वायवीयसंहिता उत्तरभाग — Adhyaya 19

उपमन्युरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि साधकं नाम नामतः संस्कारमन्त्रमाहात्म्यं कथने सूचितं मया

upamanyuruvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi sādhakaṃ nāma nāmataḥ saṃskāramantramāhātmyaṃ kathane sūcitaṃ mayā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.1

संपूज्य मंडले देवं स्थाप्य कुम्भे च पूर्ववत् हुत्वा शिष्यमनुष्णीषं प्रापयेद्भुवि मंडले

saṃpūjya maṃḍale devaṃ sthāpya kumbhe ca pūrvavat hutvā śiṣyamanuṣṇīṣaṃ prāpayedbhuvi maṃḍale

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.2

पूर्वांतं पूर्ववत्कृत्वा हुत्वाहुतिशतं तथा संतर्प्य मूलमन्त्रेण कलशैर्देशिकोत्तमः

pūrvāṃtaṃ pūrvavatkṛtvā hutvāhutiśataṃ tathā saṃtarpya mūlamantreṇa kalaśairdeśikottamaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.3

सन्दीप्य च यथापूर्वं कृत्वा पूर्वोदितं क्रमात् अभिषिच्य यथापूर्वं प्रदद्यान्मन्त्रमुत्तमम्

sandīpya ca yathāpūrvaṃ kṛtvā pūrvoditaṃ kramāt abhiṣicya yathāpūrvaṃ pradadyānmantramuttamam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.4

तत्र विद्योपदेशांतं कृत्वा विस्तरशः क्रमात् पुष्पाम्बुना शिशोः पाणौ विद्यां शैवीं समर्पयेत्

tatra vidyopadeśāṃtaṃ kṛtvā vistaraśaḥ kramāt puṣpāmbunā śiśoḥ pāṇau vidyāṃ śaivīṃ samarpayet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.5

तवैहिकामुष्मिकयोः सर्वसिद्धिफलप्रदः भवत्येव महामन्त्रः प्रसादात्परमेष्ठिनः

tavaihikāmuṣmikayoḥ sarvasiddhiphalapradaḥ bhavatyeva mahāmantraḥ prasādātparameṣṭhinaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.6

इत्युत्वा देवमभ्यर्च्य लब्धानुज्ञः शिवाद्गुरुः साधनं शिवयोगं च साधकाय समादिशेत्

ityutvā devamabhyarcya labdhānujñaḥ śivādguruḥ sādhanaṃ śivayogaṃ ca sādhakāya samādiśet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.7

तच्छ्रुत्वा गुरुसंदेशं क्रमशो मंत्रसाधकः पुरतो विनियोगस्य मन्त्रसाधनमाचरेत्

tacchrutvā gurusaṃdeśaṃ kramaśo maṃtrasādhakaḥ purato viniyogasya mantrasādhanamācaret

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.8

साधनं मूलमन्त्रस्य पुरश्चरणमुच्यते पुरतश्चरणीयत्वाद्विनियोगाख्यकर्मणः

sādhanaṃ mūlamantrasya puraścaraṇamucyate purataścaraṇīyatvādviniyogākhyakarmaṇaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.9

नात्यन्तं करणीयन्तु मुमुक्षोर्मन्त्रसाधनम् कृतन्तु तदिहान्यत्र तास्यापि शुभदं भवेत्

nātyantaṃ karaṇīyantu mumukṣormantrasādhanam kṛtantu tadihānyatra tāsyāpi śubhadaṃ bhavet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.10

शुभे ऽहनि शुभे देशे काले वा दोषवर्जिते शुक्लदन्तनखः स्नातः कृतपूर्वाह्णिकक्रियः

śubhe 'hani śubhe deśe kāle vā doṣavarjite śukladantanakhaḥ snātaḥ kṛtapūrvāhṇikakriyaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.11

अलंकृत्य यथा लब्धैर्गंधमाल्यविभूषणैः सोष्णीषः सोत्तरासंगः सर्वशुक्लसमाहितः

alaṃkṛtya yathā labdhairgaṃdhamālyavibhūṣaṇaiḥ soṣṇīṣaḥ sottarāsaṃgaḥ sarvaśuklasamāhitaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.12

देवालये गृहे ऽन्यस्मिन्देशे वा सुमनोहरे सुखेनाभ्यस्तपूर्वेण त्वासनेन कृतासनः

devālaye gṛhe 'nyasmindeśe vā sumanohare sukhenābhyastapūrveṇa tvāsanena kṛtāsanaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.13

तनुं कृत्वात्मनः शैवीं शिवशास्त्रोक्तवर्त्मना संपूज्य देवदेवेशं नकुलीश्वरमीश्वरम्

tanuṃ kṛtvātmanaḥ śaivīṃ śivaśāstroktavartmanā saṃpūjya devadeveśaṃ nakulīśvaramīśvaram

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.14

निवेद्य पायसं तस्मै समप्याराधनं क्रमात् प्रणिपत्य च तं देवं प्राप्तानुज्ञश्च तन्मुखात्

nivedya pāyasaṃ tasmai samapyārādhanaṃ kramāt praṇipatya ca taṃ devaṃ prāptānujñaśca tanmukhāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.15

कोटिवारं तदर्धं वा तदर्धं वा जपेच्छिवम् लक्षविंशतिकं वापि दशलक्षमथापि वा

koṭivāraṃ tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā japecchivam lakṣaviṃśatikaṃ vāpi daśalakṣamathāpi vā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.16

ततश्च पायसाक्षारलवणैकमिताशनः अहिंसकः क्षमी शांतो दांतश्चैव सदा भवेत्

tataśca pāyasākṣāralavaṇaikamitāśanaḥ ahiṃsakaḥ kṣamī śāṃto dāṃtaścaiva sadā bhavet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.17

अलाभे पायसस्याश्नन्फलमूलादिकानि वा विहितानि शिवेनैव विशिष्टान्युत्तरोत्तरम्

alābhe pāyasasyāśnanphalamūlādikāni vā vihitāni śivenaiva viśiṣṭānyuttarottaram

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.18

चरुं भक्ष्यमथो सक्तुकणान्यावकमेव च शाकं पयो दधि घृतं मूलं फलमथोदकम्

caruṃ bhakṣyamatho saktukaṇānyāvakameva ca śākaṃ payo dadhi ghṛtaṃ mūlaṃ phalamathodakam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.19

अभिमंत्र्य च मन्त्रेण भक्ष्यभोज्यादिकानि च साधने ऽस्मिन्विशेषेण नित्यं भुञ्जीत वाग्यतः

abhimaṃtrya ca mantreṇa bhakṣyabhojyādikāni ca sādhane 'sminviśeṣeṇa nityaṃ bhuñjīta vāgyataḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.20

मन्त्राष्टशतपूतेन जलेन शुचिना व्रती स्नायान्नदीनदोत्थेन प्रोक्षयेद्वाथ शक्तितः

mantrāṣṭaśatapūtena jalena śucinā vratī snāyānnadīnadotthena prokṣayedvātha śaktitaḥ

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.21

तर्पयेच्च तथा नित्यं जुहुयाच्च शिवानले सप्तभिः पञ्चभिर्द्रव्यैस्त्रिभिर्वाथ घृतेन वा

tarpayecca tathā nityaṃ juhuyācca śivānale saptabhiḥ pañcabhirdravyaistribhirvātha ghṛtena vā

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.22

इत्थं भक्त्या शिवं शैवो यः साधयति साधकः तस्येहामुत्र दुष्प्रापं न किंचिदपि विद्यते

itthaṃ bhaktyā śivaṃ śaivo yaḥ sādhayati sādhakaḥ tasyehāmutra duṣprāpaṃ na kiṃcidapi vidyate

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.23

अथवा ऽहरहर्मंत्रं जपेदेकाग्रमानसः अनश्नन्नेव साहस्रं विना मन्त्रस्य साधनम्

athavā 'haraharmaṃtraṃ japedekāgramānasaḥ anaśnanneva sāhasraṃ vinā mantrasya sādhanam

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.24

न तस्य दुर्लभं किंचिन्न तस्यास्त्यशुभं क्वचित् इह विद्यां श्रियं सौख्यं लब्ध्वा मुक्तिं च विंदति

na tasya durlabhaṃ kiṃcinna tasyāstyaśubhaṃ kvacit iha vidyāṃ śriyaṃ saukhyaṃ labdhvā muktiṃ ca viṃdati

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.25

साधने विनियोगे च नित्ये नैमित्तिके तथा जपेज्जलैर्भस्मना च स्नात्वा मन्त्रेण च क्रमात्

sādhane viniyoge ca nitye naimittike tathā japejjalairbhasmanā ca snātvā mantreṇa ca kramāt

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.26

शुचिर्बद्धशिखस्सूत्री सपवित्रकरस्तथा धृतत्रिपुंड्ररुद्राक्षो विद्यां पञ्चाक्षरीं जपेत्

śucirbaddhaśikhassūtrī sapavitrakarastathā dhṛtatripuṃḍrarudrākṣo vidyāṃ pañcākṣarīṃ japet

Vayaviya Samhita — Uttara Bhaga 19.27