विद्येश्वरसंहिता — Adhyaya 9
नन्दिकेश्वर उवाच तत्रांतरे तौ च नाथं प्रणम्य विधिमाधवौ बद्धांजलिपुटौ तूष्णीं तस्थतुर्दक्षवामगौ
nandikeśvara uvāca tatrāṃtare tau ca nāthaṃ praṇamya vidhimādhavau baddhāṃjalipuṭau tūṣṇīṃ tasthaturdakṣavāmagau
Vidyeshvara Samhita 9.1
तत्र संस्थाप्य तौ देवं सकुटुंबं वरासने पूजयामासतुः पूज्यं पुण्यैः पुरुषवस्तुभिः
tatra saṃsthāpya tau devaṃ sakuṭuṃbaṃ varāsane pūjayāmāsatuḥ pūjyaṃ puṇyaiḥ puruṣavastubhiḥ
Vidyeshvara Samhita 9.2
पौरुषं प्राकृतं वस्तुज्ञेयं दीर्घाल्पकालिकम् हारनूपुरकेयूरकिरीटमणिकुंडलैः
pauruṣaṃ prākṛtaṃ vastujñeyaṃ dīrghālpakālikam hāranūpurakeyūrakirīṭamaṇikuṃḍalaiḥ
Vidyeshvara Samhita 9.3
यज्ञसूत्रोत्तरीयस्रक्क्षौममाल्यांगुलीयकैः पुष्पतांबूलकर्पूरचंदनागुरुलेपनैः
yajñasūtrottarīyasrakkṣaumamālyāṃgulīyakaiḥ puṣpatāṃbūlakarpūracaṃdanāgurulepanaiḥ
Vidyeshvara Samhita 9.4
धूपदीपसितच्छत्रव्यजनध्वजचामरैः अन्यैर्दिव्योपहारैश्च वाङ्मनोतीतवैभवैः
dhūpadīpasitacchatravyajanadhvajacāmaraiḥ anyairdivyopahāraiśca vāṅmanotītavaibhavaiḥ
Vidyeshvara Samhita 9.5
पतियोग्यैः पश्वलभ्यैस्तौ समर्चयतां पतिम् यद्यच्छ्रेष्ठतमं वस्तु पतियोग्यं हितद्ध्वजे
patiyogyaiḥ paśvalabhyaistau samarcayatāṃ patim yadyacchreṣṭhatamaṃ vastu patiyogyaṃ hitaddhvaje
Vidyeshvara Samhita 9.6
तद्वस्त्वखिलमीशोपि पारं पर्यचिकीर्षया सभ्यानां प्रददौ हृष्टः पृथक्तत्र यथाक्रमम्
tadvastvakhilamīśopi pāraṃ paryacikīrṣayā sabhyānāṃ pradadau hṛṣṭaḥ pṛthaktatra yathākramam
Vidyeshvara Samhita 9.7
कोलाहलो महानासीत्तत्र तद्वस्तु गृह्णताम् तत्रैव ब्रह्मविष्णुभ्यां चार्चितः शंकरः पुरा
kolāhalo mahānāsīttatra tadvastu gṛhṇatām tatraiva brahmaviṣṇubhyāṃ cārcitaḥ śaṃkaraḥ purā
Vidyeshvara Samhita 9.8
प्रसन्नः प्राह तौ नम्रौ सस्मितं भक्तिवर्धनः ईश्वर उवाच तुष्टो ऽहमद्य वां वत्सौ पूजया ऽस्मिन्महादिने
prasannaḥ prāha tau namrau sasmitaṃ bhaktivardhanaḥ īśvara uvāca tuṣṭo 'hamadya vāṃ vatsau pūjayā 'sminmahādine
Vidyeshvara Samhita 9.9
दिनमेतत्ततः पुण्यं भविष्यति महत्तरम् शिवरात्रिरिति ख्याता तिथिरेषा मम प्रिया
dinametattataḥ puṇyaṃ bhaviṣyati mahattaram śivarātririti khyātā tithireṣā mama priyā
Vidyeshvara Samhita 9.10
एतत्काले तु यः कुर्यात्पूजां मल्लिंगबेरयोः कुर्यात्तु जगतः कृत्यं स्थितिसर्गादिकं पुमान्
etatkāle tu yaḥ kuryātpūjāṃ malliṃgaberayoḥ kuryāttu jagataḥ kṛtyaṃ sthitisargādikaṃ pumān
Vidyeshvara Samhita 9.11
शिवरात्रावहोरात्रं निराहारो जितेंद्रियः अर्चयेद्वा यथान्यायं यथाबलमवंचकः
śivarātrāvahorātraṃ nirāhāro jiteṃdriyaḥ arcayedvā yathānyāyaṃ yathābalamavaṃcakaḥ
Vidyeshvara Samhita 9.12
यत्फलं मम पूजायां वर्षमेकं निरंतरम् तत्फलं लभते सद्यः शिवरात्रौ मदर्चनात्
yatphalaṃ mama pūjāyāṃ varṣamekaṃ niraṃtaram tatphalaṃ labhate sadyaḥ śivarātrau madarcanāt
Vidyeshvara Samhita 9.13
मद्धर्मवृद्धिकालो ऽयं चंद्रकाल इवांबुधेः प्रतिष्ठाद्युत्सवो यत्र मामको मंगलायनः
maddharmavṛddhikālo 'yaṃ caṃdrakāla ivāṃbudheḥ pratiṣṭhādyutsavo yatra māmako maṃgalāyanaḥ
Vidyeshvara Samhita 9.14
यत्पुनः स्तंभरूपेण स्वाविरासमहं पुरा स कालो मार्गशीर्षे तु स्यादार्द्रा ऋक्षमर्भकौ
yatpunaḥ staṃbharūpeṇa svāvirāsamahaṃ purā sa kālo mārgaśīrṣe tu syādārdrā ṛkṣamarbhakau
Vidyeshvara Samhita 9.15
आर्द्रायां मार्गशीर्षे तु यः पश्येन्मामुमासखम् मद्बेरमपि वा लिंगं स गुहादपि मे प्रियः
ārdrāyāṃ mārgaśīrṣe tu yaḥ paśyenmāmumāsakham madberamapi vā liṃgaṃ sa guhādapi me priyaḥ
Vidyeshvara Samhita 9.16
अलं दर्शनमात्रेण फलं तस्मिन्दिने शुभे अभ्यर्चनं चेदधिकं फलं वाचामगोचरम्
alaṃ darśanamātreṇa phalaṃ tasmindine śubhe abhyarcanaṃ cedadhikaṃ phalaṃ vācāmagocaram
Vidyeshvara Samhita 9.17
रणरंगतले ऽमुष्मिन्यदहं लिंगवर्ष्मणा जृंभितो लिंगवत्तस्माल्लिंगस्थानमिदं भवेत्
raṇaraṃgatale 'muṣminyadahaṃ liṃgavarṣmaṇā jṛṃbhito liṃgavattasmālliṃgasthānamidaṃ bhavet
Vidyeshvara Samhita 9.18
अनाद्यंतमिदं स्तंभमणुमात्रं भविष्यति दर्शनार्थं हि जगतां पूजनार्थं हि पुत्रको
anādyaṃtamidaṃ staṃbhamaṇumātraṃ bhaviṣyati darśanārthaṃ hi jagatāṃ pūjanārthaṃ hi putrako
Vidyeshvara Samhita 9.19
भोगावहमिदं लिंगं भुक्तिं मुक्त्येकसाधनम् दर्शनस्पर्शनध्यानाज्जंतूनां जन्ममोचनम्
bhogāvahamidaṃ liṃgaṃ bhuktiṃ muktyekasādhanam darśanasparśanadhyānājjaṃtūnāṃ janmamocanam
Vidyeshvara Samhita 9.20
अनलाचलसंकाशं यदिदं लिंगमुत्थितम् अरुणाचलमित्येव तदिदं ख्यातिमेष्यति
analācalasaṃkāśaṃ yadidaṃ liṃgamutthitam aruṇācalamityeva tadidaṃ khyātimeṣyati
Vidyeshvara Samhita 9.21
अत्र तीर्थं च बहुधा भविष्यति महत्तरम् मुक्तिरप्यत्र जंतूनां वासेन मरणेन च
atra tīrthaṃ ca bahudhā bhaviṣyati mahattaram muktirapyatra jaṃtūnāṃ vāsena maraṇena ca
Vidyeshvara Samhita 9.22
स्थोत्सवादिकल्याणं जनावासं तु सर्वतः अत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वं कोटिगुणं भवेत्
sthotsavādikalyāṇaṃ janāvāsaṃ tu sarvataḥ atra dattaṃ hutaṃ japtaṃ sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet
Vidyeshvara Samhita 9.23
मत्क्षेत्रादपि सर्वस्मात्क्षेत्रमेतन्महत्तरम् अत्र संस्मृतिमात्रेण मुक्तिर्भवति देहिनाम्
matkṣetrādapi sarvasmātkṣetrametanmahattaram atra saṃsmṛtimātreṇa muktirbhavati dehinām
Vidyeshvara Samhita 9.24
तस्मान्महत्तरमिदं क्षेत्रमत्यंतशोभनम् सर्वकल्याणसंपूर्णं सर्वमुक्तिकरं शुभम्
tasmānmahattaramidaṃ kṣetramatyaṃtaśobhanam sarvakalyāṇasaṃpūrṇaṃ sarvamuktikaraṃ śubham
Vidyeshvara Samhita 9.25
अर्चयित्वा ऽत्र मामेव लिंगे लिंगिनमीश्वरम् सालोक्यं चैव सामीप्यं सारूप्यं सार्ष्टिरेव च
arcayitvā 'tra māmeva liṃge liṃginamīśvaram sālokyaṃ caiva sāmīpyaṃ sārūpyaṃ sārṣṭireva ca
Vidyeshvara Samhita 9.26
सायुज्यमिति पञ्चैते क्रियादीनां फलं मतम् सर्वेपि यूयं सकलं प्राप्स्यथाशु मनोरथम्
sāyujyamiti pañcaite kriyādīnāṃ phalaṃ matam sarvepi yūyaṃ sakalaṃ prāpsyathāśu manoratham
Vidyeshvara Samhita 9.27
नन्दिकेश्वर उवाच इत्यनुगृह्य भगवान्विनीतौ विधिमाधवौ यत्पूर्वं प्रहतं युद्धे तयोः सैन्यं परस्परम्
nandikeśvara uvāca ityanugṛhya bhagavānvinītau vidhimādhavau yatpūrvaṃ prahataṃ yuddhe tayoḥ sainyaṃ parasparam
Vidyeshvara Samhita 9.28
तदुत्थापयदत्यर्थं स्वशक्त्यामृतधारया तयोर्माढ्यं च वैरं च व्यपनेतुमुवाच तौ
tadutthāpayadatyarthaṃ svaśaktyāmṛtadhārayā tayormāḍhyaṃ ca vairaṃ ca vyapanetumuvāca tau
Vidyeshvara Samhita 9.29
सकलं निष्कलं चेति स्वरूपद्वयमस्ति मे नान्यस्य कस्यचित्तस्मादन्यः सर्वोप्यनीश्वरः
sakalaṃ niṣkalaṃ ceti svarūpadvayamasti me nānyasya kasyacittasmādanyaḥ sarvopyanīśvaraḥ
Vidyeshvara Samhita 9.30
पुरस्तात्स्तंभरूपेण पश्चाद्रूपेण चार्भकौ ब्रह्मत्वं निष्कलं प्रोक्तमीशत्वं सकलं तथा
purastātstaṃbharūpeṇa paścādrūpeṇa cārbhakau brahmatvaṃ niṣkalaṃ proktamīśatvaṃ sakalaṃ tathā
Vidyeshvara Samhita 9.31
द्वयं ममैव संसिद्धं न मदन्यस्य कस्यचित् तस्मादीशत्वमन्येषां युवयोरपि न क्वचित्
dvayaṃ mamaiva saṃsiddhaṃ na madanyasya kasyacit tasmādīśatvamanyeṣāṃ yuvayorapi na kvacit
Vidyeshvara Samhita 9.32
तदज्ञानेन वां वृत्तमीशमानं महाद्भुतम् तन्निराकर्तुमत्रैवमुत्थितो ऽहं रणक्षितौ
tadajñānena vāṃ vṛttamīśamānaṃ mahādbhutam tannirākartumatraivamutthito 'haṃ raṇakṣitau
Vidyeshvara Samhita 9.33
त्यजतं मानमात्मीयं मयीशे कुरुतं मतिम् मत्प्रसादेन लोकेषु सर्वोप्यर्थः प्रकाशते
tyajataṃ mānamātmīyaṃ mayīśe kurutaṃ matim matprasādena lokeṣu sarvopyarthaḥ prakāśate
Vidyeshvara Samhita 9.34
गुरूक्तिर्व्यंजकं तत्र प्रमाणं वा पुनः पुनः ब्रह्मतत्त्वमिदं गूढं भवत्प्रीत्या भणाम्यहम्
gurūktirvyaṃjakaṃ tatra pramāṇaṃ vā punaḥ punaḥ brahmatattvamidaṃ gūḍhaṃ bhavatprītyā bhaṇāmyaham
Vidyeshvara Samhita 9.35
अहमेव परं ब्रह्म मत्स्वरूपं कलाकलम् ब्रह्मत्वादीश्वरश्चाहं कृत्यं मेनुग्रहादिकम्
ahameva paraṃ brahma matsvarūpaṃ kalākalam brahmatvādīśvaraścāhaṃ kṛtyaṃ menugrahādikam
Vidyeshvara Samhita 9.36
बृहत्त्वाद्बृंहणत्वाच्च ब्रह्माहं ब्रह्मकेशवौ समत्वाद्व्यापकत्वाच्च तथैवात्माहमर्भकौ
bṛhattvādbṛṃhaṇatvācca brahmāhaṃ brahmakeśavau samatvādvyāpakatvācca tathaivātmāhamarbhakau
Vidyeshvara Samhita 9.37
अनात्मानः परे सर्वे जीवा एव न संशयः अनुग्रहाद्यं सर्गांगं जगत्कृत्यं च पंकजम्
anātmānaḥ pare sarve jīvā eva na saṃśayaḥ anugrahādyaṃ sargāṃgaṃ jagatkṛtyaṃ ca paṃkajam
Vidyeshvara Samhita 9.38
ईशत्वादेव मे नित्यं न मदन्यस्य कस्यचित् आदौ ब्रह्मत्त्वबुद्ध्यर्थं निष्कलं लिंगमुत्थितम्
īśatvādeva me nityaṃ na madanyasya kasyacit ādau brahmattvabuddhyarthaṃ niṣkalaṃ liṃgamutthitam
Vidyeshvara Samhita 9.39
तस्मादज्ञातमीशत्वं व्यक्तं द्योतयितुं हि वाम् सकलोहमतो जातः साक्षादीशस्तु तत्क्षणात्
tasmādajñātamīśatvaṃ vyaktaṃ dyotayituṃ hi vām sakalohamato jātaḥ sākṣādīśastu tatkṣaṇāt
Vidyeshvara Samhita 9.40
सकलत्वमतो ज्ञेयमीशत्वं मयि सत्वरम् यदिदं निष्कलं स्तंभं मम ब्रह्मत्वबोधकम्
sakalatvamato jñeyamīśatvaṃ mayi satvaram yadidaṃ niṣkalaṃ staṃbhaṃ mama brahmatvabodhakam
Vidyeshvara Samhita 9.41
लिंगलक्षणयुक्तत्वान्मम लिंगं भवेदिदम् तदिदं नित्यमभ्यर्च्यं युवाभ्यामत्र पुत्रकौ
liṃgalakṣaṇayuktatvānmama liṃgaṃ bhavedidam tadidaṃ nityamabhyarcyaṃ yuvābhyāmatra putrakau
Vidyeshvara Samhita 9.42
मदात्मकमिदं नित्यं मम सान्निध्यकारणम् महत्पूज्यमिदं नित्यमभेदाल्लिंगसिंगिनोः
madātmakamidaṃ nityaṃ mama sānnidhyakāraṇam mahatpūjyamidaṃ nityamabhedālliṃgasiṃginoḥ
Vidyeshvara Samhita 9.43
यत्रप्रतिष्ठितं येन मदीयं लिंगमीदृशम् तत्र प्रतिष्ठितः सोहमप्रतिष्ठोपि वत्सकौ
yatrapratiṣṭhitaṃ yena madīyaṃ liṃgamīdṛśam tatra pratiṣṭhitaḥ sohamapratiṣṭhopi vatsakau
Vidyeshvara Samhita 9.44
मत्साम्यमेकलिंगस्य स्थापने फलमीरितम् द्वितीये स्थापिते लिंगे मदैक्यं फलमेव हि
matsāmyamekaliṃgasya sthāpane phalamīritam dvitīye sthāpite liṃge madaikyaṃ phalameva hi
Vidyeshvara Samhita 9.45
लिंगं प्राधान्यतः स्थाप्यं तथाबेरं तु गौणकम् लिंगाभावेन तत्क्षेत्रं सबेरमपि सर्वतः
liṃgaṃ prādhānyataḥ sthāpyaṃ tathāberaṃ tu gauṇakam liṃgābhāvena tatkṣetraṃ saberamapi sarvataḥ
Vidyeshvara Samhita 9.46