नरङ्क भृशदारुणम्

tasmād daive ca pitrye ca nityamevodyato 'bhavam / so 'haṃ kathamimaṃ prāpto naraṅka bhṛśadāruṇam

13.17