Vishnu Purana · Amsha 1 · Adhyaya 20
पराशर उवाच —
एवं संचिन्तयन् विष्णुम् अभेदेनात्मनो द्विज । तन्मयत्वम् अवापाग्र्यं मेने चात्मानम् अच्युतम्
evaṃ saṃcintayan viṣṇum abhedenātmano dvija / tanmayatvam avāpāgryaṃ mene cātmānam acyutam
1.20.1
विसस्मार तथात्मानं नान्यत् किंचिद् अजानत । अहम् एवाव्ययो ऽनन्तः परमात्मेत्य् अचिन्तयत्
visasmāra tathātmānaṃ nānyat kiṃcid ajānata / aham evāvyayo 'nantaḥ paramātmety acintayat
1.20.2
तस्य तद्भावनायोगात् क्षीणपापस्य वै क्रमात् । शुद्धे ऽन्तःकरणे विष्णुस् तस्थौ ज्ञानमयो ऽच्युतः
tasya tadbhāvanāyogāt kṣīṇapāpasya vai kramāt / śuddhe 'ntaḥkaraṇe viṣṇus tasthau jñānamayo 'cyutaḥ
1.20.3
योगप्रभावात् प्रह्लादे जाते विष्णुमये ऽसुरे । चलत्य् उरगबन्धैस् तैर् मैत्रेय त्रुटितं क्षणात्
yogaprabhāvāt prahlāde jāte viṣṇumaye 'sure / calaty uragabandhais tair maitreya truṭitaṃ kṣaṇāt
1.20.4
भ्रान्तग्राहगणः सोर्मिर् ययौ क्षोभं महार्णवः । चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना
bhrāntagrāhagaṇaḥ sormir yayau kṣobhaṃ mahārṇavaḥ / cacāla ca mahī sarvā saśailavanakānanā
1.20.5
स च तं शैलसंघातं दैत्यैर् न्यस्तम् अथोपरि । प्रक्षिप्य तस्मात् सलिलान् निश्चक्राम महामतिः
sa ca taṃ śailasaṃghātaṃ daityair nyastam athopari / prakṣipya tasmāt salilān niścakrāma mahāmatiḥ
1.20.6
दृष्ट्वा च स जगद् भूयो गगनाद्युपलक्षणम् । प्रह्लादो ऽस्मीति सस्मार पुनर् आत्मानम् आत्मना
dṛṣṭvā ca sa jagad bhūyo gaganādyupalakṣaṇam / prahlādo 'smīti sasmāra punar ātmānam ātmanā
1.20.7
तुष्टाव च पुनर् धीमान् अनादिं पुरुषोत्तमम् । एकाग्रमतिर् अव्यग्रो यतवाक्कायमानसः
tuṣṭāva ca punar dhīmān anādiṃ puruṣottamam / ekāgramatir avyagro yatavākkāyamānasaḥ
1.20.8
प्रह्लाद उवाच —
ॐ नमः परमार्थार्थ स्थूलसूक्ष्म क्षराक्षर । व्यक्ताव्यक्त कलातीत सकलेश निरञ्जन
oṃ namaḥ paramārthārtha sthūlasūkṣma kṣarākṣara / vyaktāvyakta kalātīta sakaleśa nirañjana
1.20.9
गुणाञ्जन गुणाधार निर्गुणात्मन् गुणस्थित । मूर्तामूर्त महामूर्ते सूक्ष्ममूर्ते स्फुटास्फुट
guṇāñjana guṇādhāra nirguṇātman guṇasthita / mūrtāmūrta mahāmūrte sūkṣmamūrte sphuṭāsphuṭa
1.20.10
करालसौम्यरूपात्मन् विद्याविद्यामयाच्युत । सदसद्रूपसद्भाव सदसद्भावभावन
karālasaumyarūpātman vidyāvidyāmayācyuta / sadasadrūpasadbhāva sadasadbhāvabhāvana
1.20.11
नित्यानित्य प्रपञ्चात्मन् निष्प्रपञ्चामलाश्रय । एकानेक नमस् तुभ्यं वासुदेवादिकारण
nityānitya prapañcātman niṣprapañcāmalāśraya / ekāneka namas tubhyaṃ vāsudevādikāraṇa
1.20.12
यः स्थूलसूक्ष्मः प्रकटप्रकाशो यः सर्वभूतो न च सर्वभूतः । विश्वं यतश् चैतद् अविश्वहेतोर् नमो ऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय
yaḥ sthūlasūkṣmaḥ prakaṭaprakāśo yaḥ sarvabhūto na ca sarvabhūtaḥ / viśvaṃ yataś caitad aviśvahetor namo 'stu tasmai puruṣottamāya
1.20.13
पराशर उवाच —
तस्य तच्चेतसो देवः स्तुतिम् इत्थं प्रकुर्वतः । आविर्बभूव भगवान् पीताम्बरधरो हरिः
tasya taccetaso devaḥ stutim itthaṃ prakurvataḥ / āvirbabhūva bhagavān pītāmbaradharo hariḥ
1.20.14
ससंभ्रमस् तम् आलोक्य समुत्थायाकुलाक्षरम् । नमो ऽस्तु विष्णवैत्य् एतद् व्याजहारासकृद् द्विज
sasaṃbhramas tam ālokya samutthāyākulākṣaram / namo 'stu viṣṇavaity etad vyājahārāsakṛd dvija
1.20.15
प्रह्लाद उवाच —
देव प्रपन्नार्तिहर प्रसादं कुरु केशव । अवलोकनदानेन भूयो मां पावयाव्यय
deva prapannārtihara prasādaṃ kuru keśava / avalokanadānena bhūyo māṃ pāvayāvyaya
1.20.16
श्रीभगवान् उवाच —
कुर्वतस् ते प्रसन्नो ऽहं भक्तिम् अव्यभिचारिणीम् । यथाभिलषितो मत्तः प्रह्लाद व्रियतां वरः
kurvatas te prasanno 'haṃ bhaktim avyabhicāriṇīm / yathābhilaṣito mattaḥ prahlāda vriyatāṃ varaḥ
1.20.17
प्रह्लाद उवाच —
नाथ योनिसहस्रेषु येषु येषु व्रजाम्य् अहम् । तेषु तेष्व् अच्युता भक्तिर् अच्युतास्तु सदा त्वयि
nātha yonisahasreṣu yeṣu yeṣu vrajāmy aham / teṣu teṣv acyutā bhaktir acyutāstu sadā tvayi
1.20.18
या प्रीतिर् अविवेकानां विषयेष्व् अनपायिनी । त्वाम् अनुस्मरतः सा मे हृदयान् मापसर्पतु
yā prītir avivekānāṃ viṣayeṣv anapāyinī / tvām anusmarataḥ sā me hṛdayān māpasarpatu
1.20.19
श्रीभगवान् उवाच —
मयि भक्तिस् तवास्त्य् एव भूयो ऽप्य् एवं भविष्यति । वरश् च मत्तः प्रह्लाद व्रियतां यस् तवेप्सितः
mayi bhaktis tavāsty eva bhūyo 'py evaṃ bhaviṣyati / varaś ca mattaḥ prahlāda vriyatāṃ yas tavepsitaḥ
1.20.20
प्रह्लाद उवाच —
मयि द्वेषानुबन्धो ऽभूत् संस्तुताव् उद्यते तव । मत्पितुस् तत्कृतं पापं देव तस्य प्रणश्यतु
mayi dveṣānubandho 'bhūt saṃstutāv udyate tava / matpitus tatkṛtaṃ pāpaṃ deva tasya praṇaśyatu
1.20.21
शस्त्राणि पातितान्य् अङ्गे क्षिप्तो यच् चाग्निसंहतौ । दंशितश् चोरगैर् दत्तं यद् विषं मम भोजने
śastrāṇi pātitāny aṅge kṣipto yac cāgnisaṃhatau / daṃśitaś coragair dattaṃ yad viṣaṃ mama bhojane
1.20.22
बद्ध्वा समुद्रे यत् क्षिप्तो यच् चितो ऽस्मि शिलोच्चयैः । अन्यानि चाप्य् असाधूनि यानि पित्रा कृतानि मे
baddhvā samudre yat kṣipto yac cito 'smi śiloccayaiḥ / anyāni cāpy asādhūni yāni pitrā kṛtāni me
1.20.23
त्वयि भक्तिमतो द्वेषाद् अघं तत्संभवं च यत् । त्वत्प्रसादात् प्रभो सद्यस् तेन मुच्येत मे पिता
tvayi bhaktimato dveṣād aghaṃ tatsaṃbhavaṃ ca yat / tvatprasādāt prabho sadyas tena mucyeta me pitā
1.20.24
श्रीभगवान् उवाच —
प्रह्लाद सर्वम् एतत् ते मत्प्रसादाद् भविष्यति । अन्यं च ते वरं दद्मि व्रियताम् असुरात्मज
prahlāda sarvam etat te matprasādād bhaviṣyati / anyaṃ ca te varaṃ dadmi vriyatām asurātmaja
1.20.25
प्रह्लाद उवाच —
कृतकृत्यो ऽस्मि भगवन् वरेणानेन यत् त्वयि । भवित्री त्वत्प्रसादेन भक्तिर् अव्यभिचारिणी
kṛtakṛtyo 'smi bhagavan vareṇānena yat tvayi / bhavitrī tvatprasādena bhaktir avyabhicāriṇī
1.20.26
धर्मार्थकामैः किं तस्य मुक्तिस् तस्य करे स्थिता । समस्तजगतां मूले यस्य भक्तिः स्थिरा त्वयि
dharmārthakāmaiḥ kiṃ tasya muktis tasya kare sthitā / samastajagatāṃ mūle yasya bhaktiḥ sthirā tvayi
1.20.27
श्रीभगवान् उवाच —
यथा ते निश्चलं चेतो मयि भक्तिसमन्वितम् । तथा त्वं मत्प्रसादेन निर्वाणं परम् आप्स्यसि
yathā te niścalaṃ ceto mayi bhaktisamanvitam / tathā tvaṃ matprasādena nirvāṇaṃ param āpsyasi
1.20.28
पराशर उवाच —
इत्य् उक्त्वान्तर्दधे विष्णुस् तस्य मैत्रेय पश्यतः । स चापि पुनर् आगम्य ववन्दे चरणौ पितुः
ity uktvāntardadhe viṣṇus tasya maitreya paśyataḥ / sa cāpi punar āgamya vavande caraṇau pituḥ
1.20.29
तं पिता मूर्ध्न्य् उपाघ्राय परिष्वज्य च पीडितम् । जीवसीत्य् आह वत्सेति बाष्पार्द्रनयनो द्विज
taṃ pitā mūrdhny upāghrāya pariṣvajya ca pīḍitam / jīvasīty āha vatseti bāṣpārdranayano dvija
1.20.30
प्रीतिमांश् चाभवत् तस्मिन्न् अनुतापी महासुरः । गुरुपित्रोश् चकारैवं शुश्रूषां सो ऽपि धर्मवित्
prītimāṃś cābhavat tasminn anutāpī mahāsuraḥ / gurupitroś cakāraivaṃ śuśrūṣāṃ so 'pi dharmavit
1.20.31
पितर्य् उपरतिं नीते नरसिंहस्वरूपिणा । विष्णुना सो ऽपि दैत्यानां मैत्रेयाभूत् पतिस् ततः
pitary uparatiṃ nīte narasiṃhasvarūpiṇā / viṣṇunā so 'pi daityānāṃ maitreyābhūt patis tataḥ
1.20.32
तद्राज्यभूतिं संप्राप्य कर्मशुद्धिकरीं द्विज । पुत्रपौत्रांश् च सुबहून् अवाप्यैश्वर्यम् एव च
tadrājyabhūtiṃ saṃprāpya karmaśuddhikarīṃ dvija / putrapautrāṃś ca subahūn avāpyaiśvaryam eva ca
1.20.33
क्षीणाधिकारः स यदा पुण्यपापविवर्जितः । तदासौ भगवद्ध्यानात् परं निर्वाणम् आप्तवान्
kṣīṇādhikāraḥ sa yadā puṇyapāpavivarjitaḥ / tadāsau bhagavaddhyānāt paraṃ nirvāṇam āptavān
1.20.34
एवंप्रभावो दैत्यो ऽसौ मैत्रेयासीन् महामतिः । प्रह्लादो भगवद्भक्तो यं त्वं माम् अनुपृच्छसि
evaṃprabhāvo daityo 'sau maitreyāsīn mahāmatiḥ / prahlādo bhagavadbhakto yaṃ tvaṃ mām anupṛcchasi
1.20.35
यस् त्व् एतच् चरितं तस्य प्रह्लादस्य महात्मनः । शृणोति तस्य पापानि सद्यो गच्छन्ति संक्षयम्
yas tv etac caritaṃ tasya prahlādasya mahātmanaḥ / śṛṇoti tasya pāpāni sadyo gacchanti saṃkṣayam
1.20.36
अहोरात्रकृतं पापं प्रह्लादचरितं नरः । शृण्वन् पठंश् च मैत्रेय व्यपोहति न संशयः
ahorātrakṛtaṃ pāpaṃ prahlādacaritaṃ naraḥ / śṛṇvan paṭhaṃś ca maitreya vyapohati na saṃśayaḥ
1.20.37
पौर्णमास्याम् अमावास्याम् अष्टम्याम् अथ वा पठन् । द्वादश्यां वा तद् आप्नोति गोप्रदानफलं द्विज
paurṇamāsyām amāvāsyām aṣṭamyām atha vā paṭhan / dvādaśyāṃ vā tad āpnoti gopradānaphalaṃ dvija
1.20.38
प्रह्लादं सकलापत्सु यथा रक्षितवान् हरिः । तथा रक्षति यस् तस्य शृणोति चरितं सदा
prahlādaṃ sakalāpatsu yathā rakṣitavān hariḥ / tathā rakṣati yas tasya śṛṇoti caritaṃ sadā
1.20.39