Vishnu Purana · Amsha 5 · Adhyaya 11

पराशर उवाच

महे प्रतिहते शक्रो मैत्रेयातिरुषान्वितः । संवर्तकं नाम गणं तोयदानाम् अथाब्रवीत्

mahe pratihate śakro maitreyātiruṣānvitaḥ / saṃvartakaṃ nāma gaṇaṃ toyadānām athābravīt

5.11.1

भो भो मेघा निशम्यैतद् वचनं वदतो मम । आज्ञानन्तरम् एवाशु क्रियताम् अविचारितम्

bho bho meghā niśamyaitad vacanaṃ vadato mama / ājñānantaram evāśu kriyatām avicāritam

5.11.2

नन्दगोपः सुदुर्बुद्धिर् गोपैर् अन्यैः सहायवान् । कृष्णाश्रयबलाध्मातो महभङ्गम् अचीकरत्

nandagopaḥ sudurbuddhir gopair anyaiḥ sahāyavān / kṛṣṇāśrayabalādhmāto mahabhaṅgam acīkarat

5.11.3

आजीवो यः परस् तेषां गोपत्वस्य च कारणम् । ता गावो वृष्टिपातेन पीड्यन्तां वचनान् मम

ājīvo yaḥ paras teṣāṃ gopatvasya ca kāraṇam / tā gāvo vṛṣṭipātena pīḍyantāṃ vacanān mama

5.11.4

अहम् अप्य् अद्रिशृङ्गाभं तुङ्गम् आरुह्य वारणम् । साहाय्यं वः करिष्यामि वाय्वम्बूत्सर्गयोजितम्

aham apy adriśṛṅgābhaṃ tuṅgam āruhya vāraṇam / sāhāyyaṃ vaḥ kariṣyāmi vāyvambūtsargayojitam

5.11.5

इत्य् आज्ञप्ताः सुरेन्द्रेण मुमुचुस् ते बलाहकाः । वातवर्षं महाभीमम् अभावाय गवां द्विज

ity ājñaptāḥ surendreṇa mumucus te balāhakāḥ / vātavarṣaṃ mahābhīmam abhāvāya gavāṃ dvija

5.11.6

ततः क्षणेन धरणी ककुभो ऽम्बरम् एव च । एकं धारामहासारपूरणेनाभवन् मुने

tataḥ kṣaṇena dharaṇī kakubho 'mbaram eva ca / ekaṃ dhārāmahāsārapūraṇenābhavan mune

5.11.7

विद्युल्लताकषाघातत्रस्तैर् इव घनैर् घनम् । नादापूरितदिक्चक्रैर् धारासारम् अपात्यत

vidyullatākaṣāghātatrastair iva ghanair ghanam / nādāpūritadikcakrair dhārāsāram apātyata

5.11.8

अन्धकारीकृते लोके वर्षद्भिर् अनिशं घनैः । अधश् चोर्ध्वं च तिर्यक् च जगद् आप्यम् इवाभवत्

andhakārīkṛte loke varṣadbhir aniśaṃ ghanaiḥ / adhaś cordhvaṃ ca tiryak ca jagad āpyam ivābhavat

5.11.9

गावस् तु तेन पतता वर्षवातेन वेगिना । धूताः प्राणाञ् जहुः सन्नत्रिकसक्थिशिरोधराः

gāvas tu tena patatā varṣavātena veginā / dhūtāḥ prāṇāñ jahuḥ sannatrikasakthiśirodharāḥ

5.11.10

क्रोडेन वत्सान् आक्रम्य तस्थुर् अन्या महामुने । गावो विवत्साश् च कृता वारिपूरेण चापराः

kroḍena vatsān ākramya tasthur anyā mahāmune / gāvo vivatsāś ca kṛtā vāripūreṇa cāparāḥ

5.11.11

वत्साश् च दीनवदना पवनाकम्पिकन्धराः । त्राहि त्राहीत्य् अल्पशब्दाः कृष्णम् ऊचुर् इवार्तकाः

vatsāś ca dīnavadanā pavanākampikandharāḥ / trāhi trāhīty alpaśabdāḥ kṛṣṇam ūcur ivārtakāḥ

5.11.12

ततस् तद् गोकुलं सर्वं गोगोपीगोपसंकुलम् । अतीवार्तं हरिर् दृष्ट्वा मैत्रेयाचिन्तयत् तदा

tatas tad gokulaṃ sarvaṃ gogopīgopasaṃkulam / atīvārtaṃ harir dṛṣṭvā maitreyācintayat tadā

5.11.13

एतत् कृतं महेन्द्रेण महभङ्गविरोधिना । तद् एतद् अखिलं गोष्ठं त्रातव्यम् अधुना मया

etat kṛtaṃ mahendreṇa mahabhaṅgavirodhinā / tad etad akhilaṃ goṣṭhaṃ trātavyam adhunā mayā

5.11.14

इमम् अद्रिम् अहं धैर्याद् उत्पाट्योरुशिलाघनम् । धारयिष्यामि गोष्ठस्य पृथुच्छत्रम् इवोपरि

imam adrim ahaṃ dhairyād utpāṭyoruśilāghanam / dhārayiṣyāmi goṣṭhasya pṛthucchatram ivopari

5.11.15

इति कृत्वा मतिं कृष्णो गोवर्धनमहीधरम् । उत्पाट्यैककरेणैव धारयाम् आस लीलया

iti kṛtvā matiṃ kṛṣṇo govardhanamahīdharam / utpāṭyaikakareṇaiva dhārayām āsa līlayā

5.11.16

गोपांश् चाह जगन्नाथः समुत्पाटितभूधरः । विशध्वम् अत्र सहिताः कृतं वर्षनिवारणम्

gopāṃś cāha jagannāthaḥ samutpāṭitabhūdharaḥ / viśadhvam atra sahitāḥ kṛtaṃ varṣanivāraṇam

5.11.17

सुनिवातेषु देशेषु यथाजोषम् इहास्यताम् । प्रविश्यतां न भेतव्यं गिरिपातस्य निर्भयैः

sunivāteṣu deśeṣu yathājoṣam ihāsyatām / praviśyatāṃ na bhetavyaṃ giripātasya nirbhayaiḥ

5.11.18

इत्य् उक्तास् तेन ते गोपा विविशुर् गोधनैः सह । शकटारोपितैर् भाण्डैर् गोप्यश् चासारपीडिताः

ity uktās tena te gopā viviśur godhanaiḥ saha / śakaṭāropitair bhāṇḍair gopyaś cāsārapīḍitāḥ

5.11.19

कृष्णो ऽपि तं दधारैव शैलम् अत्यन्तनिश्चलम् । व्रजौकोवासिभिर् हर्षविस्मिताक्षैर् निरीक्षितः

kṛṣṇo 'pi taṃ dadhāraiva śailam atyantaniścalam / vrajaukovāsibhir harṣavismitākṣair nirīkṣitaḥ

5.11.20

गोपगोपीजनैर् हृष्टैः प्रीतिविस्तारितेक्षणैः । संस्तूयमानचरितः कृष्णः शैलम् अधारयत्

gopagopījanair hṛṣṭaiḥ prītivistāritekṣaṇaiḥ / saṃstūyamānacaritaḥ kṛṣṇaḥ śailam adhārayat

5.11.21

सप्तरात्रं महामेघा ववर्षुर् नन्दगोकुले । इन्द्रेण चोदिता विप्र गोपानां नाशकारिणः

saptarātraṃ mahāmeghā vavarṣur nandagokule / indreṇa coditā vipra gopānāṃ nāśakāriṇaḥ

5.11.22

ततो धृते महाशैले परित्राते च गोकुले । मिथ्याप्रतिज्ञो बलभिद् वारयाम् आस तान् घनान्

tato dhṛte mahāśaile paritrāte ca gokule / mithyāpratijño balabhid vārayām āsa tān ghanān

5.11.23

व्यभ्रे नभसि देवेन्द्रे वितथात्मवचस्य् अथ । निष्क्रम्य गोकुलं हृष्टं स्वस्थानं पुनर् आगमत्

vyabhre nabhasi devendre vitathātmavacasy atha / niṣkramya gokulaṃ hṛṣṭaṃ svasthānaṃ punar āgamat

5.11.24

मुमोच कृष्णो ऽपि तदा गोवर्धनमहाचलम् । स्वस्थाने विस्मितमुखैर् दृष्टस् तैस् तु व्रजौकसैः

mumoca kṛṣṇo 'pi tadā govardhanamahācalam / svasthāne vismitamukhair dṛṣṭas tais tu vrajaukasaiḥ

5.11.25

Adhyaya 10Adhyaya 12