पराशर उवाच —

तस्यैतां दानवाश् चेष्टां दृष्ट्वा दैत्यपतेर् भयात् । आचचक्षुः स चोवाच सूदान् आहूय सत्वरः

tasyaitāṃ dānavāś ceṣṭāṃ dṛṣṭvā daityapater bhayāt / ācacakṣuḥ sa covāca sūdān āhūya satvaraḥ

1.18.1

हिरण्यकशिपुर् उवाच —

हे सूदा मम पुत्रो ऽसाव् अन्येषाम् अपि दुर्मतिः । कुमार्गदेशिको दुष्टो हन्यताम् अविलम्बितम्

he sūdā mama putro 'sāv anyeṣām api durmatiḥ / kumārgadeśiko duṣṭo hanyatām avilambitam

1.18.2

हालाहलं विषं तस्य सर्वभक्ष्येषु दीयताम् । अविज्ञातम् असौ पापो वध्यतां मा विचार्यताम्

hālāhalaṃ viṣaṃ tasya sarvabhakṣyeṣu dīyatām / avijñātam asau pāpo vadhyatāṃ mā vicāryatām

1.18.3

पराशर उवाच —

ते तथैव ततश् चक्रुः प्रह्लादाय महात्मने । विषदानं यथाज्ञप्तं पित्रा तस्य महात्मनः

te tathaiva tataś cakruḥ prahlādāya mahātmane / viṣadānaṃ yathājñaptaṃ pitrā tasya mahātmanaḥ

1.18.4

हालाहलं विषं घोरम् अनन्तोच्चारणेन सः । अभिमन्त्र्य सहान्नेन मैत्रेय बुभुजे तदा

hālāhalaṃ viṣaṃ ghoram anantoccāraṇena saḥ / abhimantrya sahānnena maitreya bubhuje tadā

1.18.5

अविकारं स तद् भुक्त्वा प्रह्लादः स्वस्थमानसः । अनन्तख्यातिनिर्वीर्यं जरयाम् आस दुर्विषम्

avikāraṃ sa tad bhuktvā prahlādaḥ svasthamānasaḥ / anantakhyātinirvīryaṃ jarayām āsa durviṣam

1.18.6

ततः सूदा भयत्रस्ता जीर्णं दृष्ट्वा महाविषम् । दैत्येश्वरम् उपागम्य प्रणिपत्येदम् अब्रुवन्

tataḥ sūdā bhayatrastā jīrṇaṃ dṛṣṭvā mahāviṣam / daityeśvaram upāgamya praṇipatyedam abruvan

1.18.7

सूदा ऊचुः —

दैत्यराज विषं दत्तम् अस्माभिर् अतिभीषणम् । जीर्णं तच् च सहान्नेन प्रह्लादेन सुतेन ते

daityarāja viṣaṃ dattam asmābhir atibhīṣaṇam / jīrṇaṃ tac ca sahānnena prahlādena sutena te

1.18.8

हिरण्यकशिपुर् उवाच —

त्वर्यतां त्वर्यतां सद्यो हे हे दैत्यपुरोहिताः । कृत्यां तस्य विनाशाय उत्पादयत मा चिरम्

tvaryatāṃ tvaryatāṃ sadyo he he daityapurohitāḥ / kṛtyāṃ tasya vināśāya utpādayata mā ciram

1.18.9

पराशर उवाच —

सकाशम् आगम्य ततः प्रह्लादस्य पुरोहिताः । सामपूर्वम् अथोचुस् ते प्रह्लादं विनयान्वितम्

sakāśam āgamya tataḥ prahlādasya purohitāḥ / sāmapūrvam athocus te prahlādaṃ vinayānvitam

1.18.10

पुरोहिता ऊचुः —

जातस् त्रैलोक्यविख्यात आयुष्मन् ब्रह्मणः कुले । दैत्यराजस्य तनयो हिरण्यकशिपोर् भवान्

jātas trailokyavikhyāta āyuṣman brahmaṇaḥ kule / daityarājasya tanayo hiraṇyakaśipor bhavān

1.18.11

किं दैवैः किम् अनन्तेन किम् अन्येन तवाश्रयः । पिता समस्तलोकानां त्वं तथैव भविष्यसि

kiṃ daivaiḥ kim anantena kim anyena tavāśrayaḥ / pitā samastalokānāṃ tvaṃ tathaiva bhaviṣyasi

1.18.12

तस्मात् परित्यजैनां त्वं विपक्षस्तवसंहिताम् । वाच्यः पिता समस्तानां गुरूणां परमो गुरुः

tasmāt parityajaināṃ tvaṃ vipakṣastavasaṃhitām / vācyaḥ pitā samastānāṃ gurūṇāṃ paramo guruḥ

1.18.13

प्रह्लाद उवाच —

एवम् एतन् महाभागाः श्लाघ्यम् एतन् महाकुलम् । मरीचेः सकले ऽप्य् अस्मिन् त्रैलोक्ये नान्यथा वदेत्

evam etan mahābhāgāḥ ślāghyam etan mahākulam / marīceḥ sakale 'py asmin trailokye nānyathā vadet

1.18.14

पिता च मम सर्वस्मिञ् जगत्य् उत्कृष्टचेष्टितः । एतद् अप्य् अवगच्छामि सत्यम् अत्रापि नानृतम्

pitā ca mama sarvasmiñ jagaty utkṛṣṭaceṣṭitaḥ / etad apy avagacchāmi satyam atrāpi nānṛtam

1.18.15

गुरूणाम् अपि सर्वेषां पिता परमको गुरुः । यद् उक्तं भ्रान्तिस् तत्रापि स्वल्पापि हि न विद्यते

gurūṇām api sarveṣāṃ pitā paramako guruḥ / yad uktaṃ bhrāntis tatrāpi svalpāpi hi na vidyate

1.18.16

पिता गुरुर् न संदेहः पूजनीयः प्रयत्नतः । तत्रापि नापराध्यामीत्य् एवं मनसि मे स्थितम्

pitā gurur na saṃdehaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ / tatrāpi nāparādhyāmīty evaṃ manasi me sthitam

1.18.17

यत् त्व् एतत् किम् अनन्तेनेत्य् उक्तं युष्माभिर् ईदृशम् । को ब्रवीति यथायुक्तं किं तु नैतद् वचो ऽर्थवत्

yat tv etat kim anantenety uktaṃ yuṣmābhir īdṛśam / ko bravīti yathāyuktaṃ kiṃ tu naitad vaco 'rthavat

1.18.18

इत्य् उक्त्वा सो ऽभवन् मौनी तेषां गौरवयन्त्रितः । प्रहस्य च पुनः प्राह किम् अनन्तेन साध्व् इति

ity uktvā so 'bhavan maunī teṣāṃ gauravayantritaḥ / prahasya ca punaḥ prāha kim anantena sādhv iti

1.18.19

साधु भोः किम् अनन्तेन साधु भो गुरवो मम । श्रूयतां यद् अनन्तेन यदि खेदं न यास्यथ

sādhu bhoḥ kim anantena sādhu bho guravo mama / śrūyatāṃ yad anantena yadi khedaṃ na yāsyatha

1.18.20

धर्मार्थकाममोक्षाख्यः पुरुषार्थ उदाहृतः । चतुष्टयम् इदं यस्मात् तस्मात् किं किम् इदं वृथा

dharmārthakāmamokṣākhyaḥ puruṣārtha udāhṛtaḥ / catuṣṭayam idaṃ yasmāt tasmāt kiṃ kim idaṃ vṛthā

1.18.21

मरीचिमिश्रैर् दक्षेण तथैवान्यैर् अनन्ततः । धर्मः प्राप्तस् तथैवान्यैर् अर्थः कामस् तथापरैः

marīcimiśrair dakṣeṇa tathaivānyair anantataḥ / dharmaḥ prāptas tathaivānyair arthaḥ kāmas tathāparaiḥ

1.18.22

तत्तत्त्ववेदिनो भूत्वा ज्ञानध्यानसमाधिभिः । अवापुर् मुक्तिम् अपरे पुरुषा ध्वस्तबन्धनाः

tattattvavedino bhūtvā jñānadhyānasamādhibhiḥ / avāpur muktim apare puruṣā dhvastabandhanāḥ

1.18.23

संपदैश्वर्यमाहात्म्यज्ञानसंततिकर्मणाम् । विमुक्तेश् चैकतो लभ्यं मूलम् आराधनं हरेः

saṃpadaiśvaryamāhātmyajñānasaṃtatikarmaṇām / vimukteś caikato labhyaṃ mūlam ārādhanaṃ hareḥ

1.18.24

यतो धर्मार्थकामाख्यं विमुक्तिश् च फलं द्विजाः । तेनापि हि किम् इत्य् एवम् अनन्तेन किम् उच्यते

yato dharmārthakāmākhyaṃ vimuktiś ca phalaṃ dvijāḥ / tenāpi hi kim ity evam anantena kim ucyate

1.18.25

किं वात्र बहुनोक्तेन भवन्तो गुरवो मम । वदन्तु साधु वासाधु विवेको ऽस्माकम् अल्पकः

kiṃ vātra bahunoktena bhavanto guravo mama / vadantu sādhu vāsādhu viveko 'smākam alpakaḥ

1.18.26

पुरोहिता ऊचुः —

दह्यमानस् त्वम् अस्माभिर् अग्निना बाल रक्षितः । भूयो न वक्ष्यसीत्य् एवं नैवं ज्ञातो ऽस्य् अबुद्धिमान्

dahyamānas tvam asmābhir agninā bāla rakṣitaḥ / bhūyo na vakṣyasīty evaṃ naivaṃ jñāto 'sy abuddhimān

1.18.27

यद्य् अस्मद्वचनान् मोहग्राहं न त्यक्ष्यते भवान् । ततः कृत्यां विनाशाय तव सृक्ष्याम दुर्मते

yady asmadvacanān mohagrāhaṃ na tyakṣyate bhavān / tataḥ kṛtyāṃ vināśāya tava sṛkṣyāma durmate

1.18.28

प्रह्लाद उवाच —

कः केन रक्ष्यते जन्तुर् जन्तुः कः केन हन्यते । हन्ति रक्षति चैवात्मा जगत् सर्वं चराचरम्

kaḥ kena rakṣyate jantur jantuḥ kaḥ kena hanyate / hanti rakṣati caivātmā jagat sarvaṃ carācaram

1.18.29

पराशर उवाच —

इत्य् उक्तास् तेन ते क्रुद्धा दैत्यराजपुरोहिताः । कृत्याम् उत्पादयाम् आसुर् ज्वालामालोज्ज्वलाननाम्

ity uktās tena te kruddhā daityarājapurohitāḥ / kṛtyām utpādayām āsur jvālāmālojjvalānanām

1.18.30

अतिभीमा समागम्य पादन्यासक्षतक्षितिः । शूलेन सा सुसंक्रुद्धा तं जघानाथ वक्षसि

atibhīmā samāgamya pādanyāsakṣatakṣitiḥ / śūlena sā susaṃkruddhā taṃ jaghānātha vakṣasi

1.18.31

तत् तस्य हृदयं प्राप्य शूलं बालस्य दीप्तिमत् । जगाम खण्डितं भूमौ तत्रापि शतधाभवत्

tat tasya hṛdayaṃ prāpya śūlaṃ bālasya dīptimat / jagāma khaṇḍitaṃ bhūmau tatrāpi śatadhābhavat

1.18.32

यत्रानपायी भगवान् हृद्य् आस्ते हरिर् ईश्वरः । भङ्गो भवति वज्रस्य तत्र शूलस्य का कथा

yatrānapāyī bhagavān hṛdy āste harir īśvaraḥ / bhaṅgo bhavati vajrasya tatra śūlasya kā kathā

1.18.33

अपापे तत्र पापैश् च पातिता दैत्ययाजकैः । तान् एव सा जघानाशु कृत्या नाशं जगाम च

apāpe tatra pāpaiś ca pātitā daityayājakaiḥ / tān eva sā jaghānāśu kṛtyā nāśaṃ jagāma ca

1.18.34

कृत्यया दह्यमानांस् तान् विलोक्य स महामतिः । त्राहि कृष्णेत्य् अनन्तेति वदन्न् अभ्यवपद्यत

kṛtyayā dahyamānāṃs tān vilokya sa mahāmatiḥ / trāhi kṛṣṇety ananteti vadann abhyavapadyata

1.18.35

प्रह्लाद उवाच —

सर्वव्यापिञ् जगद्रूप जगत्स्रष्टर् जनार्दन । त्राहि विप्रान् इमान् अस्माद् दुःसहान् मन्त्रपावकात्

sarvavyāpiñ jagadrūpa jagatsraṣṭar janārdana / trāhi viprān imān asmād duḥsahān mantrapāvakāt

1.18.36

यथा सर्वेषु भूतेषु सर्वव्यापी जगद्गुरुः । विष्णुर् एव तथा सर्वे जीवन्त्व् एते पुरोहिताः

yathā sarveṣu bhūteṣu sarvavyāpī jagadguruḥ / viṣṇur eva tathā sarve jīvantv ete purohitāḥ

1.18.37

यथा सर्वगतं विष्णुं मन्यमानो ऽनपायिनम् । चिन्तयाम्य् अरिपक्षे ऽपि जीवन्त्व् एते तथा द्विजाः

yathā sarvagataṃ viṣṇuṃ manyamāno 'napāyinam / cintayāmy aripakṣe 'pi jīvantv ete tathā dvijāḥ

1.18.38

ये हन्तुम् आगता दत्तं यैर् विषं यैर् हुताशनः । यैर् दिग्गजैर् अहं क्षुण्णो दष्टः सर्पैश् च यैर् अहम्

ye hantum āgatā dattaṃ yair viṣaṃ yair hutāśanaḥ / yair diggajair ahaṃ kṣuṇṇo daṣṭaḥ sarpaiś ca yair aham

1.18.39

तेष्व् अहं मित्रपक्षे च समः पापो ऽस्मि न क्वचित् । यथा तेनाद्य सत्येन जीवन्त्व् असुरयाजकाः

teṣv ahaṃ mitrapakṣe ca samaḥ pāpo 'smi na kvacit / yathā tenādya satyena jīvantv asurayājakāḥ

1.18.40

पराशर उवाच —

इत्य् उक्तास् तेन ते सर्वे संस्पृष्टाश् च निरामयाः । समुत्तस्थुर् द्विजा भूयस् तं चोचुः प्रश्रयान्वितम्

ity uktās tena te sarve saṃspṛṣṭāś ca nirāmayāḥ / samuttasthur dvijā bhūyas taṃ cocuḥ praśrayānvitam

1.18.41

पुरोहिता ऊचुः —

दीर्घायुर् अप्रतिहतो बलवीर्यसमन्वितः । पुत्रपौत्रधनैश्वर्यैर् युक्तो वत्स भवोत्तमः

dīrghāyur apratihato balavīryasamanvitaḥ / putrapautradhanaiśvaryair yukto vatsa bhavottamaḥ

1.18.42

पराशर उवाच —

इत्य् उक्त्वा तं ततो गत्वा यथावृत्तं पुरोहिताः । दैत्यराजाय सकलम् आचचक्षुर् महामुने

ity uktvā taṃ tato gatvā yathāvṛttaṃ purohitāḥ / daityarājāya sakalam ācacakṣur mahāmune

1.18.43