Vishnu Purana · Amsha 5 · Adhyaya 22

पराशर उवाच

जरासंधसुते कंस उपयेमे महाबलः । अस्तिं प्राप्तिं च मैत्रेय तयोर् भर्तृहणं हरिम्

jarāsaṃdhasute kaṃsa upayeme mahābalaḥ / astiṃ prāptiṃ ca maitreya tayor bhartṛhaṇaṃ harim

5.22.1

महाबलपरीवारो मगधाधिपतिर् बली । हन्तुम् अभ्याययौ कोपाज् जरासंधः स यादवम्

mahābalaparīvāro magadhādhipatir balī / hantum abhyāyayau kopāj jarāsaṃdhaḥ sa yādavam

5.22.2

उपेत्य मथुरां सो ऽथ रुरोध मगधेश्वरः । अक्षौहिणीभिः सैन्यस्य त्रयोविंशतिभिर् वृतः

upetya mathurāṃ so 'tha rurodha magadheśvaraḥ / akṣauhiṇībhiḥ sainyasya trayoviṃśatibhir vṛtaḥ

5.22.3

निष्क्रम्याल्पपरीवाराव् उभौ रामजनार्दनौ । युयुधाते समं तस्य बलिनौ बलिसैनिकैः

niṣkramyālpaparīvārāv ubhau rāmajanārdanau / yuyudhāte samaṃ tasya balinau balisainikaiḥ

5.22.4

ततो रामश् च कृष्णश् च चक्राते मतिम् उत्तमाम् । आयुधानां पुराणानाम् आदाने मुनिसत्तम

tato rāmaś ca kṛṣṇaś ca cakrāte matim uttamām / āyudhānāṃ purāṇānām ādāne munisattama

5.22.5

अनन्तरं हरेः शार्ङ्गं तूणौ चाक्षयसायकौ । आकाशाद् आगतौ विप्र तथा कौमोदकी गदा

anantaraṃ hareḥ śārṅgaṃ tūṇau cākṣayasāyakau / ākāśād āgatau vipra tathā kaumodakī gadā

5.22.6

हलं च बलभद्रस्य गगनाद् आगतं ज्वलत् । मनसाभिमतं विप्र सौनन्दं मुसलं तथा

halaṃ ca balabhadrasya gaganād āgataṃ jvalat / manasābhimataṃ vipra saunandaṃ musalaṃ tathā

5.22.7

ततो युद्धे पराजित्य ससैन्यं मगधाधिपम् । पुरीं विविशतुर् वीराव् उभौ रामजनार्दनौ

tato yuddhe parājitya sasainyaṃ magadhādhipam / purīṃ viviśatur vīrāv ubhau rāmajanārdanau

5.22.8

जिते तस्मिन् सुदुर्वृत्ते जरासंधे महामुने । जीवमाने गते कृष्णस् तं नामन्यत निर्जितम्

jite tasmin sudurvṛtte jarāsaṃdhe mahāmune / jīvamāne gate kṛṣṇas taṃ nāmanyata nirjitam

5.22.9

पुनर् अप्य् आजगामाथ जरासंधो बलान्वितः । जितश् च रामकृष्णाभ्याम् अपक्रान्तो द्विजोत्तम

punar apy ājagāmātha jarāsaṃdho balānvitaḥ / jitaś ca rāmakṛṣṇābhyām apakrānto dvijottama

5.22.10

दश चाष्टौ च संग्रामान् एवम् अत्यन्तदुर्मदः । यदुभिर् मागधो राजा चक्रे कृष्णपुरोगमैः

daśa cāṣṭau ca saṃgrāmān evam atyantadurmadaḥ / yadubhir māgadho rājā cakre kṛṣṇapurogamaiḥ

5.22.11

सर्वेष्व् एतेषु युद्धेषु यादवैः स पराजितः । अपक्रान्तो जरासंधः स्वल्पसैन्यैर् बलाधिकः

sarveṣv eteṣu yuddheṣu yādavaiḥ sa parājitaḥ / apakrānto jarāsaṃdhaḥ svalpasainyair balādhikaḥ

5.22.12

तद् बलं यादवानां तैर् अजितं यद् अनेकशः । तत् तु संनिधिमाहात्म्यं विष्णोर् अंशस्य चक्रिणः

tad balaṃ yādavānāṃ tair ajitaṃ yad anekaśaḥ / tat tu saṃnidhimāhātmyaṃ viṣṇor aṃśasya cakriṇaḥ

5.22.13

मनुष्यधर्मशीलस्य लीला सा जगतः पतेः । अस्त्राण्य् अनेकरूपाणि यद् अरातिषु मुञ्चति

manuṣyadharmaśīlasya līlā sā jagataḥ pateḥ / astrāṇy anekarūpāṇi yad arātiṣu muñcati

5.22.14

मनसैव जगत्सृष्टिं संहारं च करोति यः । तस्यारिपक्षक्षपणे कियान् उद्यमविस्तरः

manasaiva jagatsṛṣṭiṃ saṃhāraṃ ca karoti yaḥ / tasyāripakṣakṣapaṇe kiyān udyamavistaraḥ

5.22.15

तथापि ये मनुष्याणां धर्मास् तदनुवर्तनम् । कुर्वन् बलवता संधिं हीनैर् युद्धं करोत्य् असौ

tathāpi ye manuṣyāṇāṃ dharmās tadanuvartanam / kurvan balavatā saṃdhiṃ hīnair yuddhaṃ karoty asau

5.22.16

साम चोपप्रदानं च तथा भेदं प्रदर्शयन् । करोति दण्डपातं च क्वचिद् एव पलायनम्

sāma copapradānaṃ ca tathā bhedaṃ pradarśayan / karoti daṇḍapātaṃ ca kvacid eva palāyanam

5.22.17

मनुष्यदेहिनां चेष्टाम् इत्य् एवम् अनुवर्ततः । लीला जगत्पतेस् तस्य छन्दतः संप्रवर्तते

manuṣyadehināṃ ceṣṭām ity evam anuvartataḥ / līlā jagatpates tasya chandataḥ saṃpravartate

5.22.18

Adhyaya 21Adhyaya 23