मैत्रेय उवाच —

नृपाणां कथितः सर्वो भवता वंशविस्तरः । वंशानुचरितं चैव यथावद् अनुवर्णितम्

nṛpāṇāṃ kathitaḥ sarvo bhavatā vaṃśavistaraḥ / vaṃśānucaritaṃ caiva yathāvad anuvarṇitam

5.1.1

अंशावतारो ब्रह्मर्षे यो ऽयं यदुकुलोद्भवः । विष्णोस् तं विस्तरेणाहं श्रोतुम् इच्छाम्य् अशेषतः

aṃśāvatāro brahmarṣe yo 'yaṃ yadukulodbhavaḥ / viṣṇos taṃ vistareṇāhaṃ śrotum icchāmy aśeṣataḥ

5.1.2

चकार यानि कर्माणि भगवान् पुरुषोत्तमः । अंशांशेनावतीर्योर्व्यां तत्र तानि मुने वद

cakāra yāni karmāṇi bhagavān puruṣottamaḥ / aṃśāṃśenāvatīryorvyāṃ tatra tāni mune vada

5.1.3

पराशर उवाच —

मैत्रेय श्रूयताम् एतद् यत् पृष्टो ऽहम् इह त्वया । विष्णोर् अंशांशसंभूतिचरितं जगतो हितम्

maitreya śrūyatām etad yat pṛṣṭo 'ham iha tvayā / viṣṇor aṃśāṃśasaṃbhūticaritaṃ jagato hitam

5.1.4

देवकस्य सुतां पूर्वं वसुदेवो महामुने । उपयेमे महाभागां देवकीं देवतोपमाम्

devakasya sutāṃ pūrvaṃ vasudevo mahāmune / upayeme mahābhāgāṃ devakīṃ devatopamām

5.1.5

कंसस् तयोर् वररथं चोदयाम् आस सारथिः । वसुदेवस्य देवक्याः संयोगे भोजवर्धनः

kaṃsas tayor vararathaṃ codayām āsa sārathiḥ / vasudevasya devakyāḥ saṃyoge bhojavardhanaḥ

5.1.6

अथान्तरिक्षे वाग् उच्चैः कंसम् आभाष्य सादरम् । मेघगम्भीरनिर्घोषं समाभाष्येदम् अब्रवीत्

athāntarikṣe vāg uccaiḥ kaṃsam ābhāṣya sādaram / meghagambhīranirghoṣaṃ samābhāṣyedam abravīt

5.1.7

याम् एनां वहसे मूढ सह भर्त्रा रथे स्थिताम् । अस्यास् तवाष्टमो गर्भः प्राणान् अपहरिष्यति

yām enāṃ vahase mūḍha saha bhartrā rathe sthitām / asyās tavāṣṭamo garbhaḥ prāṇān apahariṣyati

5.1.8

इत्य् आकर्ण्य समादाय खड्गं कंसो महाबलः । देवकीं हन्तुम् आरब्धो वसुदेवो ऽब्रवीद् इदम्

ity ākarṇya samādāya khaḍgaṃ kaṃso mahābalaḥ / devakīṃ hantum ārabdho vasudevo 'bravīd idam

5.1.9

न हन्तव्या महाभाग देवकी भवता तव । समर्पयिष्ये सकलान् गर्भान् अस्याउदरोद्भवान्

na hantavyā mahābhāga devakī bhavatā tava / samarpayiṣye sakalān garbhān asyāudarodbhavān

5.1.10

तथेत्य् आह च तं कंसो वसुदेवं द्विजोत्तम । न घातयाम् आस च तां देवकीं तस्य गौरवात्

tathety āha ca taṃ kaṃso vasudevaṃ dvijottama / na ghātayām āsa ca tāṃ devakīṃ tasya gauravāt

5.1.11

एतस्मिन्न् एव काले तु भूरिभारावपीडिता । जगाम धरणी मेरौ समाजे त्रिदिवौकसाम्

etasminn eva kāle tu bhūribhārāvapīḍitā / jagāma dharaṇī merau samāje tridivaukasām

5.1.12

सब्रह्मकान् सुरान् सर्वान् प्रणिपत्याथ मेदिनी । कथयाम् आस तत् सर्वं खेदात् करुणभाषिणी

sabrahmakān surān sarvān praṇipatyātha medinī / kathayām āsa tat sarvaṃ khedāt karuṇabhāṣiṇī

5.1.13

भूमिर् उवाच —

अग्निः सुवर्णस्य गुरुर् गवां सूर्यः परो गुरुः । ममाप्य् अखिललोकानां गुरुर् नारायणो गुरुः

agniḥ suvarṇasya gurur gavāṃ sūryaḥ paro guruḥ / mamāpy akhilalokānāṃ gurur nārāyaṇo guruḥ

5.1.14

प्रजापतिपतिर् ब्रह्मा पूर्वेषाम् अपि पूर्वजः । कलाकाष्ठानिमेषात्मा कालश् चाव्यक्तमूर्तिमान्

prajāpatipatir brahmā pūrveṣām api pūrvajaḥ / kalākāṣṭhānimeṣātmā kālaś cāvyaktamūrtimān

5.1.15

तदंशभूतः सर्वेषां समूहो वः सुरोत्तमाः

tadaṃśabhūtaḥ sarveṣāṃ samūho vaḥ surottamāḥ

5.1.16

आदित्या मरुतः साध्या रुद्रा वस्वश्विवह्नयः । पितरो ये च लोकानां स्रष्टारो ऽत्रिपुरोगमाः

ādityā marutaḥ sādhyā rudrā vasvaśvivahnayaḥ / pitaro ye ca lokānāṃ sraṣṭāro 'tripurogamāḥ

5.1.17

एतत् तस्याप्रमेयस्य रूपं विष्णोर् महात्मनः

etat tasyāprameyasya rūpaṃ viṣṇor mahātmanaḥ

5.1.18

यक्षराक्षसदैतेया पिशाचोरगदानवाः । गन्धर्वाप्सरसश् चैव रूपं विष्णोर् महात्मनः

yakṣarākṣasadaiteyā piśācoragadānavāḥ / gandharvāpsarasaś caiva rūpaṃ viṣṇor mahātmanaḥ

5.1.19

ग्रहर्क्षतारकाचित्रगगनाग्निजलानिलाः । अहं च विषयाश् चैतत् सर्वं विष्णुमयं जगत्

graharkṣatārakācitragaganāgnijalānilāḥ / ahaṃ ca viṣayāś caitat sarvaṃ viṣṇumayaṃ jagat

5.1.20

तथाप्य् अनेकरूपस्य तस्य रूपाण्य् अहर्निशम् । बाध्यबाधकतां यान्ति कल्लोला इव सागरे

tathāpy anekarūpasya tasya rūpāṇy aharniśam / bādhyabādhakatāṃ yānti kallolā iva sāgare

5.1.21

तत्साम्प्रतम् इमे दैत्याः कालनेमिपुरोगमाः । मर्त्यलोकं समाक्रम्य बाधन्ते ऽहर्निशं प्रजाः

tatsāmpratam ime daityāḥ kālanemipurogamāḥ / martyalokaṃ samākramya bādhante 'harniśaṃ prajāḥ

5.1.22

कालनेमिर् हतो यो ऽसौ विष्णुना प्रभविष्णुना । उग्रसेनसुतः कंसः संभूतः स महासुरः

kālanemir hato yo 'sau viṣṇunā prabhaviṣṇunā / ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ saṃbhūtaḥ sa mahāsuraḥ

5.1.23

अरिष्टो धेनुकः केशी प्रलम्बो नरकस् तथा । सुन्दो ऽसुरस् तथात्युग्रो बाणश् चापि बलेः सुतः

ariṣṭo dhenukaḥ keśī pralambo narakas tathā / sundo 'suras tathātyugro bāṇaś cāpi baleḥ sutaḥ

5.1.24

तथान्ये च महावीर्या नृपाणां भवनेषु ये । समुत्पन्ना दुरात्मानस् तान् न संख्यातुम् उत्सहे

tathānye ca mahāvīryā nṛpāṇāṃ bhavaneṣu ye / samutpannā durātmānas tān na saṃkhyātum utsahe

5.1.25

अक्षौहिण्यो ऽत्र बहुला दिव्यमूर्तिधराः सुराः । महाबलानां दृप्तानां दैत्येन्द्राणां ममोपरि

akṣauhiṇyo 'tra bahulā divyamūrtidharāḥ surāḥ / mahābalānāṃ dṛptānāṃ daityendrāṇāṃ mamopari

5.1.26

तद्भूरिभारपीडार्ता न शक्नोम्य् अमरेश्वराः । बिभर्तुम् आत्मानम् अहम् इति विज्ञापयामि वः

tadbhūribhārapīḍārtā na śaknomy amareśvarāḥ / bibhartum ātmānam aham iti vijñāpayāmi vaḥ

5.1.27

क्रियतां तन् महाभागा मम भारावतारणम् । यथा रसातलं नाहं गच्छेयम् अतिविह्वला

kriyatāṃ tan mahābhāgā mama bhārāvatāraṇam / yathā rasātalaṃ nāhaṃ gaccheyam ativihvalā

5.1.28

पराशर उवाच —

इत्य् आकर्ण्य धरावाक्यम् अशेषं त्रिदशैस् ततः । भुवो भारावतारार्थं ब्रह्मा प्राह प्रचोदितः

ity ākarṇya dharāvākyam aśeṣaṃ tridaśais tataḥ / bhuvo bhārāvatārārthaṃ brahmā prāha pracoditaḥ

5.1.29

ब्रह्मोवाच —

यथाह वसुधा सर्वं सत्यम् एतद् दिवौकसः । अहं भवो भवन्तश् च सर्वं नारायणात्मकम्

yathāha vasudhā sarvaṃ satyam etad divaukasaḥ / ahaṃ bhavo bhavantaś ca sarvaṃ nārāyaṇātmakam

5.1.30

विभूतयस् तु यास् तस्य तासाम् एव परस्परम् । आधिक्यन्यूनता बाध्यबाधकत्वेन वर्तते

vibhūtayas tu yās tasya tāsām eva parasparam / ādhikyanyūnatā bādhyabādhakatvena vartate

5.1.31

तद् आगच्छत गच्छामः क्षीराब्धेस् तटम् उत्तरम् । तत्राराध्य हरिं तस्मै सर्वं विज्ञापयाम वै

tad āgacchata gacchāmaḥ kṣīrābdhes taṭam uttaram / tatrārādhya hariṃ tasmai sarvaṃ vijñāpayāma vai

5.1.32

सर्वदैव जगत्य् अर्थे स सर्वात्मा जगन्मयः । स्वल्पांशेनावतीर्योर्व्यां धर्मस्य कुरुते स्थितिम्

sarvadaiva jagaty arthe sa sarvātmā jaganmayaḥ / svalpāṃśenāvatīryorvyāṃ dharmasya kurute sthitim

5.1.33

पराशर उवाच —

इत्य् उक्त्वा प्रययौ तत्र सह देवैः पितामहः । समाहितमतिश् चैनं तुष्टाव गरुडध्वजम्

ity uktvā prayayau tatra saha devaiḥ pitāmahaḥ / samāhitamatiś cainaṃ tuṣṭāva garuḍadhvajam

5.1.34

ब्रह्मोवाच —

द्वे विद्ये त्वम् अनाम्नाय परा चैवापरा तथा । त एव भवतो रूपे मूर्तामूर्तात्मिके प्रभो

dve vidye tvam anāmnāya parā caivāparā tathā / ta eva bhavato rūpe mūrtāmūrtātmike prabho

5.1.35

द्वे ब्रह्मणी त्व् अणीयो ऽतिस्थूलात्मन् सर्वसर्ववित् । शब्दब्रह्मपरं चैव ब्रह्म ब्रह्ममयस्य यत्

dve brahmaṇī tv aṇīyo 'tisthūlātman sarvasarvavit / śabdabrahmaparaṃ caiva brahma brahmamayasya yat

5.1.36

ऋग्वेदस् त्वं यजुर्वेदः सामवेदस् त्व् अथर्व च । शिक्षा कल्पो निरुक्तं च छन्दो ज्योतिषम् एव च

ṛgvedas tvaṃ yajurvedaḥ sāmavedas tv atharva ca / śikṣā kalpo niruktaṃ ca chando jyotiṣam eva ca

5.1.37

इतिहासपुराणे च तथा व्याकरणं प्रभो । मीमांसा न्यायिकं तद्वद् धर्मशास्त्राण्य् अधोक्षज

itihāsapurāṇe ca tathā vyākaraṇaṃ prabho / mīmāṃsā nyāyikaṃ tadvad dharmaśāstrāṇy adhokṣaja

5.1.38

आत्मात्मदेहगुणवद्विचाराचारि यद् वचः । तद् अप्य् आद्यपते नान्यद् अध्यात्मात्मस्वरूपवत्

ātmātmadehaguṇavadvicārācāri yad vacaḥ / tad apy ādyapate nānyad adhyātmātmasvarūpavat

5.1.39

त्वम् अव्यक्तम् अनिर्देश्यम् अचिन्त्यानामवर्णवत् । अपाणिपादरूपं च विष्णुर् नित्यं परात् परम्

tvam avyaktam anirdeśyam acintyānāmavarṇavat / apāṇipādarūpaṃ ca viṣṇur nityaṃ parāt param

5.1.40

शृणोष्य् अकर्णः परिपश्यसि त्वम् अचक्षुर् एको बहुरूपरूपः । अपादहस्तो जवनो ग्रहीता त्वं वेत्सि सर्वं न च सर्ववेद्यः

śṛṇoṣy akarṇaḥ paripaśyasi tvam acakṣur eko bahurūparūpaḥ / apādahasto javano grahītā tvaṃ vetsi sarvaṃ na ca sarvavedyaḥ

5.1.41

अणोर् अणीयांसम् असत्स्वरूपं त्वां पश्यतो ऽज्ञाननिवृत्तिर् अग्र्या । धीर् अस्य धीर्यस्य बिभर्ति नान्यद् वरेण्यरूपात् परतः परात्मन्

aṇor aṇīyāṃsam asatsvarūpaṃ tvāṃ paśyato 'jñānanivṛttir agryā / dhīr asya dhīryasya bibharti nānyad vareṇyarūpāt parataḥ parātman

5.1.42

त्वं विश्वम् आदिर् भुवनस्य गोप्ता सर्वाणि भूतानि तवान्तराणि । यद् भूतभव्यं तद् अणोर् अणीयः पुमांस् त्वम् एकः प्रकृतेः परस्तात्

tvaṃ viśvam ādir bhuvanasya goptā sarvāṇi bhūtāni tavāntarāṇi / yad bhūtabhavyaṃ tad aṇor aṇīyaḥ pumāṃs tvam ekaḥ prakṛteḥ parastāt

5.1.43

एकश् चतुर्धा भगवान् हुताशो वर्चोविभूतिं जगतो ददाति । त्वं विश्वतश् चक्षुर् अनन्तमूर्ते त्रेधा पदं त्वं निदधे विधातः

ekaś caturdhā bhagavān hutāśo varcovibhūtiṃ jagato dadāti / tvaṃ viśvataś cakṣur anantamūrte tredhā padaṃ tvaṃ nidadhe vidhātaḥ

5.1.44

यथाग्निर् एको बहुधा समिध्यते विकारभेदैर् अविकाररूपः । तथा भवान् सर्वगतैकरूपो रूपाण्य् अनेकान्य् अनुपुष्यतीशः

yathāgnir eko bahudhā samidhyate vikārabhedair avikārarūpaḥ / tathā bhavān sarvagataikarūpo rūpāṇy anekāny anupuṣyatīśaḥ

5.1.45

एकस् त्वम् अग्र्यं परमं पदं यत् पश्यन्ति त्वां सूरयो ज्ञानदृश्यम् । त्वत्तो नान्यत् किंचिद् अस्ति स्वरूपं यद् वा भूतं यच् च भव्यं परात्मन्

ekas tvam agryaṃ paramaṃ padaṃ yat paśyanti tvāṃ sūrayo jñānadṛśyam / tvatto nānyat kiṃcid asti svarūpaṃ yad vā bhūtaṃ yac ca bhavyaṃ parātman

5.1.46

व्यक्ताव्यक्तस्वरूपस् त्वं समष्टिव्यष्टिरूपवान् । सर्वज्ञः सर्वदृक् सर्वशक्तिज्ञानबलर्द्धिमान्

vyaktāvyaktasvarūpas tvaṃ samaṣṭivyaṣṭirūpavān / sarvajñaḥ sarvadṛk sarvaśaktijñānabalarddhimān

5.1.47

अन्यूनश् चाप्य् अवृद्धिश् च स्वाधीनो ऽनादिमान् वशी । क्लमतन्द्रीभयक्रोधकामादिभिर् असंयुतः

anyūnaś cāpy avṛddhiś ca svādhīno 'nādimān vaśī / klamatandrībhayakrodhakāmādibhir asaṃyutaḥ

5.1.48

निरवद्यः परः शान्तो निरधिष्ठो ऽक्षरः क्रमः । सर्वेश्वर पराधार धाम्नां धामात्मको ऽक्षयः

niravadyaḥ paraḥ śānto niradhiṣṭho 'kṣaraḥ kramaḥ / sarveśvara parādhāra dhāmnāṃ dhāmātmako 'kṣayaḥ

5.1.49

सकलावरणातीत निरालम्बनभावन । महाविभूतिसंस्थान नमस् ते पुरुषोत्तम

sakalāvaraṇātīta nirālambanabhāvana / mahāvibhūtisaṃsthāna namas te puruṣottama

5.1.50

नाकारणात् कारणाद् वा कारणाकारणान् न च । शरीरग्रहणं व्यापिन् धर्मत्राणाय ते परम्

nākāraṇāt kāraṇād vā kāraṇākāraṇān na ca / śarīragrahaṇaṃ vyāpin dharmatrāṇāya te param

5.1.51

पराशर उवाच —

इत्य् एवं संस्तवं श्रुत्वा मनसा भगवान् अजः । ब्रह्माणम् आह विश्वात्मा विश्वरूपधरो हरिः

ity evaṃ saṃstavaṃ śrutvā manasā bhagavān ajaḥ / brahmāṇam āha viśvātmā viśvarūpadharo hariḥ

5.1.52

भगवान् उवाच —

भो भो ब्रह्मंस् त्वया मत्तः सह देवैर् यद् इष्यते । तद् उच्यताम् अशेषं च सिद्धम् एवावधार्यताम्

bho bho brahmaṃs tvayā mattaḥ saha devair yad iṣyate / tad ucyatām aśeṣaṃ ca siddham evāvadhāryatām

5.1.53

पराशर उवाच —

ततो ब्रह्मा हरेर् दिव्यं विश्वरूपं समीक्ष्य तत् । तुष्टाव भूयो देवेषु साध्वसावनतात्मसु

tato brahmā harer divyaṃ viśvarūpaṃ samīkṣya tat / tuṣṭāva bhūyo deveṣu sādhvasāvanatātmasu

5.1.54

ब्रह्मोवाच —

नमो नमस् ते ऽस्तु सहस्रमूर्ते सहस्रबाहो बहुवक्त्रपाद । नमो नमस् ते जगतः प्रवृत्ति विनाशसंस्थानकराप्रमेय

namo namas te 'stu sahasramūrte sahasrabāho bahuvaktrapāda / namo namas te jagataḥ pravṛtti vināśasaṃsthānakarāprameya

5.1.55

सूक्ष्मातिसूक्ष्मातिबृहत्प्रमाण गरीयसाम् अप्य् अतिगौरवात्मन् । प्रधानबुद्धीन्द्रियवत्प्रधान मूलात् परात्मन् भगवन् प्रसीद

sūkṣmātisūkṣmātibṛhatpramāṇa garīyasām apy atigauravātman / pradhānabuddhīndriyavatpradhāna mūlāt parātman bhagavan prasīda

5.1.56

एषा मही देव महीप्रसूतैर् महासुरैः पीडितशैलबन्धा । परायणं त्वां जगताम् उपैति भारावतारार्थम् अपारपारम्

eṣā mahī deva mahīprasūtair mahāsuraiḥ pīḍitaśailabandhā / parāyaṇaṃ tvāṃ jagatām upaiti bhārāvatārārtham apārapāram

5.1.57

एते वयं वृत्ररिपुस् तथायं नासत्यदस्रौ वरुणस् तथैषः । इमे च रुद्रा वसवः ससूर्याः समीरणाग्निप्रमुखास् तथान्ये

ete vayaṃ vṛtraripus tathāyaṃ nāsatyadasrau varuṇas tathaiṣaḥ / ime ca rudrā vasavaḥ sasūryāḥ samīraṇāgnipramukhās tathānye

5.1.58

सुराः समस्ताः सुरनाथ कार्यम् एभिर् मया यच् च तद् ईश सर्वम् । आज्ञापयाज्ञां परिपालयन्तस् तथैव तिष्ठाम सदास्तदोषाः

surāḥ samastāḥ suranātha kāryam ebhir mayā yac ca tad īśa sarvam / ājñāpayājñāṃ paripālayantas tathaiva tiṣṭhāma sadāstadoṣāḥ

5.1.59

पराशर उवाच —

एवं संस्तूयमानस् तु भगवान् परमेश्वरः । उज्जहारात्मनः केशौ सितकृष्णौ महामुने

evaṃ saṃstūyamānas tu bhagavān parameśvaraḥ / ujjahārātmanaḥ keśau sitakṛṣṇau mahāmune

5.1.60

उवाच च सुरान् एतौ मत्केशौ वसुधातले । अवतीर्य भुवो भारक्लेशहानिं करिष्यतः

uvāca ca surān etau matkeśau vasudhātale / avatīrya bhuvo bhārakleśahāniṃ kariṣyataḥ

5.1.61

सुराश् च सकलाः स्वांशैर् अवतीर्य महीतले । कुर्वन्तु युद्धम् उन्मत्तैः पूर्वोत्पन्नैर् महासुरैः

surāś ca sakalāḥ svāṃśair avatīrya mahītale / kurvantu yuddham unmattaiḥ pūrvotpannair mahāsuraiḥ

5.1.62

ततः क्षयम् अशेषास् ते दैतेया धरणीतले । प्रयास्यन्ति न संदेहो मद्दृक्पातविचूर्णिताः

tataḥ kṣayam aśeṣās te daiteyā dharaṇītale / prayāsyanti na saṃdeho maddṛkpātavicūrṇitāḥ

5.1.63

वसुदेवस्य या पत्नी देवकी देवतोपमा । तस्यायम् अष्टमो गर्भो मत्केशो भविता सुराः

vasudevasya yā patnī devakī devatopamā / tasyāyam aṣṭamo garbho matkeśo bhavitā surāḥ

5.1.64

अवतीर्य च तत्रायं कंसं घातयिता भुवि । कालनेमिं समुद्भूतम् इत्य् उक्त्वान्तर्दधे हरिः

avatīrya ca tatrāyaṃ kaṃsaṃ ghātayitā bhuvi / kālanemiṃ samudbhūtam ity uktvāntardadhe hariḥ

5.1.65

अदृश्याय ततस् ते ऽपि प्रणिपत्य महात्मने । मेरुपृष्ठं सुरा जग्मुर् अवतेरुश् च भूतले

adṛśyāya tatas te 'pi praṇipatya mahātmane / merupṛṣṭhaṃ surā jagmur avateruś ca bhūtale

5.1.66

कंसाय चाष्टमे गर्भे देवक्यां धरणीधरः । भविष्यतीत्य् आचचक्षे भगवान् नारदो मुनिः

kaṃsāya cāṣṭame garbhe devakyāṃ dharaṇīdharaḥ / bhaviṣyatīty ācacakṣe bhagavān nārado muniḥ

5.1.67

कंसो ऽपि तद् उपश्रुत्य नारदात् कुपितस् ततः । देवकीं वसुदेवं च गृहे गुप्ताव् अधारयत्

kaṃso 'pi tad upaśrutya nāradāt kupitas tataḥ / devakīṃ vasudevaṃ ca gṛhe guptāv adhārayat

5.1.68

जातं जातं च कंसाय तेनैवोक्तं यथा पुरा । तथैव वसुदेवो ऽपि पुत्रम् अर्पितवान् द्विज

jātaṃ jātaṃ ca kaṃsāya tenaivoktaṃ yathā purā / tathaiva vasudevo 'pi putram arpitavān dvija

5.1.69

हिरण्यकशिपोः पुत्राः षड्गर्भा इति विश्रुताः । विष्णुप्रयुक्ता तान् निद्रा क्रमाद् गर्भे न्ययोजयत्

hiraṇyakaśipoḥ putrāḥ ṣaḍgarbhā iti viśrutāḥ / viṣṇuprayuktā tān nidrā kramād garbhe nyayojayat

5.1.70

योगनिद्रा महामाया वैष्णवी मोहितं यया । अविद्यया जगत् सर्वं ताम् आह भगवान् हरिः

yoganidrā mahāmāyā vaiṣṇavī mohitaṃ yayā / avidyayā jagat sarvaṃ tām āha bhagavān hariḥ

5.1.71

भगवान् उवाच —

निद्रे गच्छ ममादेशात् पातालतलसंश्रयान् । एकैकश्येन षड् गर्भान् देवकीजठरं नय

nidre gaccha mamādeśāt pātālatalasaṃśrayān / ekaikaśyena ṣaḍ garbhān devakījaṭharaṃ naya

5.1.72

हतेषु तेषु कंसेन शेषाख्यो ऽंशस् ततो मम । अंशांशेनोदरे तस्याः सप्तमः संभविष्यति

hateṣu teṣu kaṃsena śeṣākhyo 'ṃśas tato mama / aṃśāṃśenodare tasyāḥ saptamaḥ saṃbhaviṣyati

5.1.73

गोकुले वसुदेवस्य भार्यान्या रोहिणी स्थिता । तस्याः स संभूतिसमं देवि नेयस् त्वयोदरम्

gokule vasudevasya bhāryānyā rohiṇī sthitā / tasyāḥ sa saṃbhūtisamaṃ devi neyas tvayodaram

5.1.74

सप्तमो भोजराजस्य भयाद् रोधोपरोधतः । देवक्याः पतितो गर्भ इति लोको वदिष्यति

saptamo bhojarājasya bhayād rodhoparodhataḥ / devakyāḥ patito garbha iti loko vadiṣyati

5.1.75

गर्भसंकर्षणात् सो ऽथ लोके संकर्षणेति वै । संज्ञाम् अवाप्स्यते वीरः श्वेताद्रिशिखरोपमः

garbhasaṃkarṣaṇāt so 'tha loke saṃkarṣaṇeti vai / saṃjñām avāpsyate vīraḥ śvetādriśikharopamaḥ

5.1.76

ततो ऽहं संभविष्यामि देवकीजठरे शुभे । गर्भे त्वया यशोदाया गन्तव्यम् अविलम्बितम्

tato 'haṃ saṃbhaviṣyāmi devakījaṭhare śubhe / garbhe tvayā yaśodāyā gantavyam avilambitam

5.1.77

प्रावृट्काले च नभसि कृष्णाष्टम्याम् अहं निशि । उत्पत्स्यामि नवम्यां च प्रसूतिं त्वम् अवाप्स्यसि

prāvṛṭkāle ca nabhasi kṛṣṇāṣṭamyām ahaṃ niśi / utpatsyāmi navamyāṃ ca prasūtiṃ tvam avāpsyasi

5.1.78

यशोदाशयने मां तु देवक्यास् त्वाम् अनिन्दिते । मच्छक्तिप्रेरितमतिर् वसुदेवो नयिष्यति

yaśodāśayane māṃ tu devakyās tvām anindite / macchaktipreritamatir vasudevo nayiṣyati

5.1.79

कंसश् च त्वाम् उपादाय देवि शैलशिलातले । प्रक्षेप्स्यत्य् अन्तरिक्षे च त्वं स्थानं समवाप्स्यसि

kaṃsaś ca tvām upādāya devi śailaśilātale / prakṣepsyaty antarikṣe ca tvaṃ sthānaṃ samavāpsyasi

5.1.80

ततस् त्वां शतदृक् छक्रः प्रणम्य मम गौरवात् । प्रणिपातानतशिरा भगिनीत्वे ग्रहीष्यति

tatas tvāṃ śatadṛk chakraḥ praṇamya mama gauravāt / praṇipātānataśirā bhaginītve grahīṣyati

5.1.81

ततः शुम्भनिशुम्भादीन् हत्वा दैत्यान् सहस्रशः । स्थानैर् अनेकैः पृथिवीम् अशेषां मण्डयिष्यसि

tataḥ śumbhaniśumbhādīn hatvā daityān sahasraśaḥ / sthānair anekaiḥ pṛthivīm aśeṣāṃ maṇḍayiṣyasi

5.1.82

त्वं भूतिः सन्नतिः कीर्तिः क्षान्तिर् द्यौः पृथिवी धृतिः । लज्जा पुष्टिर् उषा या च काचिद् अन्या त्वम् एव सा

tvaṃ bhūtiḥ sannatiḥ kīrtiḥ kṣāntir dyauḥ pṛthivī dhṛtiḥ / lajjā puṣṭir uṣā yā ca kācid anyā tvam eva sā

5.1.83

ये त्वाम् आर्येति दुर्गेति वेदगर्भे ऽम्बिकेति च । भद्रेति भद्रकालीति क्षेम्या क्षेमकरीति च

ye tvām āryeti durgeti vedagarbhe 'mbiketi ca / bhadreti bhadrakālīti kṣemyā kṣemakarīti ca

5.1.84

प्रातश् चैवापराह्णे च स्तोष्यन्त्य् आनम्रमूर्तयः । तेषां हि प्रार्थितं सर्वं मत्प्रसादाद् भविष्यति

prātaś caivāparāhṇe ca stoṣyanty ānamramūrtayaḥ / teṣāṃ hi prārthitaṃ sarvaṃ matprasādād bhaviṣyati

5.1.85

सुरामांसोपहारैस् तु भक्ष्यभोज्यैश् च पूजिता । नॄणाम् अशेषकामांस् त्वं प्रसन्ना संप्रदास्यसि

surāmāṃsopahārais tu bhakṣyabhojyaiś ca pūjitā / nṝṇām aśeṣakāmāṃs tvaṃ prasannā saṃpradāsyasi

5.1.86

ते सर्वे सर्वदा भद्रे मत्प्रसादाद् असंशयम् । असंदिग्धा भविष्यन्ति गच्छ देवि यथोदितम्

te sarve sarvadā bhadre matprasādād asaṃśayam / asaṃdigdhā bhaviṣyanti gaccha devi yathoditam

5.1.87