पराशर उवाच —

भजनभजमानदिव्यान्धकदेवावृधमहाभोजवृष्णि संज्ञाः सत्वतस्य पुत्रा बभूवुः

bhajanabhajamānadivyāndhakadevāvṛdhamahābhojavṛṣṇi saṃjñāḥ satvatasya putrā babhūvuḥ

4.13.1

भजमानस्य निमिकृकणवृष्णयस् तथान्ये तद्वैमात्राः शतजित्सहस्रजिदयुतजित्संज्ञाः देवावृधस्यापि बभ्रुः पुत्रो ऽभूत् । तयोश् चायं श्लोको गीयते । यथैव शृणुमो दूरात् संपश्यामस् तथान्तिकात् । बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर् देवावृधः समः

bhajamānasya nimikṛkaṇavṛṣṇayas tathānye tadvaimātrāḥ śatajitsahasrajidayutajitsaṃjñāḥ devāvṛdhasyāpi babhruḥ putro 'bhūt | tayoś cāyaṃ śloko gīyate | yathaiva śṛṇumo dūrāt saṃpaśyāmas tathāntikāt | babhruḥ śreṣṭho manuṣyāṇāṃ devair devāvṛdhaḥ samaḥ

4.13.3

पुरुषाः षट् च षष्टिश् च षट् सहस्राणि चाष्ट च । ये ऽमृतत्वम् अनुप्राप्ता बभ्रोर् देवावृधाद् अपि

puruṣāḥ ṣaṭ ca ṣaṣṭiś ca ṣaṭ sahasrāṇi cāṣṭa ca | ye 'mṛtatvam anuprāptā babhror devāvṛdhād api

4.13.4

महाभोजस् त्व् अतिधर्मात्मा तस्यान्वये भोजा मार्तिकावता बभूवुः

mahābhojas tv atidharmātmā tasyānvaye bhojā mārtikāvatā babhūvuḥ

4.13.5

वृष्णेः सुमित्रो युधाजिच् च पुत्राव् अभूताम् । ततश् चानमित्रशिनी तथानमित्रान् निघ्नो निघ्नस्य प्रसेनसत्राजितौ । तस्य सत्राजितस्य भगवान् आदित्यः सखाभवत् । एकदा त्व् अम्भोनिधितीरसंश्रयः सूर्यं सत्राजितस् तुष्टाव तन्मनस्कतया च भास्वान् अभिष्टूयमानो ऽग्रतस् तस्य तस्थौ । अस्पष्टमूर्तिधरं चैनम् आलोक्य सत्राजितः सूर्यम् आह । यथैव व्योम्नि वह्निपिण्डोपमम् अहम् अपश्यं तथैवाद्याग्रतो गतम् अप्य् अत्र न किंचिद् भगवता प्रसादीकृतं विशेषम् उपलक्षयामि ॥ इत्येवम् उक्ते भगवता सूर्येण निजकण्ठाद् उन्मुच्य स्यमन्तकनामा महामणिर् अवतार्यैकान्ते न्यस्तः

vṛṣṇeḥ sumitro yudhājic ca putrāv abhūtām | tataś cānamitraśinī tathānamitrān nighno nighnasya prasenasatrājitau | tasya satrājitasya bhagavān ādityaḥ sakhābhavat | ekadā tv ambhonidhitīrasaṃśrayaḥ sūryaṃ satrājitas tuṣṭāva tanmanaskatayā ca bhāsvān abhiṣṭūyamāno 'gratas tasya tasthau | aspaṣṭamūrtidharaṃ cainam ālokya satrājitaḥ sūryam āha | yathaiva vyomni vahnipiṇḍopamam aham apaśyaṃ tathaivādyāgrato gatam apy atra na kiṃcid bhagavatā prasādīkṛtaṃ viśeṣam upalakṣayāmi || ityevam ukte bhagavatā sūryeṇa nijakaṇṭhād unmucya syamantakanāmā mahāmaṇir avatāryaikānte nyastaḥ

4.13.6

ततस् तम् आताम्रोज्ज्वलह्रस्ववपुषम् ईषदापिङ्गलनयनम् आदित्यम् अद्राक्षीत् । कृतप्रणिपातस्तवादिकं च सत्राजितम् आह । भगवान् वरम् अस्मत्तो ऽभिमतं वृणीष्वेति । स च तद् एव मणिरत्नम् अयाचत । स चापि तस्मै तद् दत्त्वा वियति स्वधिष्ण्यम् आरुरोह

tatas tam ātāmrojjvalahrasvavapuṣam īṣadāpiṅgalanayanam ādityam adrākṣīt | kṛtapraṇipātastavādikaṃ ca satrājitam āha | bhagavān varam asmatto 'bhimataṃ vṛṇīṣveti | sa ca tad eva maṇiratnam ayācata | sa cāpi tasmai tad dattvā viyati svadhiṣṇyam āruroha

4.13.7

सत्राजितो ऽप्य् अमलमणिरत्नसनाथकण्ठतया सूर्य इव तेजोभिर् अशेषदिगन्तराण्य् उद्भासयन् द्वारकां विवेश

satrājito 'py amalamaṇiratnasanāthakaṇṭhatayā sūrya iva tejobhir aśeṣadigantarāṇy udbhāsayan dvārakāṃ viveśa

4.13.8

द्वारकावासिजनपदस् तु तम् आयान्तम् अवेक्ष्य भगवन्तम् आदिपुरुषं पुरुषोत्तमम् अवनिभारावतरणायांशेन मानुषरूपधारिणं प्रणिपत्याह । भगवन् भगवन्तम् अयं नूनं द्रष्टुम् आयात्य् आदित्य इत्य् आकर्ण्य प्रहस्य च तान् आह । भगवान् नायम् आदित्यः सत्राजितो यम् आदित्यदत्तं स्यमनतकाख्यं महामणिं बिभ्रद् अत्रोपयाति । तद् एनं विस्रब्धाः पश्यत इत्य् उक्तास् ते ययुः । स च तं स्यमन्तकाख्यं महामणिम् आत्मनिवेशने चक्रे

dvārakāvāsijanapadas tu tam āyāntam avekṣya bhagavantam ādipuruṣaṃ puruṣottamam avanibhārāvataraṇāyāṃśena mānuṣarūpadhāriṇaṃ praṇipatyāha | bhagavan bhagavantam ayaṃ nūnaṃ draṣṭum āyāty āditya ity ākarṇya prahasya ca tān āha | bhagavān nāyam ādityaḥ satrājito yam ādityadattaṃ syamanatakākhyaṃ mahāmaṇiṃ bibhrad atropayāti | tad enaṃ visrabdhāḥ paśyata ity uktās te yayuḥ | sa ca taṃ syamantakākhyaṃ mahāmaṇim ātmaniveśane cakre

4.13.9

प्रतिदिनं च तन् मणिरत्नप्रवरम् अष्टौ कनकभारान् स्रवति । तत्प्रभावाच् च सकलस्यैव राष्ट्रस्योपसर्गानावृष्टिव्यालाग्नितोयदुर्भिक्षादिभयं न भवति

pratidinaṃ ca tan maṇiratnapravaram aṣṭau kanakabhārān sravati | tatprabhāvāc ca sakalasyaiva rāṣṭrasyopasargānāvṛṣṭivyālāgnitoyadurbhikṣādibhayaṃ na bhavati

4.13.10

अच्युतो ऽपि तद् रत्नम् उग्रसेनस्य भूपतेर् योग्यम् एतद् इति लिप्सां चक्रे । गोत्रभेदभयाच् छक्तो ऽपि न जहार

acyuto 'pi tad ratnam ugrasenasya bhūpater yogyam etad iti lipsāṃ cakre | gotrabhedabhayāc chakto 'pi na jahāra

4.13.11

सत्राजितो अप्य् अच्युतो माम् एतद् याचयिष्यतीत्य् अवगतरत्नलोभः स्वभ्रात्रे प्रसेनाय तद् रत्नम् दत्तवान् । तच् च शुचिना ध्रियमाणम् अशेषम् एव सुवर्णस्रावादिकं गुणम् उत्पादयति । अन्यथा य एनं धारयति तम् एव हन्तीत्य् । असाव् अपि प्रसेनः स्यमन्तकेन कण्ठासक्तेनाश्वम् आरुह्याटव्यां मृगयाम् अगच्छत् । तत्र च सिंहाद् वधम् अवाप । साश्वं च तं निहत्य सिंहो ऽप्य् अमलमणिरत्नम् आस्याग्रेणादाय गन्तुम् उद्यत ऋक्षाधिपतिना जाम्बवता दृष्टो घातितश् च । जाम्बवान् अप्य् अमलं तन् मणिरत्नम् आदाय स्वबिलं प्रविवेश । सुकुमारसंज्ञाय च बालकाय क्रीडनकम् अकरोत्

satrājito apy acyuto mām etad yācayiṣyatīty avagataratnalobhaḥ svabhrātre prasenāya tad ratnam dattavān | tac ca śucinā dhriyamāṇam aśeṣam eva suvarṇasrāvādikaṃ guṇam utpādayati | anyathā ya enaṃ dhārayati tam eva hantīty | asāv api prasenaḥ syamantakena kaṇṭhāsaktenāśvam āruhyāṭavyāṃ mṛgayām agacchat | tatra ca siṃhād vadham avāpa | sāśvaṃ ca taṃ nihatya siṃho 'py amalamaṇiratnam āsyāgreṇādāya gantum udyata ṛkṣādhipatinā jāmbavatā dṛṣṭo ghātitaś ca | jāmbavān apy amalaṃ tan maṇiratnam ādāya svabilaṃ praviveśa | sukumārasaṃjñāya ca bālakāya krīḍanakam akarot

4.13.12

अनागच्छति च तस्मिन् प्रसेने कृष्णो मणिरत्नम् अभिलषितवान् । न च प्राप्तवान् नूनम् एतद् अस्य कर्मेत्य् अखिल एव यदुलोकः परस्परं कर्णाकर्ण्य्ऽकथयत्

anāgacchati ca tasmin prasene kṛṣṇo maṇiratnam abhilaṣitavān | na ca prāptavān nūnam etad asya karmety akhila eva yadulokaḥ parasparaṃ karṇākarṇy'kathayat

4.13.13

विदितलोकापवादवृत्तान्तश् च भगवान् यदुसैन्यपरिवारः प्रसेनाश्वपदवीम् अनुससार । ददर्श चाश्वसमेतं प्रसेनं निहतं सिंहेनाखिलजनपदमध्ये सिंहपददर्शनकृतपरिशुद्धिः सिंहपदम् अनुससार

viditalokāpavādavṛttāntaś ca bhagavān yadusainyaparivāraḥ prasenāśvapadavīm anusasāra | dadarśa cāśvasametaṃ prasenaṃ nihataṃ siṃhenākhilajanapadamadhye siṃhapadadarśanakṛtapariśuddhiḥ siṃhapadam anusasāra

4.13.14

ऋक्षविनिहतं च सिंहम् अप्य् अल्पे भूमिभागे दृष्ट्वा ततश् च तद्रत्नगौरवाद् ऋक्षस्यापि पदान्य् अनुययौ । गिरितटे च सकलम् एव यदुसैन्यम् अवस्थाप्य तत्पदानुसारी ऋक्षबिलं प्रविवेश । अर्धप्रविष्टश् च धात्र्याः सुकुमारकम् उल्लापयन्त्या वाणीं शुश्राव । सिंहः प्रसेनम् अवधीत् सिंहो जाम्बवता हतः । सुकुमारक मा रोदीस् तव ह्य् एष स्यमन्तकः

ṛkṣavinihataṃ ca siṃham apy alpe bhūmibhāge dṛṣṭvā tataś ca tadratnagauravād ṛkṣasyāpi padāny anuyayau | giritaṭe ca sakalam eva yadusainyam avasthāpya tatpadānusārī ṛkṣabilaṃ praviveśa | ardhapraviṣṭaś ca dhātryāḥ sukumārakam ullāpayantyā vāṇīṃ śuśrāva | siṃhaḥ prasenam avadhīt siṃho jāmbavatā hataḥ | sukumāraka mā rodīs tava hy eṣa syamantakaḥ

4.13.15

इत्य् आकर्ण्यलब्धस्यमन्तकोदन्तः प्रविष्टः कुमारक्रीडनकीकृतं च धात्र्या हस्ते तेजोभिर् जाज्वल्यमानं स्यमन्तकं ददर्श

ity ākarṇyalabdhasyamantakodantaḥ praviṣṭaḥ kumārakrīḍanakīkṛtaṃ ca dhātryā haste tejobhir jājvalyamānaṃ syamantakaṃ dadarśa

4.13.16

तं च स्यमन्तकाभिलाषिचक्षुषम् अपूर्वपुरुषम् आगतं समवेक्ष्य धात्री त्राहि त्राहीति व्याजहार

taṃ ca syamantakābhilāṣicakṣuṣam apūrvapuruṣam āgataṃ samavekṣya dhātrī trāhi trāhīti vyājahāra

4.13.17

तदार्तनादश्रवणानन्तरं चामर्षपूर्णहृदयः स जाम्बवान् आजगाम । तयोश् च परस्परम् युध्यतोर् द्वयोर् युद्धम् एकविंशतिदिनान्य् अभवत् । ते च यदुसैनिकास् तत्र सप्ताष्ट दिनानि तन्निष्क्रान्तिम् उदीक्षमाणास् तस्थुः । अनिष्क्रममाणे च मधुरिपाव् असाव् अवश्यम् अत्र बिले ऽत्यन्तं नाशम् आप्तो भविष्यत्य् अन्यथा तस्य जीवतः कथम् एतावन्ति दिनानि शत्रुजये व्याक्षेपो भवतीति कृताध्यवसाया द्वारकाम् आगत्य हतः कृष्ण इति कथयाम् आसुः

tadārtanādaśravaṇānantaraṃ cāmarṣapūrṇahṛdayaḥ sa jāmbavān ājagāma | tayoś ca parasparam yudhyator dvayor yuddham ekaviṃśatidināny abhavat | te ca yadusainikās tatra saptāṣṭa dināni tanniṣkrāntim udīkṣamāṇās tasthuḥ | aniṣkramamāṇe ca madhuripāv asāv avaśyam atra bile 'tyantaṃ nāśam āpto bhaviṣyaty anyathā tasya jīvataḥ katham etāvanti dināni śatrujaye vyākṣepo bhavatīti kṛtādhyavasāyā dvārakām āgatya hataḥ kṛṣṇa iti kathayām āsuḥ

4.13.18

तद्बान्धवाश् च तत्कालोचितम् अखिलम् उपरतक्रियाकलापं चक्रुः । तत्रास्य युद्ध्यमानस्यातिश्रद्धादत्तविशिष्टपात्रोपयुक्तान्नतोयादिना कृष्णस्य बलप्राणपुष्टिर् अभूत्

tadbāndhavāś ca tatkālocitam akhilam uparatakriyākalāpaṃ cakruḥ | tatrāsya yuddhyamānasyātiśraddhādattaviśiṣṭapātropayuktānnatoyādinā kṛṣṇasya balaprāṇapuṣṭir abhūt

4.13.19

इतरस्यानुदिनम् अतिगुरुपुरुषभिद्यमानस्यातिनिष्ठुरप्रहारपीडिताखिलावयवस्य निराहारतया बलहानिः । निर्जितश् च भगवता जाम्बवान् प्रणिपत्याह व् व्याजहार । असुरसुरयक्षगन्धर्वराक्षसादिभिर् अप्य् अखिलैर् भगवान् न जेतुं शक्यः । किम् उतावनिगोचरैर् अल्पवीर्यैर् नरैर् नरावयवभूतैश् च तिर्यग्योन्यनुसृतिभिः किं पुनर् अस्मद्विधैः । अवश्यं भगवतो ऽस्मत्स्वामिनो नारायणस्य सकलजगत्परायणस्यांशेन भगवता भवितव्यम् इत्य् उक्तस् तस्मै भगवान् अखिलावनिभारावतारम् आचचक्षे । प्रीत्याभ्यञ्जितकरतलस्पर्शनेन चैनम् अपगतयुद्धखेदं चकार

itarasyānudinam atigurupuruṣabhidyamānasyātiniṣṭhuraprahārapīḍitākhilāvayavasya nirāhāratayā balahāniḥ | nirjitaś ca bhagavatā jāmbavān praṇipatyāha V vyājahāra | asurasurayakṣagandharvarākṣasādibhir apy akhilair bhagavān na jetuṃ śakyaḥ | kim utāvanigocarair alpavīryair narair narāvayavabhūtaiś ca tiryagyonyanusṛtibhiḥ kiṃ punar asmadvidhaiḥ | avaśyaṃ bhagavato 'smatsvāmino nārāyaṇasya sakalajagatparāyaṇasyāṃśena bhagavatā bhavitavyam ity uktas tasmai bhagavān akhilāvanibhārāvatāram ācacakṣe | prītyābhyañjitakaratalasparśanena cainam apagatayuddhakhedaṃ cakāra

4.13.20

स च प्रणिपत्यैनं पुनर् अपि प्रसाद्य जाम्बवतीं नाम कन्यां गृहागमनार्घ्यभूतां ग्राहयाम् आस

sa ca praṇipatyainaṃ punar api prasādya jāmbavatīṃ nāma kanyāṃ gṛhāgamanārghyabhūtāṃ grāhayām āsa

4.13.21

स्यमन्तकमणिम् अप्य् असौ प्रणिपत्य तस्मै प्रददौ । अच्युतो ऽप्य् अतिप्रणतात् तस्माद् अग्राह्यम् अपि तन् मणिरत्नम् आत्मसंशोधनाय जग्राह

syamantakamaṇim apy asau praṇipatya tasmai pradadau | acyuto 'py atipraṇatāt tasmād agrāhyam api tan maṇiratnam ātmasaṃśodhanāya jagrāha

4.13.22

सह जाम्बवत्या स द्वारकाम् आजगाम । भगवदागमनोद्भूतहर्षोत्कर्षस्य द्वारकावासिजनस्य कृष्णावलोकनात् तत्क्षणम् एवातिपरिणतवयसो ऽपि नवयौवनम् इवाभवत् । आनकदुन्दुभिं च दिष्ट्या दिष्ट्येति सकलयादवाः स्त्रियश् च सभाजयाम् आसुः । भगवान् अपि यथानुभूतम् अशेषयादवसमाजे यथावद् आचचक्षे । स्यमन्तकं च सत्राजिताय दत्त्वा मिथ्याभिशस्तिविशुद्धिम् अवाप

saha jāmbavatyā sa dvārakām ājagāma | bhagavadāgamanodbhūtaharṣotkarṣasya dvārakāvāsijanasya kṛṣṇāvalokanāt tatkṣaṇam evātipariṇatavayaso 'pi navayauvanam ivābhavat | ānakadundubhiṃ ca diṣṭyā diṣṭyeti sakalayādavāḥ striyaś ca sabhājayām āsuḥ | bhagavān api yathānubhūtam aśeṣayādavasamāje yathāvad ācacakṣe | syamantakaṃ ca satrājitāya dattvā mithyābhiśastiviśuddhim avāpa

4.13.23

जाम्बवतीं चान्तःपुरे निवेशयाम् आस । सत्राजितो ऽपि मयास्याभूतमलिनम् आरोपितम् इति जातसंत्रासः स्वसुतां सत्यभामां भगवते भार्यां ददौ । तां चाक्रूरकृतवर्मशतधन्वप्रमुखा यादवाः पूर्वं वरयां आसुः । ततस् तत्प्रदानाद् अवज्ञातम् इवात्मानं मन्यमानाः सत्राजिते वैरानुबन्धं चक्रुः

jāmbavatīṃ cāntaḥpure niveśayām āsa | satrājito 'pi mayāsyābhūtamalinam āropitam iti jātasaṃtrāsaḥ svasutāṃ satyabhāmāṃ bhagavate bhāryāṃ dadau | tāṃ cākrūrakṛtavarmaśatadhanvapramukhā yādavāḥ pūrvaṃ varayāṃ āsuḥ | tatas tatpradānād avajñātam ivātmānaṃ manyamānāḥ satrājite vairānubandhaṃ cakruḥ

4.13.24

अक्रूरकृतवर्मप्रमुखाश् च शतधन्वानम् ऊचुः । अयम् अतिदुरात्मा सत्राजितो यो ऽस्माभिर् भवता च अभ्यर्थितो ऽप्य् आत्मजाम् अस्मान् भवन्तं चाविगणय्य कृष्णाय दत्तवान् । तद् अलम् अनेन जीवता घातयित्वैनं तन् महारत्नं त्वया किं न गृह्यते । वयम् अभ्युपपत्स्यामो यद्य् अच्युतस् तवोपरि वैरानुबन्धं करिष्यतीति

akrūrakṛtavarmapramukhāś ca śatadhanvānam ūcuḥ | ayam atidurātmā satrājito yo 'smābhir bhavatā ca abhyarthito 'py ātmajām asmān bhavantaṃ cāvigaṇayya kṛṣṇāya dattavān | tad alam anena jīvatā ghātayitvainaṃ tan mahāratnaṃ tvayā kiṃ na gṛhyate | vayam abhyupapatsyāmo yady acyutas tavopari vairānubandhaṃ kariṣyatīti

4.13.25

एवम् उक्तस् तथेत्य् असाव् अप्य् आह । जतुगृहदग्धानां पाण्डुतनयानां विदितपरमार्थो ऽपि भगवान् दुर्योधनप्रयत्नशैथिल्यकरणार्थम् आनुकूल्यकरणाय वारणावतं गतः

evam uktas tathety asāv apy āha | jatugṛhadagdhānāṃ pāṇḍutanayānāṃ viditaparamārtho 'pi bhagavān duryodhanaprayatnaśaithilyakaraṇārtham ānukūlyakaraṇāya vāraṇāvataṃ gataḥ

4.13.26

गते च तस्मिन् सुप्तम् एव सत्राजितं शतधन्वा जघान मणिरत्नं चाददे । पितृवधामर्षपूर्णा च सत्यभामा शीघ्रं स्यन्दनम् आरूढा वारणावतं गत्वा भगवते ऽहं प्रतिपादितेत्य् अक्षान्तिमता शतधन्वनास्मत्पिता व्यापादितः । तच् च स्यमन्तकमणिरत्नम् अपहृतम् । तद् इयम् अस्यावहासना । तद् आलोच्य यद् अत्र युक्तं तत् क्रियताम् इति कृष्णम् आह

gate ca tasmin suptam eva satrājitaṃ śatadhanvā jaghāna maṇiratnaṃ cādade | pitṛvadhāmarṣapūrṇā ca satyabhāmā śīghraṃ syandanam ārūḍhā vāraṇāvataṃ gatvā bhagavate 'haṃ pratipāditety akṣāntimatā śatadhanvanāsmatpitā vyāpāditaḥ | tac ca syamantakamaṇiratnam apahṛtam | tad iyam asyāvahāsanā | tad ālocya yad atra yuktaṃ tat kriyatām iti kṛṣṇam āha

4.13.27

तया चैवम् उक्तः परितुष्टान्तःकरणो ऽपि कृष्णः सत्यभामाम् अमर्षताम्रलोचनः प्राह । सत्ये ममैवैषावहासना । नाहम् एतां तस्य दुरात्मनः सहिष्ये । न ह्य् अनुल्लङ्घ्य वरपादपं तत्कृतनीडाश्रयिणो विहंगा वध्यन्ते । तद् अलम् अत्यर्थम् अमुनास्मत्पुरतः शोकप्रेरितवाक्यपरिकरेणेत्य् उक्त्वा द्वारकाम् अभ्येत्य बलदेवम् एकान्ते वासुदेवः प्राह । मृगयागतं प्रसेनम् अटव्यां मृगपतिर् जघान । सत्राजितो ऽप्य् अधुना शतधन्वना निधनं प्रापितः । तदुभयविनाशात् तन् मणिरत्नम् आवाभ्यां सामान्यं भविष्यति

tayā caivam uktaḥ parituṣṭāntaḥkaraṇo 'pi kṛṣṇaḥ satyabhāmām amarṣatāmralocanaḥ prāha | satye mamaivaiṣāvahāsanā | nāham etāṃ tasya durātmanaḥ sahiṣye | na hy anullaṅghya varapādapaṃ tatkṛtanīḍāśrayiṇo vihaṃgā vadhyante | tad alam atyartham amunāsmatpurataḥ śokapreritavākyaparikareṇety uktvā dvārakām abhyetya baladevam ekānte vāsudevaḥ prāha | mṛgayāgataṃ prasenam aṭavyāṃ mṛgapatir jaghāna | satrājito 'py adhunā śatadhanvanā nidhanaṃ prāpitaḥ | tadubhayavināśāt tan maṇiratnam āvābhyāṃ sāmānyaṃ bhaviṣyati

4.13.28

तद् उत्तिष्ठारुह्यतां रथः शतधन्वनिधनायोद्यमं कुर्व् इत्य् अभिहितस् तथेति समन्विच्छितवान् । कृतोद्योगौ च ताव् उभाव् उपलभ्य शतधन्वा कृतवर्माणम् उपेत्य पार्ष्णिपूरणकर्मनिमित्तम् अचोदयत् । आह चैनं कृतवर्मा । नाहं बलभद्रवासुदेवाभ्यां सह विरोधायालम् इत्य् उक्तश् चाक्रूरम् अचोदयत् । असाव् अप्य् आह । न हि कश्चिद् भगवता पादप्रहारपरिकम्पितजगत्त्रयेणासुरपुरवनितावैधव्यकारिणा प्रबलरिपुचक्राप्रतिहतचक्रेण चक्रिणा मदमुदितनयनावलोकितारिबलविशातनेनातिगुरुवैरि वारणापकर्षणाविष्कृतमहिमोरुसीरेण सीरिणा च सह सकलजगद्वन्द्यानाम् अमरवराणाम् अपि योद्धुं समर्थः किम् उताहं तदन्यतः शरणम् अभिलष्यताम्

tad uttiṣṭhāruhyatāṃ rathaḥ śatadhanvanidhanāyodyamaṃ kurv ity abhihitas tatheti samanvicchitavān | kṛtodyogau ca tāv ubhāv upalabhya śatadhanvā kṛtavarmāṇam upetya pārṣṇipūraṇakarmanimittam acodayat | āha cainaṃ kṛtavarmā | nāhaṃ balabhadravāsudevābhyāṃ saha virodhāyālam ity uktaś cākrūram acodayat | asāv apy āha | na hi kaścid bhagavatā pādaprahāraparikampitajagattrayeṇāsurapuravanitāvaidhavyakāriṇā prabalaripucakrāpratihatacakreṇa cakriṇā madamuditanayanāvalokitāribalaviśātanenātiguruvairi vāraṇāpakarṣaṇāviṣkṛtamahimorusīreṇa sīriṇā ca saha sakalajagadvandyānām amaravarāṇām api yoddhuṃ samarthaḥ kim utāhaṃ tadanyataḥ śaraṇam abhilaṣyatām

4.13.29

इत्य् उक्तः शतधन्वाह । यद्य् अस्मत्परित्राणासमर्थं भवान् आत्मानम् अवगच्छति तद् अयम् अस्मन्मणिः संगृह्य रक्ष्यताम् इत्युक्तः सो ऽप्य् आह । यद्य् अन्तायाम् अप्य् अवस्थायां न कस्मैचिद् भवान् कथयिष्यति तद् अहम् एनं ग्रहीष्यामीति । तथेत्य् उक्ते चाक्रूरस् तन् मणिरत्नं जग्राह

ity uktaḥ śatadhanvāha | yady asmatparitrāṇāsamarthaṃ bhavān ātmānam avagacchati tad ayam asmanmaṇiḥ saṃgṛhya rakṣyatām ityuktaḥ so 'py āha | yady antāyām apy avasthāyāṃ na kasmaicid bhavān kathayiṣyati tad aham enaṃ grahīṣyāmīti | tathety ukte cākrūras tan maṇiratnaṃ jagrāha

4.13.30

शतधन्वाप्य् अतुलवेगां शतयोजनवाहिनीं वडवाम् आरुह्यापक्रान्तः । शैब्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकाश्वचतुष्टययुक्तरथावस्थितौ बलदेववासुदेवौ तम् अनुप्रयातौ

śatadhanvāpy atulavegāṃ śatayojanavāhinīṃ vaḍavām āruhyāpakrāntaḥ | śaibyasugrīvameghapuṣpabalāhakāśvacatuṣṭayayuktarathāvasthitau baladevavāsudevau tam anuprayātau

4.13.31

सा च वडवा शतयोजनप्रमाणमार्गम् अतीत्य पुनर् अपि वाह्यमाना मिथिलावनोद्देशे प्राणान् उत्ससर्ज । शतधन्वापि तां परित्यज्य पदातिर् एवाद्रवत्

sā ca vaḍavā śatayojanapramāṇamārgam atītya punar api vāhyamānā mithilāvanoddeśe prāṇān utsasarja | śatadhanvāpi tāṃ parityajya padātir evādravat

4.13.32

कृष्णो ऽपि बलभद्रम् आह । तावद् अत्रैव स्यन्दने भवता स्थेयम् अहम् एनम् अधमाचारं पदातिनम् अनुगम्य यावद् घातयामि । अत्र हि भूभागे दृष्टदोषा हयाः । नैते ऽश्वा भवतेमं भूमिभागम् उल्लङ्घ्य नेयाः

kṛṣṇo 'pi balabhadram āha | tāvad atraiva syandane bhavatā stheyam aham enam adhamācāraṃ padātinam anugamya yāvad ghātayāmi | atra hi bhūbhāge dṛṣṭadoṣā hayāḥ | naite 'śvā bhavatemaṃ bhūmibhāgam ullaṅghya neyāḥ

4.13.33

तथेत्य् उक्त्वा बलभद्रो रथ एव तस्थौ । कृष्णो ऽपि द्विक्रोशमात्रं भूमिभागम् अनुसृत्य दूरस्थितस्यैव चक्रं क्षिप्त्वा शतधन्वनः शिरश् चिच्छेद । तच्छरीराम्बरादिषु च बहुप्रकारम् अन्विष्यन्न् अपि स्यमन्तकं मणिं नावाप यदा तदोपगम्य बलभद्रम् आह । वृथैवास्माभिर् घातितः शतधन्वा । न प्राप्तम् अखिलजगत्सारभूतं तन् मणिरत्नं । इत्य् आकर्ण्योद्भूतकोपो बलभद्रो वासुदेवम् आह । धिक् त्वां यस् त्वम् एवम् अर्थलिप्सुर् एतच् च ते भ्रातृत्वान् मर्षये । तद् अयं पन्थाः स्वेच्छया गम्यतां । न मे द्वारकया न बन्धुभिः कार्यम् अलम् एभिर् ममाग्रतो ऽलीकशपथैर् इत्य् आक्षिप्य तं कथंचित् प्रसाद्यमानो ऽपि न तस्थौ । विदेहपुरीं प्रविवेश

tathety uktvā balabhadro ratha eva tasthau | kṛṣṇo 'pi dvikrośamātraṃ bhūmibhāgam anusṛtya dūrasthitasyaiva cakraṃ kṣiptvā śatadhanvanaḥ śiraś ciccheda | taccharīrāmbarādiṣu ca bahuprakāram anviṣyann api syamantakaṃ maṇiṃ nāvāpa yadā tadopagamya balabhadram āha | vṛthaivāsmābhir ghātitaḥ śatadhanvā | na prāptam akhilajagatsārabhūtaṃ tan maṇiratnaṃ | ity ākarṇyodbhūtakopo balabhadro vāsudevam āha | dhik tvāṃ yas tvam evam arthalipsur etac ca te bhrātṛtvān marṣaye | tad ayaṃ panthāḥ svecchayā gamyatāṃ | na me dvārakayā na bandhubhiḥ kāryam alam ebhir mamāgrato 'līkaśapathair ity ākṣipya taṃ kathaṃcit prasādyamāno 'pi na tasthau | videhapurīṃ praviveśa

4.13.34

जनकश् चार्घ्यपूर्वकम् एनं गृहं प्रवेशयाम् आस । तत्रैव च तस्थौ । वासुदेवो ऽपि द्वारकाम् आजगाम । यावच् च जनकराजगृहे बलभद्रो ऽवतस्थे तावद् धार्तराष्ट्रो दुर्योधनस् तत्सकाशाद् गदाशिक्षाम् अशिक्षत । वर्षत्रयान्ते च बभ्रूग्रसेनप्रभृतिभिर् यादवैर् न तद् रत्नं कृष्णेनापहृतम् इति कृतावगतिभिर् विदेहपुरीं गत्वा बलदेवः संप्रत्याय्य द्वारकाम् आनीतः

janakaś cārghyapūrvakam enaṃ gṛhaṃ praveśayām āsa | tatraiva ca tasthau | vāsudevo 'pi dvārakām ājagāma | yāvac ca janakarājagṛhe balabhadro 'vatasthe tāvad dhārtarāṣṭro duryodhanas tatsakāśād gadāśikṣām aśikṣata | varṣatrayānte ca babhrūgrasenaprabhṛtibhir yādavair na tad ratnaṃ kṛṣṇenāpahṛtam iti kṛtāvagatibhir videhapurīṃ gatvā baladevaḥ saṃpratyāyya dvārakām ānītaḥ

4.13.35

अक्रूरो ऽप्य् उत्तममणिसमुद्भूतसुवर्णध्यानपरस् ततो यज्ञान् ईजे । सवनगतौ हि क्षत्रियवैश्यौ निघ्नन् ब्रह्महा भवतीत्य् अतो दीक्षाकवचं प्रविष्ट एव तस्थौ । द्विषष्टिवर्षाण्य् एवं तन्मणिप्रभावात् तत्रोपसर्गदुर्भिक्षमरकादिकं नाभूत्

akrūro 'py uttamamaṇisamudbhūtasuvarṇadhyānaparas tato yajñān īje | savanagatau hi kṣatriyavaiśyau nighnan brahmahā bhavatīty ato dīkṣākavacaṃ praviṣṭa eva tasthau | dviṣaṣṭivarṣāṇy evaṃ tanmaṇiprabhāvāt tatropasargadurbhikṣamarakādikaṃ nābhūt

4.13.36

अथाक्रूरपक्षीयैर् भोजैः शत्रुघ्ने सात्वतस्य प्रपौत्रे व्यापादिते भोजैः सहाक्रूरो द्वारकाम् अपहायापक्रान्तः

athākrūrapakṣīyair bhojaiḥ śatrughne sātvatasya prapautre vyāpādite bhojaiḥ sahākrūro dvārakām apahāyāpakrāntaḥ

4.13.37

तदपक्रान्तिदिनाद् आरभ्य तत्रोपसर्गव्यालानावृष्टिमरकाद्युपद्रावा बभूवुः । अथ यादवबलभद्रोग्रसेनसमवेतो ऽमन्त्रयद् भगवान् उरगारिकेतनः । किम् यद् इदम् एकदैव प्रचुरोपद्रवागमनम् एतद् आलोच्यताम्

tadapakrāntidinād ārabhya tatropasargavyālānāvṛṣṭimarakādyupadrāvā babhūvuḥ | atha yādavabalabhadrograsenasamaveto 'mantrayad bhagavān uragāriketanaḥ | kim yad idam ekadaiva pracuropadravāgamanam etad ālocyatām

4.13.38

इत्य् उक्ते ऽन्धकनामा यदुवृद्धः प्राह । अस्याक्रूरस्य पिता श्वफल्को यत्र यत्राभूत् तत्र तत्र दुर्भिक्षमरकानावृष्त्यादिकं नाभूत्

ity ukte 'ndhakanāmā yaduvṛddhaḥ prāha | asyākrūrasya pitā śvaphalko yatra yatrābhūt tatra tatra durbhikṣamarakānāvṛṣtyādikaṃ nābhūt

4.13.39

काशीराजस्य विषये ऽत्यन्तानावृष्ट्यां श्वफल्को ऽनीयत । ततस् तत्क्षणाद् एव देवो ववर्ष । काशीराजपत्न्याश् च गर्भे कन्यापूर्वम् आसीत्

kāśīrājasya viṣaye 'tyantānāvṛṣṭyāṃ śvaphalko 'nīyata | tatas tatkṣaṇād eva devo vavarṣa | kāśīrājapatnyāś ca garbhe kanyāpūrvam āsīt

4.13.40

सापि पूर्णे ऽपि प्रसूतिकाले नैव निश्चक्राम । एवं च तस्य गर्भस्य द्वादश वर्षाण्य् अनिष्क्रामतो ययुः । काशीराजश् च गर्भस्थां ताम् आत्मजाम् आह । पुत्रि कस्मान् न जायसे निष्क्रम्यताम् आस्यं ते द्रष्टुम् इच्छाम्य् अहं स्वकां च मातरं किम् इति चिरं क्लेशयिष्यसीत्य् उक्ते गर्भस्थैव व्याजहार । तात यद्य् एकैकां गां दिने दिने ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छसि तद् अहम् अन्यैस् त्रिभिर् वर्षैर् अस्माद् गर्भाद् अवश्यं निष्क्रमिष्यामीति । एतच् च तद्वचनम् आकर्ण्य राजा दिने दिने ब्राह्मणाय गां प्रादात् । सापि तावता कालेन जाता । ततस् तस्याः पिता गान्दिनीति नाम चकार । तां च गान्दिनीं कन्यां श्वफल्काय प्रियोपकारिणे गृहागतायार्घभूतां प्रादात्

sāpi pūrṇe 'pi prasūtikāle naiva niścakrāma | evaṃ ca tasya garbhasya dvādaśa varṣāṇy aniṣkrāmato yayuḥ | kāśīrājaś ca garbhasthāṃ tām ātmajām āha | putri kasmān na jāyase niṣkramyatām āsyaṃ te draṣṭum icchāmy ahaṃ svakāṃ ca mātaraṃ kim iti ciraṃ kleśayiṣyasīty ukte garbhasthaiva vyājahāra | tāta yady ekaikāṃ gāṃ dine dine brāhmaṇebhyaḥ prayacchasi tad aham anyais tribhir varṣair asmād garbhād avaśyaṃ niṣkramiṣyāmīti | etac ca tadvacanam ākarṇya rājā dine dine brāhmaṇāya gāṃ prādāt | sāpi tāvatā kālena jātā | tatas tasyāḥ pitā gāndinīti nāma cakāra | tāṃ ca gāndinīṃ kanyāṃ śvaphalkāya priyopakāriṇe gṛhāgatāyārghabhūtāṃ prādāt

4.13.41

तस्याम् अयम् अक्रूरः श्वफल्काज् जज्ञे । तद् अस्यैवंगुणमिथुनाद् उत्पत्तिः

tasyām ayam akrūraḥ śvaphalkāj jajñe | tad asyaivaṃguṇamithunād utpattiḥ

4.13.42

कथम् अस्मिन्न् अपक्रान्ते मरकदुर्भिक्षाद्युपद्रवा न भविष्यन्ति । तद् अयम् आनीयताम् इत्य् अलम् अतिगुणवत्य् अपराधान्वेषनेनेति

katham asminn apakrānte marakadurbhikṣādyupadravā na bhaviṣyanti | tad ayam ānīyatām ity alam atiguṇavaty aparādhānveṣaneneti

4.13.43

यदुवृद्धस्यान्धकस्यैतद् वचनम् आकर्ण्य केशवोग्रसेनबलभद्रपुरोगमैर् यदुभिः कृतापराधतितिक्षाभवम् अभयं दत्त्वा श्वाफल्किः स्वपुरम् आनीतः । तत्र चागतमात्र एव तस्य तत्स्थस्य मणेर् अनुभावद् अनावृष्टिमरकदुर्भिक्षव्यालाद्युपद्रवः शशाम । कृष्णश् च चिन्तयाम् आस । स्वल्पम् एतत् कारणं यद् अयं गान्दिन्यां श्वफल्केनाक्रूरो जातः । सुमहांश् चायम् अनावृष्टिदुर्भिक्षमरकाद्युपद्रवशमनकारी प्रभावः

yaduvṛddhasyāndhakasyaitad vacanam ākarṇya keśavograsenabalabhadrapurogamair yadubhiḥ kṛtāparādhatitikṣābhavam abhayaṃ dattvā śvāphalkiḥ svapuram ānītaḥ | tatra cāgatamātra eva tasya tatsthasya maṇer anubhāvad anāvṛṣṭimarakadurbhikṣavyālādyupadravaḥ śaśāma | kṛṣṇaś ca cintayām āsa | svalpam etat kāraṇaṃ yad ayaṃ gāndinyāṃ śvaphalkenākrūro jātaḥ | sumahāṃś cāyam anāvṛṣṭidurbhikṣamarakādyupadravaśamanakārī prabhāvaḥ

4.13.44

तन् नूनम् अस्य सकाशे स महामणिः स्यमन्तकाख्यस् तिष्ठति । तस्य ह्य् एवंविधाः प्रभावाः श्रूयन्ते । अयम् अपि च यज्ञाद् अनन्तरम् अन्यत् क्रत्वन्तरं अनन्तरम् च तस्माद् यज्ञान्तरं यजतीति । अल्पोपादानं चास्या संशयम् अत्रासौ वरमणिस् तिष्ठतीति कृताध्यवसायो ऽन्यत् प्रयोजनम् उद्दिश्य सकलयादवसमाजम् आत्मगेह एवाचीकरत्

tan nūnam asya sakāśe sa mahāmaṇiḥ syamantakākhyas tiṣṭhati | tasya hy evaṃvidhāḥ prabhāvāḥ śrūyante | ayam api ca yajñād anantaram anyat kratvantaraṃ anantaram ca tasmād yajñāntaraṃ yajatīti | alpopādānaṃ cāsyā saṃśayam atrāsau varamaṇis tiṣṭhatīti kṛtādhyavasāyo 'nyat prayojanam uddiśya sakalayādavasamājam ātmageha evācīkarat

4.13.45

तत्र चोपविष्टेष्व् अखिलेषु यादवेषु पूर्वप्रयोजनम् उपन्यस्य पर्यवसिते च तस्मिन् प्रसङ्गागतपरिहासकथाम् अक्रूरेण सह कृत्वा जनार्दनस् तम् अक्रूरम् आह

tatra copaviṣṭeṣv akhileṣu yādaveṣu pūrvaprayojanam upanyasya paryavasite ca tasmin prasaṅgāgataparihāsakathām akrūreṇa saha kṛtvā janārdanas tam akrūram āha

4.13.46

दानपते जानीम एव वयं यथा शतधन्वना तद् अखिलजगत्सारभूतं स्यमन्तकरत्नं भवतः समर्पितं तद् एतद् राष्ट्रोपकारकं भवतः सकाशे तिष्ठतीति । तिष्ठतु सर्व एव वयं तत्प्रभावफलभुजः किं त्व् एष बलभद्रो ऽस्मान् आशङ्कितवांस् तद् अस्मत्प्रीतये दर्शयेत्य् अभिहितः सरत्नः सो ऽचिन्तयत्

dānapate jānīma eva vayaṃ yathā śatadhanvanā tad akhilajagatsārabhūtaṃ syamantakaratnaṃ bhavataḥ samarpitaṃ tad etad rāṣṭropakārakaṃ bhavataḥ sakāśe tiṣṭhatīti | tiṣṭhatu sarva eva vayaṃ tatprabhāvaphalabhujaḥ kiṃ tv eṣa balabhadro 'smān āśaṅkitavāṃs tad asmatprītaye darśayety abhihitaḥ saratnaḥ so 'cintayat

4.13.47

किम् अत्रानुष्ठेयम् अन्यथा चेद् ब्रवीम्य् अहं तत् केवलाम्बरतिरोधानम् अन्विष्यन्तो रत्नम् एतद् द्रक्ष्यन्तीत्य् अन्वेषणं न क्षेमम् इति संचिन्त्य तम् अखिलजगत्कारणभूतं नारायणम् आहाक्रूरः । भगवन् ममैतत् स्यमन्तकरत्नं शतधन्वना समर्पितम्

kim atrānuṣṭheyam anyathā ced bravīmy ahaṃ tat kevalāmbaratirodhānam anviṣyanto ratnam etad drakṣyantīty anveṣaṇaṃ na kṣemam iti saṃcintya tam akhilajagatkāraṇabhūtaṃ nārāyaṇam āhākrūraḥ | bhagavan mamaitat syamantakaratnaṃ śatadhanvanā samarpitam

4.13.48

अपगते च तस्मिन्न् अद्य श्वः परश्वो वा भगवान् मां याचयिष्यतीति एतावन्तं कालम् अतिकृच्छ्रेणाधारयम् । तस्य च धारणक्लेशेनाहम् अशेषोपभोगेष्व् असङ्गिमानसो न वेद्मि स्वसुखकलाम् अपि

apagate ca tasminn adya śvaḥ paraśvo vā bhagavān māṃ yācayiṣyatīti etāvantaṃ kālam atikṛcchreṇādhārayam | tasya ca dhāraṇakleśenāham aśeṣopabhogeṣv asaṅgimānaso na vedmi svasukhakalām api

4.13.49

एतावन्मात्रम् अप्य् अशेषराष्ट्रोपकारी धारयितुं न शक्नोतीति मां भवान् मंस्यत इत्य् आत्मना न चोदितम्

etāvanmātram apy aśeṣarāṣṭropakārī dhārayituṃ na śaknotīti māṃ bhavān maṃsyata ity ātmanā na coditam

4.13.50

तद् इदं स्यमन्तकरत्नं गृह्यताम् इच्छया यस्याभिमतं तस्य समर्प्यताम् । ततः सो ऽधरवस्त्रनिगोपितातिलघुकनकसमुद्गकं प्रगटीकृतवान्

tad idaṃ syamantakaratnaṃ gṛhyatām icchayā yasyābhimataṃ tasya samarpyatām | tataḥ so 'dharavastranigopitātilaghukanakasamudgakaṃ pragaṭīkṛtavān

4.13.51

ततश् च निष्क्राम्य स्यमन्तकमणिं तस्मिन् यदुसमाजे मुमोच । मुक्तमात्रे च तेनातिकान्त्या तद् अखिलम् आस्थानम् उद्द्योतितम्

tataś ca niṣkrāmya syamantakamaṇiṃ tasmin yadusamāje mumoca | muktamātre ca tenātikāntyā tad akhilam āsthānam uddyotitam

4.13.52

अथाहाक्रूरः । स एष मणिर् यः शतधन्वनास्माकं समर्पितो यस्यायं स एनं गृह्णात्व् इति । तम् आलोक्य सर्वयादवानां साधु साध्व् इति विस्मितवचसां वाचो ऽश्रूयन्त । तम् आलोक्यममायम् अच्युतेनैव सामान्यः समन्विच्छित इति बलभद्रः सस्पृहो ऽभवत्

athāhākrūraḥ | sa eṣa maṇir yaḥ śatadhanvanāsmākaṃ samarpito yasyāyaṃ sa enaṃ gṛhṇātv iti | tam ālokya sarvayādavānāṃ sādhu sādhv iti vismitavacasāṃ vāco 'śrūyanta | tam ālokyamamāyam acyutenaiva sāmānyaḥ samanvicchita iti balabhadraḥ saspṛho 'bhavat

4.13.53

ममेदं पितृधनम् इत्य् अतीव च सत्यभामा स्पृहां चकार । बलभद्रसत्याननावलोकनात् कृष्णो ऽप्य् आत्मानं चक्रान्तरावस्थितम् इव मेने । सकलयादवप्रत्यक्षं चाक्रूरम् आह । एतद् धि मणिरत्नम् आत्मसंशोधनाय एषां यदूनां दर्शितम् एतच् च मम बलभद्रस्य च सामान्यं पितृधनं चैतत् सत्यभामाया नान्यस्य

mamedaṃ pitṛdhanam ity atīva ca satyabhāmā spṛhāṃ cakāra | balabhadrasatyānanāvalokanāt kṛṣṇo 'py ātmānaṃ cakrāntarāvasthitam iva mene | sakalayādavapratyakṣaṃ cākrūram āha | etad dhi maṇiratnam ātmasaṃśodhanāya eṣāṃ yadūnāṃ darśitam etac ca mama balabhadrasya ca sāmānyaṃ pitṛdhanaṃ caitat satyabhāmāyā nānyasya

4.13.54

एतत् सर्वकालं शुचिना ब्रह्मचर्येण ध्रियमाणम् अशेषराष्ट्रस्योपकारकम् अशुचिना ध्रियमाणम् आधारम् एव हन्ति

etat sarvakālaṃ śucinā brahmacaryeṇa dhriyamāṇam aśeṣarāṣṭrasyopakārakam aśucinā dhriyamāṇam ādhāram eva hanti

4.13.55

अतो ऽहम् अस्य षोडशस्त्रीसहस्रपरिग्रहाद् असमर्थो धारणे । कथम् चैतत् सत्यभामा स्वीकरोतु । आर्यबलभद्रेणापि मदिरापानाद्यशेषोपभोगपरित्यागः कथं कार्यः । तद् अयं यदुलोको ऽहं बलभद्रः सत्या च त्वां दानपते प्रार्थयामः । एतद् भवान् एव धारयितुं समर्थः । त्वद्स्थं चास्य राष्ट्रस्योपकारकं तद् भवान् अशेषराष्ट्रोपकारनिमित्तम् एतत् पूर्ववद् धारयतु । त्वयान्यन् न वक्तव्यम् इत्य् उक्तो दानपतिस् तथेत्य् उक्त्वा जग्राह च तन् महारत्नम् । ततः प्रभृति च अक्रूरः प्रकटेनैवातितेजसा जाज्ज्वल्यमानेनात्मकण्ठासक्तेनादित्य इवांशुमाली चचार

ato 'ham asya ṣoḍaśastrīsahasraparigrahād asamartho dhāraṇe | katham caitat satyabhāmā svīkarotu | āryabalabhadreṇāpi madirāpānādyaśeṣopabhogaparityāgaḥ kathaṃ kāryaḥ | tad ayaṃ yaduloko 'haṃ balabhadraḥ satyā ca tvāṃ dānapate prārthayāmaḥ | etad bhavān eva dhārayituṃ samarthaḥ | tvadsthaṃ cāsya rāṣṭrasyopakārakaṃ tad bhavān aśeṣarāṣṭropakāranimittam etat pūrvavad dhārayatu | tvayānyan na vaktavyam ity ukto dānapatis tathety uktvā jagrāha ca tan mahāratnam | tataḥ prabhṛti ca akrūraḥ prakaṭenaivātitejasā jājjvalyamānenātmakaṇṭhāsaktenāditya ivāṃśumālī cacāra

4.13.56

इत्य् एतां भगवतो मिथ्याभिशस्तिक्षालनां यः स्मरति न तस्य कदाचिद् अल्पापि मिथ्याभिशस्तिर् भवति । अव्याहतेन्द्रियश् चाखिलपापमोक्षम् अवाप्नोतीति

ity etāṃ bhagavato mithyābhiśastikṣālanāṃ yaḥ smarati na tasya kadācid alpāpi mithyābhiśastir bhavati | avyāhatendriyaś cākhilapāpamokṣam avāpnotīti

4.13.57