Adhyaya 73

मार्कण्डेय उवाच मन्वन्तरे तृतीये ऽस्मिन् औत्तमस्य प्रजापतेः । देवानिन्द्रमृषीन् भूपान् निबोध गदतो मम

mārkaṇḍeya uvāca manvantare tṛtīye 'smin auttamasya prajāpateḥ / devānindramṛṣīn bhūpān nibodha gadato mama

73.1

स्वधामानस्तथा देवा यथानामानुकारिणः । सत्याख्यश्च द्वितीयो ऽन्यस्त्रिदशानां तथा गणः

svadhāmānastathā devā yathānāmānukāriṇaḥ / satyākhyaśca dvitīyo 'nyastridaśānāṃ tathā gaṇaḥ

73.2

तृतीये तु गणे देवाः शिवाख्या मुनिसत्तम । शिवाः स्वरूपतस्ते तु श्रुताः पापप्रणाशनाः

tṛtīye tu gaṇe devāḥ śivākhyā munisattama / śivāḥ svarūpataste tu śrutāḥ pāpapraṇāśanāḥ

73.3

प्रतर्दनाख्यश्च गणो देवानां मुनिसत्तम । चतुर्थस्तत्र कथित औत्तमस्यान्तरे मनोः

pratardanākhyaśca gaṇo devānāṃ munisattama / caturthastatra kathita auttamasyāntare manoḥ

73.4

वशवर्तिनः पञ्चमे ऽपि देवास्तत्र गणे द्विज । यथाख्यातस्वरूपास्तु सर्व एव महामुने

vaśavartinaḥ pañcame 'pi devāstatra gaṇe dvija / yathākhyātasvarūpāstu sarva eva mahāmune

73.5

एते देवगणाः पञ्च स्मृता यज्ञभुजस्तथा । मन्वन्तरे मनुश्रेष्ठे सर्वे द्वादशका गणाः

ete devagaṇāḥ pañca smṛtā yajñabhujastathā / manvantare manuśreṣṭhe sarve dvādaśakā gaṇāḥ

73.6

तेषामिन्द्रो महाभागस्त्रैलोक्ये स गुरुर्भवेत् । शतं क्रतूनामाहृत्य सुशान्तिर्नाम नामतः

teṣāmindro mahābhāgastrailokye sa gururbhavet / śataṃ kratūnāmāhṛtya suśāntirnāma nāmataḥ

73.7

यस्योपसर्गनाशाय नामाक्षरविभूषिता । अद्यापि मानवैर्गाथा गीयते तु महीतले

yasyopasarganāśāya nāmākṣaravibhūṣitā / adyāpi mānavairgāthā gīyate tu mahītale

73.8

शुशान्तिर्देवराट् कान्तः शुशान्तिं स प्रयच्छति । सहितः शिवसत्याद्यैस्तथैव वशवर्तिभिः

śuśāntirdevarāṭ kāntaḥ śuśāntiṃ sa prayacchati / sahitaḥ śivasatyādyaistathaiva vaśavartibhiḥ

73.9

अजः परशुचिर्दिव्यो महाबलपराक्रमः । पुत्रस्तस्य मनोरासन् विख्यातास्त्रिदशोपमाः

ajaḥ paraśucirdivyo mahābalaparākramaḥ / putrastasya manorāsan vikhyātāstridaśopamāḥ

73.10

तत्सूतिसम्भवैर्भूमिः पालिताभून्नरेश्वरैः । यावन्मन्वन्तर तस्य मनोरुत्तमतेजसः

tatsūtisambhavairbhūmiḥ pālitābhūnnareśvaraiḥ / yāvanmanvantara tasya manoruttamatejasaḥ

73.11

चतुर्युगानां संख्याता साधिका ह्येकसप्ततिः । कृतत्रेतादिसंज्ञानां यान्युक्तानि युगे मया

caturyugānāṃ saṃkhyātā sādhikā hyekasaptatiḥ / kṛtatretādisaṃjñānāṃ yānyuktāni yuge mayā

73.12

स्वतेजसा हि तपसो वरिष्ठस्य महात्मनः । तनयाश्चान्तरे तस्मिन् सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्

svatejasā hi tapaso variṣṭhasya mahātmanaḥ / tanayāścāntare tasmin sapta saptarṣayo 'bhavan

73.13

तृतीयमेतत्कथितं तव मन्वन्तरं मया । तामसस्य चतुर्थन्तु मनोरन्तरमुच्यते

tṛtīyametatkathitaṃ tava manvantaraṃ mayā / tāmasasya caturthantu manorantaramucyate

73.14

वियोनिजन्मनो यस्य यशसा द्योतितं जगत् । जन्म तस्य मनोर्ब्रह्मन् ! श्रुयतां गदतो मम

viyonijanmano yasya yaśasā dyotitaṃ jagat / janma tasya manorbrahman ! śruyatāṃ gadato mama

73.15

अतीन्द्रियमशेषाणां मनूनाञ्चरितन्तथा । तथा जन्मापि विज्ञेयं प्रभावश्च महात्मनाम्

atīndriyamaśeṣāṇāṃ manūnāñcaritantathā / tathā janmāpi vijñeyaṃ prabhāvaśca mahātmanām

73.16