पराशर उवाच —

क्रोष्टोश् च यदुपुत्रस्यात्मजो वृजिनीवान् । ततश् च स्वाहिस् ततो रुषङ्कुः । रुषङ्कोश् चित्ररथः । तत्तनयः शशबिन्दुश् चतुर्दशमहारत्नश् चक्रवर्त्य् अभवत् । तस्य च शतसहस्रं पत्नीनाम् अभवत् । दशलक्षसंख्याश् च पुत्राः

kroṣṭoś ca yaduputrasyātmajo vṛjinīvān | tataś ca svāhis tato ruṣaṅkuḥ | ruṣaṅkoś citrarathaḥ | tattanayaḥ śaśabinduś caturdaśamahāratnaś cakravarty abhavat | tasya ca śatasahasraṃ patnīnām abhavat | daśalakṣasaṃkhyāś ca putrāḥ

4.12.1

तेषां च पृथुयशाः पृथुकर्मा पृथुजयः पृथुकीर्तिः पृथुदानः पृथुश्रवाश् च षट् पुत्राः प्रधानाः

teṣāṃ ca pṛthuyaśāḥ pṛthukarmā pṛthujayaḥ pṛthukīrtiḥ pṛthudānaḥ pṛthuśravāś ca ṣaṭ putrāḥ pradhānāḥ

4.12.2

पृथुश्रवसश् च पुत्रस् तमः । तस्माद् उशना यो वाजिमेधानां शतम् आजहार । तस्य च शितपुर् नाम पुत्रो ऽभूत् । तस्यापि रुक्मकवचः । ततः परावृत् परावृतो रुक्मेषुपृथुज्यामघपालितहरितसंज्ञास् तस्य पञ्चात्मजा बभूवुः

pṛthuśravasaś ca putras tamaḥ | tasmād uśanā yo vājimedhānāṃ śatam ājahāra | tasya ca śitapur nāma putro 'bhūt | tasyāpi rukmakavacaḥ | tataḥ parāvṛt parāvṛto rukmeṣupṛthujyāmaghapālitaharitasaṃjñās tasya pañcātmajā babhūvuḥ

4.12.3

अत्राप्य् अयम् अद्यापि ज्यामघस्य श्लोको गीयते । भार्यावश्यास् तु ये केचिद् भविष्यन्त्य् अथ वा मृताः । तेषां तु ज्यामघः श्रेष्ठः शैब्यापतिर् अभून् नृपः

atrāpy ayam adyāpi jyāmaghasya śloko gīyate | bhāryāvaśyās tu ye kecid bhaviṣyanty atha vā mṛtāḥ / teṣāṃ tu jyāmaghaḥ śreṣṭhaḥ śaibyāpatir abhūn nṛpaḥ

4.12.4

अपुत्रा तस्य सा पत्नी शैब्या नाम तथाप्य् असौ । अपत्यकामो ऽपि भयान् नान्यां भार्याम् अविन्दत

aputrā tasya sā patnī śaibyā nāma tathāpy asau / apatyakāmo 'pi bhayān nānyāṃ bhāryām avindata

4.12.5

स त्व् एकदा अतिप्रभूतगजतुरगरथसंमर्दातिदारुणे महाहवे युध्यमानः सकलम् एवारातिचक्रम् अजयत् । तच् चारिचक्रम् अपास्तपुत्रकलत्रबन्धुबलकोशं स्वम् अधिष्ठानं परित्यज्य दिशः प्रविद्रुतम्

sa tv ekadā atiprabhūtagajaturagarathasaṃmardātidāruṇe mahāhave yudhyamānaḥ sakalam evārāticakram ajayat | tac cāricakram apāstaputrakalatrabandhubalakośaṃ svam adhiṣṭhānaṃ parityajya diśaḥ pravidrutam

4.12.6

तस्मिंश् च विद्रुते ऽतित्रासलोलायतलोचनयुगलं त्राहि त्राहि ताताम्ब भ्रातर् इत्य् आकुलविलापविधुरं राजकन्यारत्नम् अद्राक्षीत्

tasmiṃś ca vidrute 'titrāsalolāyatalocanayugalaṃ trāhi trāhi tātāmba bhrātar ity ākulavilāpavidhuraṃ rājakanyāratnam adrākṣīt

4.12.7

तद्दर्शनाच् च तस्याम् अनुरागानुगतान्तरात्मा स नृपो ऽचिन्तयत् । साध्व् इदं ममापत्यविरहितस्य वन्ध्याभर्तुः साम्प्रतं विधिनापत्यकारणं कन्यारत्नम् उपपादितम् । तद् एतत् उद्वहाम्य् अथैनां स्यन्दनम् आरोप्य स्वम् अधिष्ठानं नयामि

taddarśanāc ca tasyām anurāgānugatāntarātmā sa nṛpo 'cintayat | sādhv idaṃ mamāpatyavirahitasya vandhyābhartuḥ sāmprataṃ vidhināpatyakāraṇaṃ kanyāratnam upapāditam | tad etat udvahāmy athaināṃ syandanam āropya svam adhiṣṭhānaṃ nayāmi

4.12.8

तयैव देव्या शैब्ययाहम् अनुज्ञातः समुद्वक्ष्यामीत्य् अथैनां रथम् आरोप्य स्वनगरम् अगच्छत्

tayaiva devyā śaibyayāham anujñātaḥ samudvakṣyāmīty athaināṃ ratham āropya svanagaram agacchat

4.12.9

विजयिनं च राजानम् अशेषपौरभृत्यपरिजनामात्यसमवेता शैब्या द्रष्टुम् अधिष्ठानद्वारम् आगता

vijayinaṃ ca rājānam aśeṣapaurabhṛtyaparijanāmātyasamavetā śaibyā draṣṭum adhiṣṭhānadvāram āgatā

4.12.10

सा चावलोक्य राज्ञः सव्यपार्श्ववर्तिनीं कन्याम् ईषदुद्भूतामर्षस्फुरदधरपल्लवा राजानम् अवोचत् । अतिचपलचित्तात्र स्यन्दने केयम् आरोपितेत्य् असाव् अप्य् अनालोचितोत्तरवचनो ऽतिभयात् ताम् आह स्नुषा ममेयम् इति

sā cāvalokya rājñaḥ savyapārśvavartinīṃ kanyām īṣadudbhūtāmarṣasphuradadharapallavā rājānam avocat | aticapalacittātra syandane keyam āropitety asāv apy anālocitottaravacano 'tibhayāt tām āha snuṣā mameyam iti

4.12.11

अथैनं शैब्योवाच । नाहं प्रसूता पुत्रेण नान्या पत्न्य् अभवत् तव । स्नुषासंबन्धता ह्य् एषा कतमेन सुतेन ते

athainaṃ śaibyovāca | nāhaṃ prasūtā putreṇa nānyā patny abhavat tava / snuṣāsaṃbandhatā hy eṣā katamena sutena te

4.12.12

इत्य् आत्मेर्ष्याकोपकलुषितवचनमुषितविवेकतया दुरुक्तपरिहारार्थम् इदम् अवनीपतिर् आह । यस् ते जनिष्यत्य् आत्मजस् तस्येयम् अनागत एव भार्या निरूपितेत्य् आकर्ण्योद्भूतमृदुहासा तथेत्य् आह प्रविवेश च राज्ञा सहाधिष्ठानम्

ity ātmerṣyākopakaluṣitavacanamuṣitavivekatayā duruktaparihārārtham idam avanīpatir āha | yas te janiṣyaty ātmajas tasyeyam anāgata eva bhāryā nirūpitety ākarṇyodbhūtamṛduhāsā tathety āha praviveśa ca rājñā sahādhiṣṭhānam

4.12.13

अनन्तरं चातिशुद्धलग्नहोरांशकावयवोक्तकृतपुत्रजन्मालापगुणाद् वयसः परिणामम् उपगतापि शैब्या स्वल्पैर् एवाहोभिर् गर्भम् अवाप

anantaraṃ cātiśuddhalagnahorāṃśakāvayavoktakṛtaputrajanmālāpaguṇād vayasaḥ pariṇāmam upagatāpi śaibyā svalpair evāhobhir garbham avāpa

4.12.14

कालेन च कुमारम् अजीजनत् । तस्य च विदर्भ इति पिता नाम चक्रे । स च तां स्नुषाम् उपयेमे

kālena ca kumāram ajījanat | tasya ca vidarbha iti pitā nāma cakre | sa ca tāṃ snuṣām upayeme

4.12.15

तस्यां चासौ क्रथकैशिकसंज्ञौ पुत्राव् अजनयत् । पुनस् तृतीयं रोमपादसंज्ञं कुमारम् अजीजनत् । रोमपादाद् बभ्रुः बभ्रोः पुत्रो धृतिः । धृतेः कैशिकः कैशिकस्यापि चेदिः पुत्रो ऽभूद् यस्य संततौ चैद्या भूपालाः । क्रथस्य स्नुषापुत्रस्य कुन्तिर् अभवत्

tasyāṃ cāsau krathakaiśikasaṃjñau putrāv ajanayat | punas tṛtīyaṃ romapādasaṃjñaṃ kumāram ajījanat | romapādād babhruḥ babhroḥ putro dhṛtiḥ | dhṛteḥ kaiśikaḥ kaiśikasyāpi cediḥ putro 'bhūd yasya saṃtatau caidyā bhūpālāḥ | krathasya snuṣāputrasya kuntir abhavat

4.12.16

कुन्तेर् वृष्णिर् वृष्णेर् निर्वृतिः । निर्वृतेर् दशार्हस् ततश् च व्योमः । तस्माद् अपि जीमूतस् ततो विकृतिस् ततश् च भीमरथः । तस्मान् नवरथस् तस्यापि दशरथस् ततश् च शकुनिस् तत्तनयः करम्भिः करम्भेर् देवरातो ऽभवत् । तस्यापि देवक्षत्रो देवक्षत्रान् मधुर् मधोर् अनवरथो ऽनवरथात् कुरुवत्सस् ततश् चानुरथः ततः पुरुहोत्रो जज्ञे । ततश् चांशुस् ततश् च सत्वतः सत्वताद् एते सात्वताः इत्य् एतां ज्यामघसंततिं सम्यग् छ्रद्धासमन्वितः श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

kunter vṛṣṇir vṛṣṇer nirvṛtiḥ | nirvṛter daśārhas tataś ca vyomaḥ | tasmād api jīmūtas tato vikṛtis tataś ca bhīmarathaḥ | tasmān navarathas tasyāpi daśarathas tataś ca śakunis tattanayaḥ karambhiḥ karambher devarāto 'bhavat | tasyāpi devakṣatro devakṣatrān madhur madhor anavaratho 'navarathāt kuruvatsas tataś cānurathaḥ tataḥ puruhotro jajñe | tataś cāṃśus tataś ca satvataḥ satvatād ete sātvatāḥ ity etāṃ jyāmaghasaṃtatiṃ samyag chraddhāsamanvitaḥ śrutvā sarvapāpaiḥ pramucyate

4.12.17