पराशर उवाच —

हिरण्यकशिपुः श्रुत्वा तां कृत्यां वितथीकृताम् । आहूय पुत्रं पप्रच्छ प्रभावस्यास्य कारणम्

hiraṇyakaśipuḥ śrutvā tāṃ kṛtyāṃ vitathīkṛtām / āhūya putraṃ papraccha prabhāvasyāsya kāraṇam

1.19.1

हिरण्यकशिपुर् उवाच —

प्रह्लाद सुप्रभावो ऽसि किम् एतत् ते विचेष्टितम् । एतन् मन्त्रादिजनितम् उताहो सहजं तव

prahlāda suprabhāvo 'si kim etat te viceṣṭitam / etan mantrādijanitam utāho sahajaṃ tava

1.19.2

पराशर उवाच —

एवं पृष्टस् तदा पित्रा प्रह्लादो ऽसुरबालकः । प्रणिपत्य पितुः पादाव् इदं वचनम् अब्रवीत्

evaṃ pṛṣṭas tadā pitrā prahlādo 'surabālakaḥ / praṇipatya pituḥ pādāv idaṃ vacanam abravīt

1.19.3

न मन्त्रादिकृतस् तात न च नैसर्गिको मम । प्रभाव एष सामान्यो यस्य यस्याच्युतो हृदि

na mantrādikṛtas tāta na ca naisargiko mama / prabhāva eṣa sāmānyo yasya yasyācyuto hṛdi

1.19.4

अन्येषां यो न पापानि चिन्तयत्य् आत्मनो यथा । तस्य पापागमस् तात हेत्वभावान् न विद्यते

anyeṣāṃ yo na pāpāni cintayaty ātmano yathā / tasya pāpāgamas tāta hetvabhāvān na vidyate

1.19.5

कर्मणा मनसा वाचा परपीडां करोति यः । तद् बीजं जन्म फलति प्रभूतं तस्य चाशुभम्

karmaṇā manasā vācā parapīḍāṃ karoti yaḥ / tad bījaṃ janma phalati prabhūtaṃ tasya cāśubham

1.19.6

सो ऽहं न पापम् इच्छामि न करोमि वदामि वा । चिन्तयन् सर्वभूतस्थम् आत्मन्य् अपि च केशवम्

so 'haṃ na pāpam icchāmi na karomi vadāmi vā / cintayan sarvabhūtastham ātmany api ca keśavam

1.19.7

शारीरं मानसं दुःखं दैवं भूतभवं तथा । सर्वत्र शुभचित्तस्य तस्य मे जायते कुतः

śārīraṃ mānasaṃ duḥkhaṃ daivaṃ bhūtabhavaṃ tathā / sarvatra śubhacittasya tasya me jāyate kutaḥ

1.19.8

एवं सर्वेषु भूतेषु भक्तिर् अव्यभिचारिणी । कर्तव्या पण्डितैर् ज्ञात्वा सर्वभूतमयं हरिम्

evaṃ sarveṣu bhūteṣu bhaktir avyabhicāriṇī / kartavyā paṇḍitair jñātvā sarvabhūtamayaṃ harim

1.19.9

इति श्रुत्वा स दैत्येन्द्रः प्रासादशिखरे स्थितः । क्रोधान्धकारितमुखः प्राह दैतेयकिंकरान्

iti śrutvā sa daityendraḥ prāsādaśikhare sthitaḥ / krodhāndhakāritamukhaḥ prāha daiteyakiṃkarān

1.19.10

दुरात्मा क्षिप्यताम् अस्मात् प्रासादाच् छतयोजनात् । गिरिपृष्ठे पतत्व् अस्मिञ् शिलाभिन्नाङ्गसंहतिः

durātmā kṣipyatām asmāt prāsādāc chatayojanāt / giripṛṣṭhe patatv asmiñ śilābhinnāṅgasaṃhatiḥ

1.19.11

ततस् तं चिक्षिपुः सर्वे बालं दैतेयकिंकराः । पपात सो ऽप्य् अधः क्षिप्तो हृदयेनोद्वहन् हरिम्

tatas taṃ cikṣipuḥ sarve bālaṃ daiteyakiṃkarāḥ / papāta so 'py adhaḥ kṣipto hṛdayenodvahan harim

1.19.12

पतमानं जगद्धात्री जगद्धातरि केशवे । भक्तियुक्तं दधारैनम् उपगम्य च मेदिनी

patamānaṃ jagaddhātrī jagaddhātari keśave / bhaktiyuktaṃ dadhārainam upagamya ca medinī

1.19.13

ततो विलोक्य तं स्वस्थम् अविशीर्णास्थिबन्धनम् । हिरण्यकशिपुः प्राह शम्बरं मायिनां वरम्

tato vilokya taṃ svastham aviśīrṇāsthibandhanam / hiraṇyakaśipuḥ prāha śambaraṃ māyināṃ varam

1.19.14

नास्माभिः शक्यते हन्तुम् अयं दुर्वृत्तबालकः । मायां वेत्ति भवांस् तस्मान् माययैनं निषूदय

nāsmābhiḥ śakyate hantum ayaṃ durvṛttabālakaḥ / māyāṃ vetti bhavāṃs tasmān māyayainaṃ niṣūdaya

1.19.15

शम्बर उवाच —

सूदयाम्य् एष दैत्येन्द्र पश्य मायाबलं मम । सहस्रम् अत्र मायानां पश्य कोटिशतं तथा

sūdayāmy eṣa daityendra paśya māyābalaṃ mama / sahasram atra māyānāṃ paśya koṭiśataṃ tathā

1.19.16

पराशर उवाच —

ततः समसृजन् मायाः प्रह्लादे शम्बरो ऽसुरः । विनाशम् इच्छन् दुर्बुद्धिः सर्वत्र समदर्शिनि

tataḥ samasṛjan māyāḥ prahlāde śambaro 'suraḥ / vināśam icchan durbuddhiḥ sarvatra samadarśini

1.19.17

समाहितमना भूत्वा शम्बरे ऽपि विमत्सरः । मैत्रेय सो ऽपि प्रह्लादः सस्मार मधुसूदनम्

samāhitamanā bhūtvā śambare 'pi vimatsaraḥ / maitreya so 'pi prahlādaḥ sasmāra madhusūdanam

1.19.18

ततो भगवता तस्य रक्षार्थं चक्रम् उत्तमम् । आजगाम समाज्ञप्तं ज्वालामालि सुदर्शनम्

tato bhagavatā tasya rakṣārthaṃ cakram uttamam / ājagāma samājñaptaṃ jvālāmāli sudarśanam

1.19.19

तेन मायासहस्रं तच् शम्बरस्याशुगामिना । बालस्य रक्षता देहम् एकैकश्येन सूदितम्

tena māyāsahasraṃ tac śambarasyāśugāminā / bālasya rakṣatā deham ekaikaśyena sūditam

1.19.20

संशोषकं ततो वायुं दैत्येन्द्र इदम् अब्रवीत् । शीघ्रम् एष ममादेशाद् दुरात्मा नीयतां क्षयम्

saṃśoṣakaṃ tato vāyuṃ daityendra idam abravīt / śīghram eṣa mamādeśād durātmā nīyatāṃ kṣayam

1.19.21

तथेत्य् उक्त्वाथ सो ऽप्य् एनं विवेश पवनो लघुः । शीतो ऽतिरूक्षः शोषाय तद्देहस्यातिदुःसहः

tathety uktvātha so 'py enaṃ viveśa pavano laghuḥ / śīto 'tirūkṣaḥ śoṣāya taddehasyātiduḥsahaḥ

1.19.22

तेनाविष्टं तथात्मानं स बुद्ध्वा दैत्यबालकः । हृदयेन महात्मानं दधार धरणीधरम्

tenāviṣṭaṃ tathātmānaṃ sa buddhvā daityabālakaḥ / hṛdayena mahātmānaṃ dadhāra dharaṇīdharam

1.19.23

हृदयस्थस् ततस् तस्य तं वायुम् अतिशोषणम् । पपौ जनार्दनः क्रुद्धः स ययौ पवनः क्षयम्

hṛdayasthas tatas tasya taṃ vāyum atiśoṣaṇam / papau janārdanaḥ kruddhaḥ sa yayau pavanaḥ kṣayam

1.19.24

क्षीणासु सर्वमायासु पवने संक्षयं गते । जगाम सो ऽपि भवनं गुरोर् एव महामतिः

kṣīṇāsu sarvamāyāsu pavane saṃkṣayaṃ gate / jagāma so 'pi bhavanaṃ guror eva mahāmatiḥ

1.19.25

अहन्य् अहन्य् अथाचार्यो नीतिं राज्यफलप्रदाम् । ग्राहयाम् आस तं बालं राज्ञाम् उशनसा कृताम्

ahany ahany athācāryo nītiṃ rājyaphalapradām / grāhayām āsa taṃ bālaṃ rājñām uśanasā kṛtām

1.19.26

गृहीतनीतिशास्त्रं तं विनीतं स यदा गुरुः । मेने तदैनं तत्पित्रे कथयाम् आस शिक्षितम्

gṛhītanītiśāstraṃ taṃ vinītaṃ sa yadā guruḥ / mene tadainaṃ tatpitre kathayām āsa śikṣitam

1.19.27

आचार्य उवाच —

गृहीतनीतिशास्त्रस् ते पुत्रो दैत्यपते कृतः । प्रह्लादस् तत्त्वतो वेत्ति भार्गवेण यद् ईरितम्

gṛhītanītiśāstras te putro daityapate kṛtaḥ / prahlādas tattvato vetti bhārgaveṇa yad īritam

1.19.28

हिरण्यकशिपुर् उवाच —

मित्रेषु वर्तेत कथम् अरिवर्गेषु भूपतिः । प्रह्लाद त्रिषु कालेषु मध्यस्थेषु कथं चरेत्

mitreṣu varteta katham arivargeṣu bhūpatiḥ / prahlāda triṣu kāleṣu madhyastheṣu kathaṃ caret

1.19.29

कथं मन्त्रिष्व् अमात्येषु बाह्येष्व् आभ्यन्तरेषु च । चारेषु पौरवर्गेषु शङ्कितेष्व् इतरेषु च

kathaṃ mantriṣv amātyeṣu bāhyeṣv ābhyantareṣu ca / cāreṣu pauravargeṣu śaṅkiteṣv itareṣu ca

1.19.30

कृत्याकृत्यविधानं च दुर्गाटविकसाधनम् । प्रह्लाद कथ्यतां सम्यक् तथा कण्टकशोधनम्

kṛtyākṛtyavidhānaṃ ca durgāṭavikasādhanam / prahlāda kathyatāṃ samyak tathā kaṇṭakaśodhanam

1.19.31

एतच् चान्यच् च सकलम् अधीतं भवता यथा । तथा मे कथ्यतां ज्ञातुं तवेच्छामि मनोगतम्

etac cānyac ca sakalam adhītaṃ bhavatā yathā / tathā me kathyatāṃ jñātuṃ tavecchāmi manogatam

1.19.32

पराशर उवाच —

प्रणिपत्य पितुः पादौ ततः प्रश्रयभूषणः । प्रह्लादः प्राह दैत्येन्द्रं कृताञ्जलिपुटः स्थितः

praṇipatya pituḥ pādau tataḥ praśrayabhūṣaṇaḥ / prahlādaḥ prāha daityendraṃ kṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ

1.19.33

प्रह्लाद उवाच —

ममोपदिष्टं सकलं गुरुणा नात्र संशयः । गृहीतं च मया किन्तु न सद् एतन् मतं मम

mamopadiṣṭaṃ sakalaṃ guruṇā nātra saṃśayaḥ / gṛhītaṃ ca mayā kintu na sad etan mataṃ mama

1.19.34

साम चोपप्रदानं च भेददण्डौ तथैव च । उपायाः कथिता ह्य् एते मित्रादीनां च साधने

sāma copapradānaṃ ca bhedadaṇḍau tathaiva ca / upāyāḥ kathitā hy ete mitrādīnāṃ ca sādhane

1.19.35

तान् एवाहं न पश्यामि मित्रादींस् तात मा क्रुधः । साध्याभावे महाबाहो साधनैः किं प्रयोजनम्

tān evāhaṃ na paśyāmi mitrādīṃs tāta mā krudhaḥ / sādhyābhāve mahābāho sādhanaiḥ kiṃ prayojanam

1.19.36

सर्वभूतात्मके तात जगन्नाथे जगन्मये । परमात्मनि गोविन्दे मित्रामित्रकथा कुतः

sarvabhūtātmake tāta jagannāthe jaganmaye / paramātmani govinde mitrāmitrakathā kutaḥ

1.19.37

त्वय्य् अस्ति भगवान् विष्णुर् मयि चान्यत्र चास्ति सः । यतस् ततो ऽयं मित्रं मे शत्रुश् चेति पृथक् कुतः

tvayy asti bhagavān viṣṇur mayi cānyatra cāsti saḥ / yatas tato 'yaṃ mitraṃ me śatruś ceti pṛthak kutaḥ

1.19.38

तद् एभिर् अलम् अत्यर्थं दुष्टारम्भोक्तिविस्तरैः । अविद्यान्तर्गतैर् यत्नः कर्तव्यस् तात शोभने

tad ebhir alam atyarthaṃ duṣṭārambhoktivistaraiḥ / avidyāntargatair yatnaḥ kartavyas tāta śobhane

1.19.39

विद्याबुद्धिर् अविद्यायाम् अज्ञानात् तात जायते । बालो ऽग्निं किं न खद्योतम् असुरेश्वर मन्यते

vidyābuddhir avidyāyām ajñānāt tāta jāyate / bālo 'gniṃ kiṃ na khadyotam asureśvara manyate

1.19.40

तत् कर्म यन् न बन्धाय सा विद्या या विमुक्तये । आयासायापरं कर्म विद्यान्या शिल्पनैपुणम्

tat karma yan na bandhāya sā vidyā yā vimuktaye / āyāsāyāparaṃ karma vidyānyā śilpanaipuṇam

1.19.41

तद् एतद् अवगम्याहम् असारं साध्यम् उत्तमम् । निशामय महाभाग प्रणिपत्य ब्रवीमि यत्

tad etad avagamyāham asāraṃ sādhyam uttamam / niśāmaya mahābhāga praṇipatya bravīmi yat

1.19.42

न चिन्तयति को राज्यं को धनं नाभिवाञ्छति । तथापि भाव्यम् एवैतद् उभयं प्राप्यते नरैः

na cintayati ko rājyaṃ ko dhanaṃ nābhivāñchati / tathāpi bhāvyam evaitad ubhayaṃ prāpyate naraiḥ

1.19.43

सर्व एव महाभाग महत्त्वं प्रति सोद्यमाः । तथापि पुंसां भाग्यानि नोद्यमा भूतिहेतवः

sarva eva mahābhāga mahattvaṃ prati sodyamāḥ / tathāpi puṃsāṃ bhāgyāni nodyamā bhūtihetavaḥ

1.19.44

जडानाम् अविवेकानाम् अशूराणाम् अपि प्रभो । भाग्यभोज्यानि राज्यानि सन्त्य् अनीतिमताम् अपि

jaḍānām avivekānām aśūrāṇām api prabho / bhāgyabhojyāni rājyāni santy anītimatām api

1.19.45

तस्माद् यतेत पुण्येषु य इच्छेन् महतीं श्रियम् । यतितव्यं समत्वे च निर्वाणम् अपि चेच्छता

tasmād yateta puṇyeṣu ya icchen mahatīṃ śriyam / yatitavyaṃ samatve ca nirvāṇam api cecchatā

1.19.46

देवा मनुष्याः पशवः पक्षिवृक्षसरीसृपाः । रूपम् एतद् अनन्तस्य विष्णोर् भिन्नम् इव स्थितम्

devā manuṣyāḥ paśavaḥ pakṣivṛkṣasarīsṛpāḥ / rūpam etad anantasya viṣṇor bhinnam iva sthitam

1.19.47

एतद् विजानता सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमम् । द्रष्टव्यम् आत्मवद् विष्णुर् यतो ऽयं विश्वरूपधृक्

etad vijānatā sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam / draṣṭavyam ātmavad viṣṇur yato 'yaṃ viśvarūpadhṛk

1.19.48

एवं ज्ञाते स भगवान् अनादिः परमेश्वरः । प्रसीदत्य् अच्युतस् तस्मिन् प्रसन्ने क्लेशसंक्षयः

evaṃ jñāte sa bhagavān anādiḥ parameśvaraḥ / prasīdaty acyutas tasmin prasanne kleśasaṃkṣayaḥ

1.19.49

पराशर उवाच —

एतच् छ्रुत्वा तु कोपेन समुत्थाय वरासनात् । हिरण्यकशिपुः पुत्रं पदा वक्षस्य् अताडयत्

etac chrutvā tu kopena samutthāya varāsanāt / hiraṇyakaśipuḥ putraṃ padā vakṣasy atāḍayat

1.19.50

उवाच च स कोपेन सामर्षः प्रज्वलन्न् इव । निष्पिष्य पाणिना पाणिं हन्तुकामो जगद् यथा

uvāca ca sa kopena sāmarṣaḥ prajvalann iva / niṣpiṣya pāṇinā pāṇiṃ hantukāmo jagad yathā

1.19.51

हिरण्यकशिपुर् उवाच —

हे विप्रचित्ते हे राहो हे बलैष महार्णवे । नागपाशैर् दृढं बद्ध्वा क्षिप्यतां मा विलम्बथ

he vipracitte he rāho he balaiṣa mahārṇave / nāgapāśair dṛḍhaṃ baddhvā kṣipyatāṃ mā vilambatha

1.19.52

अन्यथा सकला लोकास् तथा दैतेयदानवाः । अनुयास्यन्ति मूढस्य मतम् अस्य दुरात्मनः

anyathā sakalā lokās tathā daiteyadānavāḥ / anuyāsyanti mūḍhasya matam asya durātmanaḥ

1.19.53

बहुशो वारितो ऽस्माभिर् अयं पापस् तथाप्य् अरेः । स्तुतिं करोति दुष्टानां वध एवोपकारकः

bahuśo vārito 'smābhir ayaṃ pāpas tathāpy areḥ / stutiṃ karoti duṣṭānāṃ vadha evopakārakaḥ

1.19.54

पराशर उवाच —

ततस् ते सत्वरा दैत्या बद्ध्वा तं नागबन्धनैः । भर्तुर् आज्ञां पुरस्कृत्य चिक्षिपुः सलिलार्णवे

tatas te satvarā daityā baddhvā taṃ nāgabandhanaiḥ / bhartur ājñāṃ puraskṛtya cikṣipuḥ salilārṇave

1.19.55

ततश् चचाल चलता प्रह्लादेन महार्णवः । उद्वेलो ऽभूत् परं क्षोभम् उपेत्य च समन्ततः

tataś cacāla calatā prahlādena mahārṇavaḥ / udvelo 'bhūt paraṃ kṣobham upetya ca samantataḥ

1.19.56

भूर्लोकम् अखिलं दृष्ट्वा प्लाव्यमानं महाम्भसा । हिरण्यकशिपुर् दैत्यान् इदम् आह महामुने

bhūrlokam akhilaṃ dṛṣṭvā plāvyamānaṃ mahāmbhasā / hiraṇyakaśipur daityān idam āha mahāmune

1.19.57

हिरण्यकशिपुर् उवाच —

दैतेयाः सकलैः शैलैर् अत्रैव वरुणालये । निश्छिद्रैः सर्वतः सर्वैश् चीयताम् एष दुर्मतिः

daiteyāḥ sakalaiḥ śailair atraiva varuṇālaye / niśchidraiḥ sarvataḥ sarvaiś cīyatām eṣa durmatiḥ

1.19.58

नाग्निर् दहति नैवायं शस्त्रैश् छिन्नो न चोरगैः । क्षयं नीतो न वातेन न विषेण न कृत्यया

nāgnir dahati naivāyaṃ śastraiś chinno na coragaiḥ / kṣayaṃ nīto na vātena na viṣeṇa na kṛtyayā

1.19.59

न मायाभिर् न चैवोच्चात् पातितो न च दिग्गजैः । बालो ऽतिदुष्टचित्तो ऽयं नानेनार्थो ऽस्ति जीवता

na māyābhir na caivoccāt pātito na ca diggajaiḥ / bālo 'tiduṣṭacitto 'yaṃ nānenārtho 'sti jīvatā

1.19.60

तद् एष तोयधाव् अत्र समाक्रान्तो महीधरैः । तिष्ठत्व् अब्दसहस्रान्तं प्राणान् हास्यति दुर्मतिः

tad eṣa toyadhāv atra samākrānto mahīdharaiḥ / tiṣṭhatv abdasahasrāntaṃ prāṇān hāsyati durmatiḥ

1.19.61

ततो दैत्या दानवाश् च पर्वतैस् तं महोदधौ । आक्रम्य चयनं चक्रुर् योजनानि सहस्रशः

tato daityā dānavāś ca parvatais taṃ mahodadhau / ākramya cayanaṃ cakrur yojanāni sahasraśaḥ

1.19.62

स चितः पर्वतैर् अन्तः समुद्रस्य महामतिः । तुष्टावाह्निकवेलायाम् एकाग्रमतिर् अच्युतम्

sa citaḥ parvatair antaḥ samudrasya mahāmatiḥ / tuṣṭāvāhnikavelāyām ekāgramatir acyutam

1.19.63

प्रह्लाद उवाच —

नमस् ते पुण्डरीकाक्ष नमस् ते पुरुषोत्तम । नमस् ते सर्वलोकात्मन् नमस् ते तिग्मचक्रिणे

namas te puṇḍarīkākṣa namas te puruṣottama / namas te sarvalokātman namas te tigmacakriṇe

1.19.64

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः

namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca / jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namo namaḥ

1.19.65

ब्रह्मत्वे सृजते विश्वं स्थितौ पालयते पुनः । रुद्ररूपाय कल्पान्ते नमस् तुभ्यं त्रिमूर्तये

brahmatve sṛjate viśvaṃ sthitau pālayate punaḥ / rudrarūpāya kalpānte namas tubhyaṃ trimūrtaye

1.19.66

देवा यक्षासुराः सिद्धा नागा गन्धर्वकिंनराः । पिशाचा राक्षसाश् चैव मनुष्याः पशवस् तथा

devā yakṣāsurāḥ siddhā nāgā gandharvakiṃnarāḥ / piśācā rākṣasāś caiva manuṣyāḥ paśavas tathā

1.19.67

पक्षिणः स्थावराश् चैव पिपीलिकसरीसृपाः । भूम्यापो ऽग्निर् नभो वायुः शब्दः स्पर्शस् तथा रसः

pakṣiṇaḥ sthāvarāś caiva pipīlikasarīsṛpāḥ / bhūmyāpo 'gnir nabho vāyuḥ śabdaḥ sparśas tathā rasaḥ

1.19.68

रूपं गन्धो मनो बुद्धिर् आत्मा कालस् तथा गुणाः । एतेषां परमार्थश् च सर्वम् एतत् त्वम् अच्युत

rūpaṃ gandho mano buddhir ātmā kālas tathā guṇāḥ / eteṣāṃ paramārthaś ca sarvam etat tvam acyuta

1.19.69

विद्याविद्ये भवान् सत्यम् असत्यं त्वं विषामृते । प्रवृत्तं च निवृत्तं च कर्म वेदोदितं भवान्

vidyāvidye bhavān satyam asatyaṃ tvaṃ viṣāmṛte / pravṛttaṃ ca nivṛttaṃ ca karma vedoditaṃ bhavān

1.19.70

समस्तकर्मभोक्ता च कर्मोपकरणानि च । त्वम् एव विष्णो सर्वाणि सर्वकर्मफलं च यत्

samastakarmabhoktā ca karmopakaraṇāni ca / tvam eva viṣṇo sarvāṇi sarvakarmaphalaṃ ca yat

1.19.71

मय्य् अन्यत्र तथाशेषभूतेषु भुवनेषु च । तवैव व्याप्तिर् ऐश्वर्यगुणसंसूचिकी प्रभो

mayy anyatra tathāśeṣabhūteṣu bhuvaneṣu ca / tavaiva vyāptir aiśvaryaguṇasaṃsūcikī prabho

1.19.72

त्वां योगिनश् चिन्तयन्ति त्वां यजन्ति च यज्विनः । हव्यकव्यभुग् एकस् त्वं पितृदेवस्वरूपधृक्

tvāṃ yoginaś cintayanti tvāṃ yajanti ca yajvinaḥ / havyakavyabhug ekas tvaṃ pitṛdevasvarūpadhṛk

1.19.73

रूपं महत् ते ऽच्युत यत्र विश्वं यतश् च सूक्ष्मं जगद् एतद् ईश । रूपाणि सूक्ष्माणि च भूतभेदास् तेष्व् अन्तर् आत्माख्यम् अतीव सूक्ष्मम्

rūpaṃ mahat te 'cyuta yatra viśvaṃ yataś ca sūkṣmaṃ jagad etad īśa / rūpāṇi sūkṣmāṇi ca bhūtabhedās teṣv antar ātmākhyam atīva sūkṣmam

1.19.74

तस्माच् च सूक्ष्मादिविशेषणानाम् अगोचरे यत् परमार्थरूपम् । किम् अप्य् अचिन्त्यं तव रूपम् अस्ति तस्मै नमस् ते पुरुषोत्तमाय

tasmāc ca sūkṣmādiviśeṣaṇānām agocare yat paramārtharūpam / kim apy acintyaṃ tava rūpam asti tasmai namas te puruṣottamāya

1.19.75

सर्वभूतेषु सर्वात्मन् या शक्तिर् अपरा तव । गुणाश्रया नमस् तस्यै शाश्वतायै सुरेश्वर

sarvabhūteṣu sarvātman yā śaktir aparā tava / guṇāśrayā namas tasyai śāśvatāyai sureśvara

1.19.76

यातीतगोचरा वाचां मनसां चाविशेषणा । ज्ञानिज्ञानपरिच्छेद्या तां वन्दे चेश्वरीं पराम्

yātītagocarā vācāṃ manasāṃ cāviśeṣaṇā / jñānijñānaparicchedyā tāṃ vande ceśvarīṃ parām

1.19.77

ॐ नमो वासुदेवाय तस्मै भगवते सदा । व्यतिरिक्तं न यस्यास्ति व्यतिरिक्तो ऽखिलस्य यः

oṃ namo vāsudevāya tasmai bhagavate sadā / vyatiriktaṃ na yasyāsti vyatirikto 'khilasya yaḥ

1.19.78

नमस् तस्मै नमस् तस्मै नमस् तस्मै महात्मने । नामरूपं न यस्यैको यो ऽस्तित्वेनोपलभ्यते

namas tasmai namas tasmai namas tasmai mahātmane / nāmarūpaṃ na yasyaiko yo 'stitvenopalabhyate

1.19.79

यस्यावताररूपाणि समर्चन्ति दिवौकसः । अपश्यन्तः परं रूपं नमस् तस्मै महात्मने

yasyāvatārarūpāṇi samarcanti divaukasaḥ / apaśyantaḥ paraṃ rūpaṃ namas tasmai mahātmane

1.19.80

यो ऽन्तस् तिष्ठन्न् अशेषस्य पश्यतीशः शुभाशुभम् । तं सर्वसाक्षिणं विष्णुं नमस्ये परमेश्वरम्

yo 'ntas tiṣṭhann aśeṣasya paśyatīśaḥ śubhāśubham / taṃ sarvasākṣiṇaṃ viṣṇuṃ namasye parameśvaram

1.19.81

नमो ऽस्तु विष्णवे तस्मै यस्याभिन्नम् इदं जगत् । ध्येयः स जगताम् आद्यः स प्रसीदतु मे ऽव्ययः

namo 'stu viṣṇave tasmai yasyābhinnam idaṃ jagat / dhyeyaḥ sa jagatām ādyaḥ sa prasīdatu me 'vyayaḥ

1.19.82

यत्रोतम् एतत् प्रोतं च विश्वम् अक्षरसंज्ञके । आधारभूतः सर्वस्य स प्रसीदतु मे हरिः

yatrotam etat protaṃ ca viśvam akṣarasaṃjñake / ādhārabhūtaḥ sarvasya sa prasīdatu me hariḥ

1.19.83

ॐ नमो विष्णवे तस्मै नमस् तस्मै पुनः पुनः । यत्र सर्वं यतः सर्वं यः सर्वं सर्वतश् च यः

oṃ namo viṣṇave tasmai namas tasmai punaḥ punaḥ / yatra sarvaṃ yataḥ sarvaṃ yaḥ sarvaṃ sarvataś ca yaḥ

1.19.84

सर्वगत्वाद् अनन्तस्य स एवाहम् अवस्थितः । मत्तः सर्वम् अहं सर्वं मयि सर्वं सनातने

sarvagatvād anantasya sa evāham avasthitaḥ / mattaḥ sarvam ahaṃ sarvaṃ mayi sarvaṃ sanātane

1.19.85

अहम् एवाक्षयो नित्यः परमात्मात्मसंश्रयः । ब्रह्मसंज्ञो ऽहम् एवाग्रे तथान्ते च परः पुमान्

aham evākṣayo nityaḥ paramātmātmasaṃśrayaḥ / brahmasaṃjño 'ham evāgre tathānte ca paraḥ pumān

1.19.86