पराशर उवाच —

सामवेदतरोः शाखा व्यासशिष्यः स जैमिनिः । क्रमेण येन मैत्रेय बिभेद शृणु तन् मम

sāmavedataroḥ śākhā vyāsaśiṣyaḥ sa jaiminiḥ / krameṇa yena maitreya bibheda śṛṇu tan mama

3.6.1

सुमन्तुस् तस्य पुत्रो ऽभूत् सुकर्मास्याप्य् अभूत् सुतः । अधीतवन्ताव् एकैकां संहितां तौ महामुनी

sumantus tasya putro 'bhūt sukarmāsyāpy abhūt sutaḥ / adhītavantāv ekaikāṃ saṃhitāṃ tau mahāmunī

3.6.2

साहस्रं संहिताभेदं सुकर्मा तत्सुतस् ततः । चकार तं च तच्छिष्यौ जगृहाते महाव्रतौ

sāhasraṃ saṃhitābhedaṃ sukarmā tatsutas tataḥ / cakāra taṃ ca tacchiṣyau jagṛhāte mahāvratau

3.6.3

हिरण्यनाभः कौसल्यः पौष्पिञ्जिश् च द्विजोत्तम । उदीच्याः सामगाः शिष्यास् तस्य पञ्चदश स्मृताः

hiraṇyanābhaḥ kausalyaḥ pauṣpiñjiś ca dvijottama / udīcyāḥ sāmagāḥ śiṣyās tasya pañcadaśa smṛtāḥ

3.6.4

हिरण्यनाभात् तावत्यः संहिता यैर् द्विजोत्तमैः । गृहीतास् ते ऽपि चोच्यन्ते पण्डितैः प्राच्यसामगाः

hiraṇyanābhāt tāvatyaḥ saṃhitā yair dvijottamaiḥ / gṛhītās te 'pi cocyante paṇḍitaiḥ prācyasāmagāḥ

3.6.5

लोकाक्षिः कुथुमिश् चैव कुषीदी लाङ्गलिस् तथा । पौष्पिञ्जिशिष्यास् तद्भेदैः संहिता बहुलीकृताः

lokākṣiḥ kuthumiś caiva kuṣīdī lāṅgalis tathā / pauṣpiñjiśiṣyās tadbhedaiḥ saṃhitā bahulīkṛtāḥ

3.6.6

हिरण्यनाभशिष्यश् च चतुर्विंशतिसंहिताः । प्रोवाच कृतिनामासौ शिष्येभ्यः सुमहामतिः

hiraṇyanābhaśiṣyaś ca caturviṃśatisaṃhitāḥ / provāca kṛtināmāsau śiṣyebhyaḥ sumahāmatiḥ

3.6.7

तैश् चापि सामवेदो ऽसौ शाखाभिर् बहुलीकृतः । अथर्वणाम् अथो वक्ष्ये संहितानां समुच्चयम् । अथर्ववेदं स मुनिः सुमन्तुर् अमितद्युतिः

taiś cāpi sāmavedo 'sau śākhābhir bahulīkṛtaḥ / atharvaṇām atho vakṣye saṃhitānāṃ samuccayam / atharvavedaṃ sa muniḥ sumantur amitadyutiḥ

3.6.8

शिष्यम् अध्यापयाम् आस कबन्धं सो ऽपि तं द्विधा । कृत्वा तु देवदर्शाय तथा पथ्याय दत्तवान्

śiṣyam adhyāpayām āsa kabandhaṃ so 'pi taṃ dvidhā / kṛtvā tu devadarśāya tathā pathyāya dattavān

3.6.9

देवदर्शस्य शिष्यास् तु मौद्गो ब्रह्मबलिस् तथा । शौल्कायनिः पिप्पलादस् तथान्यो मुनिसत्तम

devadarśasya śiṣyās tu maudgo brahmabalis tathā / śaulkāyaniḥ pippalādas tathānyo munisattama

3.6.10

पथ्यस्यापि त्रयः शिष्याः कृता यैर् द्विज संहिताः । जाजलिः कुमुदादिश् च तृतीयः शौनको द्विज

pathyasyāpi trayaḥ śiṣyāḥ kṛtā yair dvija saṃhitāḥ / jājaliḥ kumudādiś ca tṛtīyaḥ śaunako dvija

3.6.11

शौनकस् तु द्विधा कृत्वा ददाव् एकां तु बभ्रवे । द्वितीयां संहितां प्रादात् सैन्धवाय च संज्ञिने

śaunakas tu dvidhā kṛtvā dadāv ekāṃ tu babhrave / dvitīyāṃ saṃhitāṃ prādāt saindhavāya ca saṃjñine

3.6.12

सैन्धवान् मुञ्जकेशश् च ऽभिनद् वेदं द्विधा पुनः । नक्षत्रकल्पो वेदानां संहितानां तथैव च

saindhavān muñjakeśaś ca 'bhinad vedaṃ dvidhā punaḥ / nakṣatrakalpo vedānāṃ saṃhitānāṃ tathaiva ca

3.6.13

चतुर्थः स्याद् आङ्गिरसः शान्तिकल्पश् च पञ्चमः । श्रेष्ठास् त्व् अथर्वणाम् एते संहितानां विकल्पकाः

caturthaḥ syād āṅgirasaḥ śāntikalpaś ca pañcamaḥ / śreṣṭhās tv atharvaṇām ete saṃhitānāṃ vikalpakāḥ

3.6.14

आख्यानैश् चाप्य् उपाख्यानैर् गाथाभिः कल्पशुद्धिभिः । पुराणसंहितां चक्रे पुराणार्थविशारदः

ākhyānaiś cāpy upākhyānair gāthābhiḥ kalpaśuddhibhiḥ / purāṇasaṃhitāṃ cakre purāṇārthaviśāradaḥ

3.6.15

प्रख्यातो व्यासशिष्यो ऽभूत् सूतो वै रोमहर्षणः । पुराणसंहितां तस्मै ददौ व्यासो महामुनिः

prakhyāto vyāsaśiṣyo 'bhūt sūto vai romaharṣaṇaḥ / purāṇasaṃhitāṃ tasmai dadau vyāso mahāmuniḥ

3.6.16

सुमतिश् चाग्निवर्चाश् च मित्रायुः शांशपायनः । अकृतव्रणो ऽथ सावर्णिः षट् शिष्यास् तस्य चाभवन्

sumatiś cāgnivarcāś ca mitrāyuḥ śāṃśapāyanaḥ / akṛtavraṇo 'tha sāvarṇiḥ ṣaṭ śiṣyās tasya cābhavan

3.6.17

काश्यपः संहिताकर्ता सावर्णिः शांशपायनः । रोमहर्षणिका चान्या तिसॄणां मूलसंहिता

kāśyapaḥ saṃhitākartā sāvarṇiḥ śāṃśapāyanaḥ / romaharṣaṇikā cānyā tisṝṇāṃ mūlasaṃhitā

3.6.18

चतुष्टयेनाप्य् एतेन संहितानाम् इदं मुने

catuṣṭayenāpy etena saṃhitānām idaṃ mune

3.6.19

आद्यं सर्वपुराणानां पुराणं ब्राह्मम् उच्यते । अष्टादश पुराणानि पुराणज्ञाः प्रचक्षते

ādyaṃ sarvapurāṇānāṃ purāṇaṃ brāhmam ucyate / aṣṭādaśa purāṇāni purāṇajñāḥ pracakṣate

3.6.20

ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा । तथान्यं नारदीयं च मार्कण्डेयं च सप्तमम्

brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ bhāgavataṃ tathā / tathānyaṃ nāradīyaṃ ca mārkaṇḍeyaṃ ca saptamam

3.6.21

आग्नेयम् अष्टमं चैव भविष्यं नवमं तथा । दशमं ब्रह्मवैवर्तं लैङ्गम् एकादशं स्मृतम्

āgneyam aṣṭamaṃ caiva bhaviṣyaṃ navamaṃ tathā / daśamaṃ brahmavaivartaṃ laiṅgam ekādaśaṃ smṛtam

3.6.22

वाराहं द्वादशं चैव स्कान्दं चात्र त्रयोदशम् । चतुर्दशं वामनं च कौर्मं पञ्चदशं स्मृतम् । मात्स्यं च गारुडं चैव ब्रह्माण्डं च ततः परम्

vārāhaṃ dvādaśaṃ caiva skāndaṃ cātra trayodaśam / caturdaśaṃ vāmanaṃ ca kaurmaṃ pañcadaśaṃ smṛtam / mātsyaṃ ca gāruḍaṃ caiva brahmāṇḍaṃ ca tataḥ param

3.6.23

सर्गश् च प्रतिसर्गश् च वंशो मन्वन्तराणि च । सर्वेष्व् एतेषु कथ्यन्ते वंशानुचरितं च यत्

sargaś ca pratisargaś ca vaṃśo manvantarāṇi ca / sarveṣv eteṣu kathyante vaṃśānucaritaṃ ca yat

3.6.24

यद् एतत् तव मैत्रेय पुराणं कथ्यते मया । एतद् वैष्णवसंज्ञं वै पाद्मस्य समनन्तरम्

yad etat tava maitreya purāṇaṃ kathyate mayā / etad vaiṣṇavasaṃjñaṃ vai pādmasya samanantaram

3.6.25

सर्गे च प्रतिसर्गे च वंशमन्वन्तरादिषु । कथ्यते भगवान् विष्णुर् अशेषेष्व् एव सत्तम

sarge ca pratisarge ca vaṃśamanvantarādiṣu / kathyate bhagavān viṣṇur aśeṣeṣv eva sattama

3.6.26

अङ्गानि चतुरो वेदा मीमांसा न्यायविस्तरः । पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्या ह्य् एताश् चतुर्दश

aṅgāni caturo vedā mīmāṃsā nyāyavistaraḥ / purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyā hy etāś caturdaśa

3.6.27

आयुर्वेदो धनुर्वेदो गान्धर्वश् चैव ते त्रयः । अर्थशास्त्रं चतुर्थं तु विद्या ह्य् अष्टादशैव ताः

āyurvedo dhanurvedo gāndharvaś caiva te trayaḥ / arthaśāstraṃ caturthaṃ tu vidyā hy aṣṭādaśaiva tāḥ

3.6.28

ज्ञेया ब्रह्मर्षयः पूर्वं तेभ्यो देवर्षयः पुनः । राजर्षयः पुनस् तेभ्य ऋषिप्रकृतयस् त्रयः

jñeyā brahmarṣayaḥ pūrvaṃ tebhyo devarṣayaḥ punaḥ / rājarṣayaḥ punas tebhya ṛṣiprakṛtayas trayaḥ

3.6.29

इति शाखाः समाख्याताः शाखाभेदास् तथैव च । कर्तारश् चैव शाखानां भेदहेतुस् तथोदितः

iti śākhāḥ samākhyātāḥ śākhābhedās tathaiva ca / kartāraś caiva śākhānāṃ bhedahetus tathoditaḥ

3.6.30

सर्वमन्वन्तरेष्व् एवं शाखाभेदाः समाः स्मृताः

sarvamanvantareṣv evaṃ śākhābhedāḥ samāḥ smṛtāḥ

3.6.31

प्राजापत्या श्रुतिर् नित्या तद्विकल्पास् त्व् इमे द्विज

prājāpatyā śrutir nityā tadvikalpās tv ime dvija

3.6.32

एतत् तवोदितं सर्वं यत् पृष्टो ऽहम् इह त्वया । मैत्रेय वेदसंबद्धं किम् अन्यत् कथयामि ते

etat tavoditaṃ sarvaṃ yat pṛṣṭo 'ham iha tvayā / maitreya vedasaṃbaddhaṃ kim anyat kathayāmi te

3.6.33