Adhyaya 89
देवीमाहात्म्यम् — Devi Mahatmya chapter 9 of 13
राजोवाच विचित्रमिदमाख्यातं भगवन् भवता मम । देव्याश्चरितमाहात्म्यं रक्तबीजवधाश्रितम्
rājovāca vicitramidamākhyātaṃ bhagavan bhavatā mama / devyāścaritamāhātmyaṃ raktabījavadhāśritam
89.1
भूयश्चेच्छाम्यहं श्रोतुं रक्तबीजे निपातिते । चका शुम्भो यत्कर्म निशुम्भश्चातिकोपनः
bhūyaścecchāmyahaṃ śrotuṃ raktabīje nipātite / cakā śumbho yatkarma niśumbhaścātikopanaḥ
89.2
ऋषिरुवाच चकार कोपमतुलं रक्तबीजे निपातिते । शुम्भासुरो निशुम्भश्च हतेष्वन्येषु चाहवे
ṛṣiruvāca cakāra kopamatulaṃ raktabīje nipātite / śumbhāsuro niśumbhaśca hateṣvanyeṣu cāhave
89.3
हन्यमानं महासैन्यं विलोक्यामर्षमुद्वहन् । अभ्यधावन्निशुम्भो ऽथ मुख्ययासुरसेनया
hanyamānaṃ mahāsainyaṃ vilokyāmarṣamudvahan / abhyadhāvanniśumbho 'tha mukhyayāsurasenayā
89.4
तस्याग्रतस्तथा पृष्ठे पार्श्वयोश्च महासुराः । संदष्टौष्ठपुटाः क्रुद्धा हन्तुं देवीमुपाययुः
tasyāgratastathā pṛṣṭhe pārśvayośca mahāsurāḥ / saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāḥ kruddhā hantuṃ devīmupāyayuḥ
89.5
आजगाम महावीर्यः शुम्भो ऽपि स्वबलैर्वृतः । निहन्तुं चण्डिकां कोपात्कृताव युद्धं तु मातृभिः
ājagāma mahāvīryaḥ śumbho 'pi svabalairvṛtaḥ / nihantuṃ caṇḍikāṃ kopātkṛtāva yuddhaṃ tu mātṛbhiḥ
89.6
ततो युद्धमतीवासीद्देव्या शुम्भनिशुम्भयोः । शरवर्षमतीवोग्रं मेघयोरिव वर्षतोः
tato yuddhamatīvāsīddevyā śumbhaniśumbhayoḥ / śaravarṣamatīvograṃ meghayoriva varṣatoḥ
89.7
चिच्छेदास्ताञ्छरांस्ताभ्यां चण्डिका स्वशरोत्करैः । ताडयामास चाङ्गेषु शस्त्रौघैरसुरेश्वरौ
cicchedāstāñcharāṃstābhyāṃ caṇḍikā svaśarotkaraiḥ / tāḍayāmāsa cāṅgeṣu śastraughairasureśvarau
89.8
निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्या वाहनमुत्तमम्
niśumbho niśitaṃ khaḍgaṃ carma cādāya suprabham / atāḍayanmūrdhni siṃhaṃ devyā vāhanamuttamam
89.9
निशुम्भो निशितं खड्गं चर्म चादाय सुप्रभम् । अताडयन्मूर्ध्नि सिंहं देव्या वाहनमुत्तमम्
niśumbho niśitaṃ khaḍgaṃ carma cādāya suprabham / atāḍayanmūrdhni siṃhaṃ devyā vāhanamuttamam
89.10
छिन्ने चर्मणि खड्गे च शक्तिं चिक्षेप सो ऽसुरः । तामप्यस्य द्विधा चक्रे चक्रेणाभिमुखागताम्
chinne carmaṇi khaḍge ca śaktiṃ cikṣepa so 'suraḥ / tāmapyasya dvidhā cakre cakreṇābhimukhāgatām
89.11
कोपाध्मातो निशुम्भो ऽथ शूलं जग्राह दानवः । आयातं मुष्टिपातेन देवी तच्चाप्यचूर्णयत्
kopādhmāto niśumbho 'tha śūlaṃ jagrāha dānavaḥ / āyātaṃ muṣṭipātena devī taccāpyacūrṇayat
89.12
अथादाय गदां सो ऽपि चिक्षेप चण्डिकां प्रति । सापि देव्या त्रिशूलेन भिन्ना भस्मत्वमागता
athādāya gadāṃ so 'pi cikṣepa caṇḍikāṃ prati / sāpi devyā triśūlena bhinnā bhasmatvamāgatā
89.13
ततः परशुहस्तं तमायान्त दैत्यपुङ्गवम् । आहत्य देवी बाणौघैरपातयत भूतले
tataḥ paraśuhastaṃ tamāyānta daityapuṅgavam / āhatya devī bāṇaughairapātayata bhūtale
89.14
तस्मिन्निपतिते भूमौ निशुम्भे भीमविक्रमे । भ्रातर्यतीव संक्रुद्धः प्रययौ हन्तुमम्बिकाम्
tasminnipatite bhūmau niśumbhe bhīmavikrame / bhrātaryatīva saṃkruddhaḥ prayayau hantumambikām
89.15
स रथस्थस्तथात्युच्चैर्गृहीतपरमायुधैः । भुजैरष्टाभिरतुलैर्व्याप्याशेषं बभौ नभः
sa rathasthastathātyuccairgṛhītaparamāyudhaiḥ / bhujairaṣṭābhiratulairvyāpyāśeṣaṃ babhau nabhaḥ
89.16
तमायान्तं समालोक्य देवी शङ्घमवादयत् । ज्याशब्दं चापि धनुषश्चकारातीव दुः सहम्
tamāyāntaṃ samālokya devī śaṅghamavādayat / jyāśabdaṃ cāpi dhanuṣaścakārātīva duḥ saham
89.17
पूरयामास ककुभो निजघण्टास्वनेन च । समस्तदैत्यसैन्यानां तेजोवधविधायिना
pūrayāmāsa kakubho nijaghaṇṭāsvanena ca / samastadaityasainyānāṃ tejovadhavidhāyinā
89.18
ततः सिंहो महानादैस्त्याजितेभमहामदैः । पूरयामास गगनं गां तथैव दिशो दश
tataḥ siṃho mahānādaistyājitebhamahāmadaiḥ / pūrayāmāsa gaganaṃ gāṃ tathaiva diśo daśa
89.19
ततः काली समुत्पत्य गगनं क्ष्मामताडयत् । कराभ्यां तन्निनादेन प्राक्स्वनास्ते तिरोहिताः
tataḥ kālī samutpatya gaganaṃ kṣmāmatāḍayat / karābhyāṃ tanninādena prāksvanāste tirohitāḥ
89.20
अट्टाट्टहासमशिवं शिवदूती चकार ह । तैः शब्दैरसुरास्त्रेसुः शुम्भः कोपं परं ययौ
aṭṭāṭṭahāsamaśivaṃ śivadūtī cakāra ha / taiḥ śabdairasurāstresuḥ śumbhaḥ kopaṃ paraṃ yayau
89.21
दुरात्मंस्तिष्ठ तिष्ठेति व्याजहाराम्बिका यदा । तदा जयेत्यभिहितं देवैराकाशसंस्थितैः
durātmaṃstiṣṭha tiṣṭheti vyājahārāmbikā yadā / tadā jayetyabhihitaṃ devairākāśasaṃsthitaiḥ
89.22
शुम्भेनागत्य या शक्तिर्मुक्ता ज्वालातिभीषणा । आयान्ती वह्निकूटाभा सा निरस्ता महोल्कया
śumbhenāgatya yā śaktirmuktā jvālātibhīṣaṇā / āyāntī vahnikūṭābhā sā nirastā maholkayā
89.23
सिंहनादेन शुम्भस्य व्याप्तं लोकत्रयान्तरम् । निर्घातनिः स्वनो घोरो जितवानवनीपते
siṃhanādena śumbhasya vyāptaṃ lokatrayāntaram / nirghātaniḥ svano ghoro jitavānavanīpate
89.24
शुम्भमुक्ताञ्छरान्देवी शुम्भस्तत्प्रहिताञ्छरान् । चिच्छेद स्वशरैरुग्रैः शतशो ऽथ सहस्रशः
śumbhamuktāñcharāndevī śumbhastatprahitāñcharān / ciccheda svaśarairugraiḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
89.25
ततः सा चण्डिका क्रुद्धा शूलेनाभिजघान तम् । स तदाभिहतो भूमौ मूर्च्छितो निपपात ह
tataḥ sā caṇḍikā kruddhā śūlenābhijaghāna tam / sa tadābhihato bhūmau mūrcchito nipapāta ha
89.26
ततो निशुम्भः सम्प्राप्य चेतनामात्तकार्मुकः । आजघान शरैर्देवीं कालीं केसरिणं तथा
tato niśumbhaḥ samprāpya cetanāmāttakārmukaḥ / ājaghāna śarairdevīṃ kālīṃ kesariṇaṃ tathā
89.27
पुनश्च कृत्वा बाहूनामयुतं दनुजेश्वरः । चक्रायुधेन दितिजश्छादयामास चण्डिकाम्
punaśca kṛtvā bāhūnāmayutaṃ danujeśvaraḥ / cakrāyudhena ditijaśchādayāmāsa caṇḍikām
89.28
ततो भगवती क्रुद्धा दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी । चिच्छेद तानि चक्राणि स्वशरैः सायकांश्च तान्
tato bhagavatī kruddhā durgā durgārtināśinī / ciccheda tāni cakrāṇi svaśaraiḥ sāyakāṃśca tān
89.29
ततो निशुम्भो वेगेन गदामादाय चण्डिकाम् । अभ्यधावत वै हन्तुं दैत्यसेनासमावृतः
tato niśumbho vegena gadāmādāya caṇḍikām / abhyadhāvata vai hantuṃ daityasenāsamāvṛtaḥ
89.30
तस्यापतत एवाशु गदां चिच्छेद चण्डिका । खड्गेन शितधारेण स च शूलं समाददे
tasyāpatata evāśu gadāṃ ciccheda caṇḍikā / khaḍgena śitadhāreṇa sa ca śūlaṃ samādade
89.31
शूलहस्तं समायान्तं निशुम्भममरार्दनम् । हृदि विव्याध शूलेन वेगाविद्धेन चण्डिका
śūlahastaṃ samāyāntaṃ niśumbhamamarārdanam / hṛdi vivyādha śūlena vegāviddhena caṇḍikā
89.32
भिन्नस्य तस्य शूलेन हृदयान्निः सृतो ऽपरः । महाबलो महावीर्यस्तिष्ठेति पुरुषो वदन्
bhinnasya tasya śūlena hṛdayānniḥ sṛto 'paraḥ / mahābalo mahāvīryastiṣṭheti puruṣo vadan
89.33
तस्य निष्क्रामतो देवी प्रहस्य स्वनवत्ततः । शिरश्चिच्छेद खड्गेन ततो ऽसावपतद् भुवि
tasya niṣkrāmato devī prahasya svanavattataḥ / śiraściccheda khaḍgena tato 'sāvapatad bhuvi
89.34
ततः सिंहश्चखादोग्रं दंष्ट्राक्षुण्णशिरोधरान् । असुरांस्तांस्तथा काली शिवदूती तथापरान्
tataḥ siṃhaścakhādograṃ daṃṣṭrākṣuṇṇaśirodharān / asurāṃstāṃstathā kālī śivadūtī tathāparān
89.35
कौमारीशक्तिनिर्भिन्नाः केचिन्नेशुर्महासुराः । ब्रह्माणीमन्त्रपूतेन तोयेनान्ये निराकृताः
kaumārīśaktinirbhinnāḥ kecinneśurmahāsurāḥ / brahmāṇīmantrapūtena toyenānye nirākṛtāḥ
89.36
माहेश्वरीत्रिशूलेन भिन्नाः पेतुस्तथापरे । वाराहीतुण्डघातेन केचिच्चूर्णोकृता भुवि
māheśvarītriśūlena bhinnāḥ petustathāpare / vārāhītuṇḍaghātena keciccūrṇokṛtā bhuvi
89.37
खण्डं खण्डं च चक्रेण वैष्णव्या दानवाः कृताः । वज्रेण चैन्द्रीहस्ताग्रविमुक्तेन तथापरे
khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ ca cakreṇa vaiṣṇavyā dānavāḥ kṛtāḥ / vajreṇa caindrīhastāgravimuktena tathāpare
89.38
केचिद्विनेशुरसुराः केचिन्नष्टा महाहवात् । भक्षिताश्चापरे कालीशिवदूतीमृगाधिपैः
kecidvineśurasurāḥ kecinnaṣṭā mahāhavāt / bhakṣitāścāpare kālīśivadūtīmṛgādhipaiḥ
89.39