पराशर उवाच —

राजमार्गे ततः कृष्णः सानुलेपनभाजनाम् । ददर्श कुब्जाम् आयान्तीं नवयौवनगोचराम्

rājamārge tataḥ kṛṣṇaḥ sānulepanabhājanām / dadarśa kubjām āyāntīṃ navayauvanagocarām

5.20.1

ताम् आह ललितं कृष्णः कस्येदम् अनुलेपनम् । भवत्या नीयते सत्यं वदेन्दीवरलोचने

tām āha lalitaṃ kṛṣṇaḥ kasyedam anulepanam / bhavatyā nīyate satyaṃ vadendīvaralocane

5.20.2

सकामेनैव सा प्रोक्ता सानुरागा हरिं प्रति । प्राह सा ललितं कुब्जा तद्दर्शनबलात्कृता

sakāmenaiva sā proktā sānurāgā hariṃ prati / prāha sā lalitaṃ kubjā taddarśanabalātkṛtā

5.20.3

कान्त कस्मान् न जानासि कंसेनाभिनियोजिताम् । नैकवक्रेति विख्याताम् अनुलेपनकर्मणि

kānta kasmān na jānāsi kaṃsenābhiniyojitām / naikavakreti vikhyātām anulepanakarmaṇi

5.20.4

नान्यपिष्टं हि कंसस्य प्रीतये ह्य् अनुलेपनम् । भवत्य् अहम् अतीवास्य प्रसादधनभाजनम्

nānyapiṣṭaṃ hi kaṃsasya prītaye hy anulepanam / bhavaty aham atīvāsya prasādadhanabhājanam

5.20.5

श्रीकृष्ण उवाच —

सुगन्धम् एतद् राजार्हं रुचिरं रुचिरानने । आवयोर् गात्रसदृशं दीयताम् अनुलेपनम्

sugandham etad rājārhaṃ ruciraṃ rucirānane / āvayor gātrasadṛśaṃ dīyatām anulepanam

5.20.6

पराशर उवाच —

श्रुत्वैतद् आह सा कुब्जा गृह्यताम् इति सादरम् । अनुलेपनं च ददौ गात्रयोग्यम् अथोभयोः

śrutvaitad āha sā kubjā gṛhyatām iti sādaram / anulepanaṃ ca dadau gātrayogyam athobhayoḥ

5.20.7

भक्तिच्छेदानुलिप्ताङ्गौ ततस् तौ पुरुषर्षभौ । सेन्द्रचापौ विराजेतां सितकृष्णाव् इवाम्बुदौ

bhakticchedānuliptāṅgau tatas tau puruṣarṣabhau / sendracāpau virājetāṃ sitakṛṣṇāv ivāmbudau

5.20.8

ततस् तां चिबुके शौरिर् उल्लापनविधानवित् । उत्पाट्य तोलयाम् आस द्व्यङ्गुलेनाग्रपाणिना

tatas tāṃ cibuke śaurir ullāpanavidhānavit / utpāṭya tolayām āsa dvyaṅgulenāgrapāṇinā

5.20.9

चकर्ष पद्भ्यां च तदा ऋजुत्वं केशवो ऽनयत् । ततः सा ऋजुतां प्राप्ता योषिताम् अभवद् वरा

cakarṣa padbhyāṃ ca tadā ṛjutvaṃ keśavo 'nayat / tataḥ sā ṛjutāṃ prāptā yoṣitām abhavad varā

5.20.10

विलासललितं प्राह प्रेमगर्भभरालसम् । वस्त्रे प्रगृह्य गोविन्दं व्रज गेहं ममेति वै

vilāsalalitaṃ prāha premagarbhabharālasam / vastre pragṛhya govindaṃ vraja gehaṃ mameti vai

5.20.11

आयास्ये भवतीगेहम् इति तां प्रहसन् हरिः । विससर्ज जहासोच्चै रामस्यालोक्य चाननम्

āyāsye bhavatīgeham iti tāṃ prahasan hariḥ / visasarja jahāsoccai rāmasyālokya cānanam

5.20.12

भक्तिच्छेदानुलिप्ताङ्गौ नीलपीताम्बरौ च तौ । धनुःशालां ततो यातौ चित्रमाल्योपशोभितौ

bhakticchedānuliptāṅgau nīlapītāmbarau ca tau / dhanuḥśālāṃ tato yātau citramālyopaśobhitau

5.20.13

आयोगवं धनूरत्नं ताभ्यां पृष्टैस् तु रक्षिभिः । आख्याते सहसा कृष्णो गृहीत्वापूरयद् धनुः

āyogavaṃ dhanūratnaṃ tābhyāṃ pṛṣṭais tu rakṣibhiḥ / ākhyāte sahasā kṛṣṇo gṛhītvāpūrayad dhanuḥ

5.20.14

ततः पूरयता तेन भज्यमानं बलाद् धनुः । चकार सुमहाशब्दं मथुरा येन पूरिता

tataḥ pūrayatā tena bhajyamānaṃ balād dhanuḥ / cakāra sumahāśabdaṃ mathurā yena pūritā

5.20.15

अनुयुक्तौ ततस् तौ तु भग्ने धनुषि रक्षिभिः । रक्षिसैन्यं निकृत्योभौ निष्क्रान्तौ कार्मुकालयात्

anuyuktau tatas tau tu bhagne dhanuṣi rakṣibhiḥ / rakṣisainyaṃ nikṛtyobhau niṣkrāntau kārmukālayāt

5.20.16

अक्रूरागमवृत्तान्तम् उपलभ्य तथा धनुः । भग्नं श्रुत्वाथ कंसो ऽपि प्राह चाणूरमुष्टिकौ

akrūrāgamavṛttāntam upalabhya tathā dhanuḥ / bhagnaṃ śrutvātha kaṃso 'pi prāha cāṇūramuṣṭikau

5.20.17

कंस उवाच —

गोपालदारकौ प्राप्तौ भवद्भ्यां तौ ममाग्रतः । मल्लयुद्धे निहन्तव्यौ मम प्राणहरौ हि तौ

gopāladārakau prāptau bhavadbhyāṃ tau mamāgrataḥ / mallayuddhe nihantavyau mama prāṇaharau hi tau

5.20.18

नियुद्धे तद्विनाशेन भवद्भ्यां तोषितो ह्य् अहम् । दास्याम्य् अभिमतान् कामान् नान्यथैतन् महाबलौ

niyuddhe tadvināśena bhavadbhyāṃ toṣito hy aham / dāsyāmy abhimatān kāmān nānyathaitan mahābalau

5.20.19

न्यायतो ऽन्यायतो वापि भवद्भ्यां तौ ममाहितौ । हन्तव्यौ तद्वधाद् राज्यं सामान्यं वो भविष्यति

nyāyato 'nyāyato vāpi bhavadbhyāṃ tau mamāhitau / hantavyau tadvadhād rājyaṃ sāmānyaṃ vo bhaviṣyati

5.20.20

इत्य् आदिश्य स तौ मल्लौ ततश् चाहूय हस्तिपम् । प्रोवाचोच्चैस् त्वया मल्लसमाजद्वारि कुञ्जरः

ity ādiśya sa tau mallau tataś cāhūya hastipam / provācoccais tvayā mallasamājadvāri kuñjaraḥ

5.20.21

स्थाप्यः कुवलयापीडस् तेन तौ गोपदारकौ । घातनीयौ नियुद्धाय रङ्गद्वारम् उपागतौ

sthāpyaḥ kuvalayāpīḍas tena tau gopadārakau / ghātanīyau niyuddhāya raṅgadvāram upāgatau

5.20.22

तम् अप्य् आज्ञाप्य दृष्ट्वा च मञ्चान् सर्वान् उपाकृतान् । आसन्नमरणः कंसः सूर्योदयम् उदैक्षत

tam apy ājñāpya dṛṣṭvā ca mañcān sarvān upākṛtān / āsannamaraṇaḥ kaṃsaḥ sūryodayam udaikṣata

5.20.23

ततः समस्तमञ्चेषु नागरः स तदा जनः । राजमञ्चेषु चारूढाः सह भृत्यैर् महीभृतः

tataḥ samastamañceṣu nāgaraḥ sa tadā janaḥ / rājamañceṣu cārūḍhāḥ saha bhṛtyair mahībhṛtaḥ

5.20.24

मल्लप्राश्निकवर्गश् च रङ्गमध्यसमीपतः । कृतः कंसेन कंसो ऽपि तुङ्गमञ्चे व्यवस्थितः

mallaprāśnikavargaś ca raṅgamadhyasamīpataḥ / kṛtaḥ kaṃsena kaṃso 'pi tuṅgamañce vyavasthitaḥ

5.20.25

अन्तःपुराणां मञ्चाश् च तथान्ये परिकल्पिताः । अन्ये च वारमुख्यानाम् अन्ये नागरयोषिताम्

antaḥpurāṇāṃ mañcāś ca tathānye parikalpitāḥ / anye ca vāramukhyānām anye nāgarayoṣitām

5.20.26

नन्दगोपादयो गोपा मञ्चेष्व् अन्येष्व् अवस्थिताः । अक्रूरवसुदेवौ च मञ्चप्रान्ते व्यवस्थितौ

nandagopādayo gopā mañceṣv anyeṣv avasthitāḥ / akrūravasudevau ca mañcaprānte vyavasthitau

5.20.27

नागरीयोषितां मध्ये देवकी पुत्रगृद्धिनी । अन्तकाले ऽपि पुत्रस्य द्रक्ष्यामि रुचिरं मुखम्

nāgarīyoṣitāṃ madhye devakī putragṛddhinī / antakāle 'pi putrasya drakṣyāmi ruciraṃ mukham

5.20.28

वाद्यमानेषु तूर्येषु चाणूरे चातिवल्गति । हाहाकारपरे लोके आस्फोटयति मुष्टिके

vādyamāneṣu tūryeṣu cāṇūre cātivalgati / hāhākārapare loke āsphoṭayati muṣṭike

5.20.29

हत्वा कुवलयापीडं हस्त्यारोहप्रचोदितम् । मदासृगनुलिप्ताङ्गौ गजदन्तवरायुधौ

hatvā kuvalayāpīḍaṃ hastyārohapracoditam / madāsṛganuliptāṅgau gajadantavarāyudhau

5.20.30

मृगमध्ये यथा सिम्हौ गर्वलीलावलोकिनौ । प्रविष्टौ सुमहारङ्गं बलभद्रजनार्दनौ

mṛgamadhye yathā simhau garvalīlāvalokinau / praviṣṭau sumahāraṅgaṃ balabhadrajanārdanau

5.20.31

हाहाकारो महाञ् जज्ञे सर्वमञ्चेष्व् अनन्तरम् । कृष्णो ऽयं बलभद्रो ऽयम् इति लोकस्य विस्मयात्

hāhākāro mahāñ jajñe sarvamañceṣv anantaram / kṛṣṇo 'yaṃ balabhadro 'yam iti lokasya vismayāt

5.20.32

सो ऽयं येन हता घोरा पूतना सा निशाचरी । क्षिप्तं तु शकटं येन भग्नौ च यमलार्जुनौ

so 'yaṃ yena hatā ghorā pūtanā sā niśācarī / kṣiptaṃ tu śakaṭaṃ yena bhagnau ca yamalārjunau

5.20.33

सो ऽयं यः कालियं नागं ननर्तारुह्य बालकः । धृतो गोवर्धनो येन सप्तरात्रं महागिरिः

so 'yaṃ yaḥ kāliyaṃ nāgaṃ nanartāruhya bālakaḥ / dhṛto govardhano yena saptarātraṃ mahāgiriḥ

5.20.34

अरिष्टो धेनुकः केशी लीलयैव महात्मना । निहता येन दुर्वृत्ता दृश्यतां सो ऽयम् अच्युतः

ariṣṭo dhenukaḥ keśī līlayaiva mahātmanā / nihatā yena durvṛttā dṛśyatāṃ so 'yam acyutaḥ

5.20.35

अयं चास्य महाबाहुर् बलभद्रो ऽग्रजो ऽग्रतः । प्रयाति लीलया योषिन्मनोनयननन्दनः

ayaṃ cāsya mahābāhur balabhadro 'grajo 'grataḥ / prayāti līlayā yoṣinmanonayananandanaḥ

5.20.36

अयं स कथ्यते प्राज्ञैः पुराणार्थावलोकिभिः । गोपालो यादवं वंशं मग्नम् अभ्युद्धरिष्यति

ayaṃ sa kathyate prājñaiḥ purāṇārthāvalokibhiḥ / gopālo yādavaṃ vaṃśaṃ magnam abhyuddhariṣyati

5.20.37

अयं स सर्वभूतस्य विष्णोर् अखिलजन्मनः । अवतीर्णो महीम् अंशो नूनं भारहरो भुवः

ayaṃ sa sarvabhūtasya viṣṇor akhilajanmanaḥ / avatīrṇo mahīm aṃśo nūnaṃ bhāraharo bhuvaḥ

5.20.38

उरस् तताप देवक्याः स्नेहस्नुतपयोधरम् ॥ विप्_५,२०।३९च्द् ॥ महोत्सवम् इवासाद्य पुत्राननविलोकनम् । युवेव वसुदेवो ऽभूद् विहायाभ्यागतां जराम्

uras tatāpa devakyāḥ snehasnutapayodharam // ViP_5,20.39cd // mahotsavam ivāsādya putrānanavilokanam / yuveva vasudevo 'bhūd vihāyābhyāgatāṃ jarām

5.20.40

विस्तारिताक्षियुगलो राजान्तःपुरयोषितः । नागरस्त्रीसमूहश् च द्रष्टुं न विरराम तम्

vistāritākṣiyugalo rājāntaḥpurayoṣitaḥ / nāgarastrīsamūhaś ca draṣṭuṃ na virarāma tam

5.20.41

सख्यः पश्यत कृष्णस्य मुखम् अत्यरुणेक्षणम् । गजयुद्धकृतायासस्वेदाम्बुकणिकाचितम्

sakhyaḥ paśyata kṛṣṇasya mukham atyaruṇekṣaṇam / gajayuddhakṛtāyāsasvedāmbukaṇikācitam

5.20.42

विकासिशरदम्भोजम् अवश्यायजलोक्षितम् । परिभूय स्थितं जन्म सफलं क्रियतां दृशः

vikāsiśaradambhojam avaśyāyajalokṣitam / paribhūya sthitaṃ janma saphalaṃ kriyatāṃ dṛśaḥ

5.20.43

श्रीवत्साङ्कं महद्धाम बालस्यैतद् विलोक्यताम् । विपक्षक्षपणं वक्षो भुजयुग्मं च भामिनि

śrīvatsāṅkaṃ mahaddhāma bālasyaitad vilokyatām / vipakṣakṣapaṇaṃ vakṣo bhujayugmaṃ ca bhāmini

5.20.44

किं न पश्यसि कुन्देन्दुमृणालधवलाननम् । बलभद्रम् इमं नीलपरिधानम् उपागतम्

kiṃ na paśyasi kundendumṛṇāladhavalānanam / balabhadram imaṃ nīlaparidhānam upāgatam

5.20.45

वल्गता मुष्टिकेनैतच् चाणूरेण तथा सखि । क्रियते बलभद्रस्य हास्यम् एतद् विलोक्यताम्

valgatā muṣṭikenaitac cāṇūreṇa tathā sakhi / kriyate balabhadrasya hāsyam etad vilokyatām

5.20.46

सख्यः पश्यत चाणूरं नियुद्धार्थम् अयं हरिः । समुपैति न सन्त्य् अत्र किं वृद्धा युक्तकारिणः

sakhyaḥ paśyata cāṇūraṃ niyuddhārtham ayaṃ hariḥ / samupaiti na santy atra kiṃ vṛddhā yuktakāriṇaḥ

5.20.47

क्व यौवनोन्मुखीभूतसुकुमारतनुर् हरिः । क्व वज्रकठिनाभोगशरीरो ऽयं महासुरः

kva yauvanonmukhībhūtasukumāratanur hariḥ / kva vajrakaṭhinābhogaśarīro 'yaṃ mahāsuraḥ

5.20.48

इमौ सुललितौ रङ्गे वर्तेते नवयौवनौ । दैतेयमल्लाश् चाणूरप्रमुखास् त्व् अतिदारुणाः

imau sulalitau raṅge vartete navayauvanau / daiteyamallāś cāṇūrapramukhās tv atidāruṇāḥ

5.20.49

नियुद्धप्राश्निकानां तु महान् एष व्यतिक्रमः । यद् बालबलिनोर् युद्धं मध्यस्थैः समुपेक्ष्यते

niyuddhaprāśnikānāṃ tu mahān eṣa vyatikramaḥ / yad bālabalinor yuddhaṃ madhyasthaiḥ samupekṣyate

5.20.50

पराशर उवाच —

ववल्ग बद्धकक्ष्यो ऽन्तर् जनस्य भगवान् हरिः ॥ विप्_५,२०।५१च्द् ॥ बलभद्रो ऽपि चास्फोट्य ववल्ग ललितं यदा । पदे पदे तदा भूमिर् यन् न शीर्णा तद् अद्भुतम्

vavalga baddhakakṣyo 'ntar janasya bhagavān hariḥ // ViP_5,20.51cd // balabhadro 'pi cāsphoṭya vavalga lalitaṃ yadā / pade pade tadā bhūmir yan na śīrṇā tad adbhutam

5.20.52

चाणूरेण ततः कृष्णो युयुधे ऽमितविक्रमः । नियुद्धकुशलो दैत्यो बलभद्रेण मुष्टिकः

cāṇūreṇa tataḥ kṛṣṇo yuyudhe 'mitavikramaḥ / niyuddhakuśalo daityo balabhadreṇa muṣṭikaḥ

5.20.53

संनिपातावधूतैस् तु चाणूरेण समं हरिः । क्षेपणैर् मुष्टिभिश् चैव कीलवज्रनिपातनैः

saṃnipātāvadhūtais tu cāṇūreṇa samaṃ hariḥ / kṣepaṇair muṣṭibhiś caiva kīlavajranipātanaiḥ

5.20.54

पादोद्धूतैः प्रमृष्टैश् च तयोर् युद्धम् अभून् महत्

pādoddhūtaiḥ pramṛṣṭaiś ca tayor yuddham abhūn mahat

5.20.55

अशस्त्रम् अतिघोरं तत् तयोर् युद्धं सुदारुणम् । बलप्राणविनिष्पाद्यं समाजोत्सवसंनिधौ

aśastram atighoraṃ tat tayor yuddhaṃ sudāruṇam / balaprāṇaviniṣpādyaṃ samājotsavasaṃnidhau

5.20.56

यावद् यावच् च चाणूरो युयुधे हरिणा सह । प्राणहानिम् अवापाग्र्यां तावत् तावल् लवाल् लवम्

yāvad yāvac ca cāṇūro yuyudhe hariṇā saha / prāṇahānim avāpāgryāṃ tāvat tāval lavāl lavam

5.20.57

कृष्णो ऽपि युयुधे तेन लीलयैव जगन्मयः । खेदाच् चालयता कोपान् निजशेखरकेसरम्

kṛṣṇo 'pi yuyudhe tena līlayaiva jaganmayaḥ / khedāc cālayatā kopān nijaśekharakesaram

5.20.58

बलक्षयं विवृद्धिं च दृष्ट्वा चाणूरकृष्णयोः । वारयाम् आस तूर्याणि कंसः कोपपरायणः

balakṣayaṃ vivṛddhiṃ ca dṛṣṭvā cāṇūrakṛṣṇayoḥ / vārayām āsa tūryāṇi kaṃsaḥ kopaparāyaṇaḥ

5.20.59

मृदङ्गादिषु तूर्येषु प्रतिषिद्धेषु तत्क्षणात् । खे संगतान्य् अवाद्यन्त देवतूर्याण्य् अनेकशः

mṛdaṅgādiṣu tūryeṣu pratiṣiddheṣu tatkṣaṇāt / khe saṃgatāny avādyanta devatūryāṇy anekaśaḥ

5.20.60

जय गोविन्द चाणूरं जहि केशव दानवम् । इत्य् अन्तर्धानगा देवास् तदोचुर् अतिहर्षिताः

jaya govinda cāṇūraṃ jahi keśava dānavam / ity antardhānagā devās tadocur atiharṣitāḥ

5.20.61

चाणूरेण चिरं कालं क्रीडित्वा मधुसूदनः । उत्पाट्य भ्रामयाम् आस तद्वधाय कृतोद्यमः

cāṇūreṇa ciraṃ kālaṃ krīḍitvā madhusūdanaḥ / utpāṭya bhrāmayām āsa tadvadhāya kṛtodyamaḥ

5.20.62

भ्रामयित्वा शतगुणं दैत्यमल्लम् अमित्रजित् । भूमाव् आस्फोटयाम् आस गगने गतजीवितम्

bhrāmayitvā śataguṇaṃ daityamallam amitrajit / bhūmāv āsphoṭayām āsa gagane gatajīvitam

5.20.63

भूमाव् आस्फोटितस् तेन चाणूरः शतधाव्रजत् । रक्तस्रावमहापङ्कां चकार स तदा भुवम्

bhūmāv āsphoṭitas tena cāṇūraḥ śatadhāvrajat / raktasrāvamahāpaṅkāṃ cakāra sa tadā bhuvam

5.20.64

बलदेवो ऽपि तत्कालं मुष्टिकेन महाबलः । युयुधे दैत्यमल्लेन चाणूरेण यथा हरिः

baladevo 'pi tatkālaṃ muṣṭikena mahābalaḥ / yuyudhe daityamallena cāṇūreṇa yathā hariḥ

5.20.65

सो ऽप्य् एनं मुष्टिना मूर्ध्नि वक्षस्य् आहत्य जानुना । पातयित्वा धरापृष्ठे निष्पिपेष गतायुषम्

so 'py enaṃ muṣṭinā mūrdhni vakṣasy āhatya jānunā / pātayitvā dharāpṛṣṭhe niṣpipeṣa gatāyuṣam

5.20.66

कृष्णस् तोशलकं भूयो मल्लराजं महाबलम् । वाममुष्टिप्रहारेण पातयाम् आस भूतले

kṛṣṇas tośalakaṃ bhūyo mallarājaṃ mahābalam / vāmamuṣṭiprahāreṇa pātayām āsa bhūtale

5.20.67

चाणूरे निहते मल्ले मुष्टिके विनिपातिते । नीते क्षयं तोशलके सर्वे मल्लाः प्रदुद्रुवुः

cāṇūre nihate malle muṣṭike vinipātite / nīte kṣayaṃ tośalake sarve mallāḥ pradudruvuḥ

5.20.68

ववल्गतुस् तदा रङ्गे कृष्णसंकर्षणाव् उभौ । समानवयसो गोपान् बलाद् आकृष्य हर्षितौ

vavalgatus tadā raṅge kṛṣṇasaṃkarṣaṇāv ubhau / samānavayaso gopān balād ākṛṣya harṣitau

5.20.69

कंसो ऽपि कोपरक्ताक्षः प्राहोच्चैर् व्यापृतान् नरान् । गोपाव् एतौ समाजौघान् निष्क्राम्येतां बलाद् इतः

kaṃso 'pi koparaktākṣaḥ prāhoccair vyāpṛtān narān / gopāv etau samājaughān niṣkrāmyetāṃ balād itaḥ

5.20.70

नन्दो ऽपि गृह्यतां पापो निगडैर् आयसैर् इह । अवृद्धार्हेण दण्डेन वसुदेवो ऽपि हन्यताम्

nando 'pi gṛhyatāṃ pāpo nigaḍair āyasair iha / avṛddhārheṇa daṇḍena vasudevo 'pi hanyatām

5.20.71

वल्गन्ति गोपाः कृष्णेन ये चेमे सहिताः पुरः । गावो ह्रियन्ताम् एतेषां यच् चास्ति वसु किंचन

valganti gopāḥ kṛṣṇena ye ceme sahitāḥ puraḥ / gāvo hriyantām eteṣāṃ yac cāsti vasu kiṃcana

5.20.72

एवम् आज्ञापयानं तु प्रहस्य मधुसूदनः । उत्प्लुत्यारुह्य तं मञ्चं कंसं जग्राह वेगतः

evam ājñāpayānaṃ tu prahasya madhusūdanaḥ / utplutyāruhya taṃ mañcaṃ kaṃsaṃ jagrāha vegataḥ

5.20.73

केशेष्व् आकृष्य विगलत्किरीटम् अवनीतले । कंसं स पातयाम् आस तस्योपरि पपात च

keśeṣv ākṛṣya vigalatkirīṭam avanītale / kaṃsaṃ sa pātayām āsa tasyopari papāta ca

5.20.74

निःशेषजगदाधारगुरुणा पततोपरि । कृष्णेन त्याजितः प्राणान् उग्रसेनात्मजो नृपः

niḥśeṣajagadādhāraguruṇā patatopari / kṛṣṇena tyājitaḥ prāṇān ugrasenātmajo nṛpaḥ

5.20.75

मृतस्य केशेषु तदा गृहीत्वा मधुसूदनः । चकर्ष देहं कंसस्य रङ्गमध्ये महाबलः

mṛtasya keśeṣu tadā gṛhītvā madhusūdanaḥ / cakarṣa dehaṃ kaṃsasya raṅgamadhye mahābalaḥ

5.20.76

गौरवेणातिमहता परिखा तेन कृष्यता । कृता कंसस्य देहेन वेगेनेव महाम्भसः

gauraveṇātimahatā parikhā tena kṛṣyatā / kṛtā kaṃsasya dehena vegeneva mahāmbhasaḥ

5.20.77

कंसे गृहीते कृष्णेन तद्भ्राताभ्यागतो रुषा । सुनामा बलभद्रेण लीलयैव निपातितः

kaṃse gṛhīte kṛṣṇena tadbhrātābhyāgato ruṣā / sunāmā balabhadreṇa līlayaiva nipātitaḥ

5.20.78

ततो हाहाकृतं सर्वम् आसीत् तद् रङ्गमण्डलम् । अवज्ञया हतं दृष्ट्वा कृष्णेन मथुरेश्वरम्

tato hāhākṛtaṃ sarvam āsīt tad raṅgamaṇḍalam / avajñayā hataṃ dṛṣṭvā kṛṣṇena mathureśvaram

5.20.79

कृष्णो ऽपि वसुदेवस्य पादौ जग्राह सत्वरः । देवक्याश् च महाबाहुर् बलदेवसहायवान्

kṛṣṇo 'pi vasudevasya pādau jagrāha satvaraḥ / devakyāś ca mahābāhur baladevasahāyavān

5.20.80

उत्थाप्य वसुदेवस् तं देवकी च जनार्दनम् । स्मृतजन्मोक्तवचनौ ताव् एव प्रणतौ स्थितौ

utthāpya vasudevas taṃ devakī ca janārdanam / smṛtajanmoktavacanau tāv eva praṇatau sthitau

5.20.81

वसुदेव उवाच —

प्रसीद सीदतां देव देवानां वरद प्रभो । तथावयोः प्रसादेन कृतोद्धारश् च केशव

prasīda sīdatāṃ deva devānāṃ varada prabho / tathāvayoḥ prasādena kṛtoddhāraś ca keśava

5.20.82

आराधितो यद् भगवान् अवतीर्णो गृहे मम । दुर्वृत्तनिधनार्थाय तेन नः पावितं कुलम्

ārādhito yad bhagavān avatīrṇo gṛhe mama / durvṛttanidhanārthāya tena naḥ pāvitaṃ kulam

5.20.83

त्वम् अन्तः सर्वभूतानां सर्वभूतेष्व् अवस्थितः । प्रवर्तेते समस्तात्मंस् त्वत्तो भूतभविष्यती

tvam antaḥ sarvabhūtānāṃ sarvabhūteṣv avasthitaḥ / pravartete samastātmaṃs tvatto bhūtabhaviṣyatī

5.20.84

यज्ञैस् त्वम् इज्यसे नित्यं सर्वदेवमयाच्युत । त्वम् एव यज्ञो यष्टा च यज्ञानां परमेश्वरः

yajñais tvam ijyase nityaṃ sarvadevamayācyuta / tvam eva yajño yaṣṭā ca yajñānāṃ parameśvaraḥ

5.20.85

सापह्नवं मम मनो यद् एतत् त्वयि जायते । देवक्याश् चात्मजप्रीत्या तद् अत्यन्तविडम्बना

sāpahnavaṃ mama mano yad etat tvayi jāyate / devakyāś cātmajaprītyā tad atyantaviḍambanā

5.20.86

क्व कर्ता सर्वभूतानाम् अनादिनिधनो भवान् । क्व मे मनुष्यकस्यैषा जिह्वा पुत्रेति वक्ष्यति

kva kartā sarvabhūtānām anādinidhano bhavān / kva me manuṣyakasyaiṣā jihvā putreti vakṣyati

5.20.87

जगद् एतज् जगन्नाथ संभूतम् अखिलं यतः । कया युक्त्या विना मायां सो ऽस्मत्तः संभविष्यति

jagad etaj jagannātha saṃbhūtam akhilaṃ yataḥ / kayā yuktyā vinā māyāṃ so 'smattaḥ saṃbhaviṣyati

5.20.88

यस्मिन् प्रतिष्ठितं सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमम् । स कोष्ठोत्सङ्गशयनो मनुष्याज् जायते कथम्

yasmin pratiṣṭhitaṃ sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam / sa koṣṭhotsaṅgaśayano manuṣyāj jāyate katham

5.20.89

स त्वं प्रसीद परमेश्वर पाहि विश्वम् अंशावतारकरणैर् न ममासि पुत्रः । आब्रह्मपादपम् अयं जगद् एतद् ईश त्वत्तो विमोहयसि किं परमेश्वरात्मन्

sa tvaṃ prasīda parameśvara pāhi viśvam aṃśāvatārakaraṇair na mamāsi putraḥ / ābrahmapādapam ayaṃ jagad etad īśa tvatto vimohayasi kiṃ parameśvarātman

5.20.90

मायाविमोहितदृशा तनयो ममेति कंसाद् भयं कृतम् अपास्तभयातितीव्रम् । नीतो ऽसि गोकुलम् इतो ऽतिभयाकुलस्य वृद्धिं गतो ऽसि मम नास्ति ममत्वम् ईश

māyāvimohitadṛśā tanayo mameti kaṃsād bhayaṃ kṛtam apāstabhayātitīvram / nīto 'si gokulam ito 'tibhayākulasya vṛddhiṃ gato 'si mama nāsti mamatvam īśa

5.20.91

कर्माणि रुद्रमरुदश्विशतक्रतूनां साध्यानि यानि न भवन्ति निरीक्षितानि । त्वं विष्णुर् ईश जगताम् उपकारहेतोः प्राप्तो ऽसि नः परिगतं विगतो हि मोहः

karmāṇi rudramarudaśviśatakratūnāṃ sādhyāni yāni na bhavanti nirīkṣitāni / tvaṃ viṣṇur īśa jagatām upakārahetoḥ prāpto 'si naḥ parigataṃ vigato hi mohaḥ

5.20.92