Vishnu Purana · Amsha 5 · Adhyaya 32

पराशर उवाच

प्रद्युम्नाद्या हरेः पुत्रा रुक्मिण्याः कथितास् तव । भानुं भैमरिकं चैव सत्यभामा व्यजायत

pradyumnādyā hareḥ putrā rukmiṇyāḥ kathitās tava / bhānuṃ bhaimarikaṃ caiva satyabhāmā vyajāyata

5.32.1

दीप्तिमन्तः प्रयक्षाद्या रोहिण्यास् तनया हरेः । बभूवुर् जाम्बवत्यां च साम्बाद्या बाहुशालिनः

dīptimantaḥ prayakṣādyā rohiṇyās tanayā hareḥ / babhūvur jāmbavatyāṃ ca sāmbādyā bāhuśālinaḥ

5.32.2

तनया भद्रविन्दाद्या नाग्नजित्यां महाबलाः । संग्रामजित्प्रधानास् तु शैब्यायाश् चाभवन् सुताः

tanayā bhadravindādyā nāgnajityāṃ mahābalāḥ / saṃgrāmajitpradhānās tu śaibyāyāś cābhavan sutāḥ

5.32.3

वृकाद्याश् च सुता माद्र्यां गात्रवत्प्रमुखान् सुतान् । अवाप लक्ष्मणा पुत्राः कालिन्द्याश् च श्रुतादयः

vṛkādyāś ca sutā mādryāṃ gātravatpramukhān sutān / avāpa lakṣmaṇā putrāḥ kālindyāś ca śrutādayaḥ

5.32.4

अन्यासां चैव भार्याणां समुत्पन्नानि चक्रिणः । अष्टायुतानि पुत्राणां सहस्राणां शतं तथा

anyāsāṃ caiva bhāryāṇāṃ samutpannāni cakriṇaḥ / aṣṭāyutāni putrāṇāṃ sahasrāṇāṃ śataṃ tathā

5.32.5

प्रद्युम्नः प्रथमस् तेषां सर्वेषां रुक्मिणीसुतः । प्रद्युम्नाद् अनिरुद्धो ऽभूद् वज्रस् तस्माद् अजायत

pradyumnaḥ prathamas teṣāṃ sarveṣāṃ rukmiṇīsutaḥ / pradyumnād aniruddho 'bhūd vajras tasmād ajāyata

5.32.6

अनिरुद्धो रणे रुद्धो बलेः पौत्रीं महाबलः । बाणस्य तनयाम् ऊषाम् उपयेमे द्विजोत्तम

aniruddho raṇe ruddho baleḥ pautrīṃ mahābalaḥ / bāṇasya tanayām ūṣām upayeme dvijottama

5.32.7

यत्र युद्धम् अभूद् घोरं हरिशंकरयोर् महत् । छिन्नं सहस्रं बाहूनां यत्र बाणस्य चक्रिणा

yatra yuddham abhūd ghoraṃ hariśaṃkarayor mahat / chinnaṃ sahasraṃ bāhūnāṃ yatra bāṇasya cakriṇā

5.32.8

मैत्रेय उवाच

कथं युद्धम् अभूद् ब्रह्मन्न् उषार्थे हरकृष्णयोः । कथं क्षयं च बाणस्य बाहूनां कृतवान् हरिः

kathaṃ yuddham abhūd brahmann uṣārthe harakṛṣṇayoḥ / kathaṃ kṣayaṃ ca bāṇasya bāhūnāṃ kṛtavān hariḥ

5.32.9

एतत् सर्वं महाभाग ममाख्यातुं त्वम् अर्हसि । महत् कौतूहलं जातं कथां श्रोतुम् इमां हरेः

etat sarvaṃ mahābhāga mamākhyātuṃ tvam arhasi / mahat kautūhalaṃ jātaṃ kathāṃ śrotum imāṃ hareḥ

5.32.10

पराशर उवाच

उषा बाणसुता विप्र पार्वतीं सह शम्भुना । क्रीडन्तीम् उपलक्ष्योच्चैः स्पृहां चक्रे तदाश्रयाम्

uṣā bāṇasutā vipra pārvatīṃ saha śambhunā / krīḍantīm upalakṣyoccaiḥ spṛhāṃ cakre tadāśrayām

5.32.11

ततः सकलचित्तज्ञा गौरी ताम् आह भामिनीम् । अलम् अत्यर्थतापेन भर्त्रा त्वम् अपि रंस्यसे

tataḥ sakalacittajñā gaurī tām āha bhāminīm / alam atyarthatāpena bhartrā tvam api raṃsyase

5.32.12

इत्युक्ते सा तदा चक्रे कदेति मतिम् आत्मनः । को वा भर्ता ममेत्य् एनां पुनर् अप्य् आह पार्वती

ityukte sā tadā cakre kadeti matim ātmanaḥ / ko vā bhartā mamety enāṃ punar apy āha pārvatī

5.32.13

वैशाखशुक्लद्वादश्यां स्वप्ने यो ऽभिभवं तव । करिष्यति स ते भर्ता राजपुत्रि भविष्यति

vaiśākhaśukladvādaśyāṃ svapne yo 'bhibhavaṃ tava / kariṣyati sa te bhartā rājaputri bhaviṣyati

5.32.14

तस्यां तिथौ पुमान् स्वप्ने यथा देव्या उदीरितम् । तथैवाभिभवं चक्रे रागं चक्रे च तत्र सा

tasyāṃ tithau pumān svapne yathā devyā udīritam / tathaivābhibhavaṃ cakre rāgaṃ cakre ca tatra sā

5.32.15

ततः प्रबुद्धा पुरुषम् अपश्यन्ती समुत्सुका । क्व गतो ऽसीति निर्लज्जा मैत्रेयोक्तवती सखीम्

tataḥ prabuddhā puruṣam apaśyantī samutsukā / kva gato 'sīti nirlajjā maitreyoktavatī sakhīm

5.32.16

बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डः चित्रलेखा च तत्सुता । तस्याः सख्य् अभवत् सा च प्राह को ऽयं त्वयोच्यते

bāṇasya mantrī kumbhāṇḍaḥ citralekhā ca tatsutā / tasyāḥ sakhy abhavat sā ca prāha ko 'yaṃ tvayocyate

5.32.17

यदा लज्जाकुला नास्यै कथयाम् आस सा सखी । तदा विश्वासम् आनीय सर्वम् एवाभ्यवादयत्

yadā lajjākulā nāsyai kathayām āsa sā sakhī / tadā viśvāsam ānīya sarvam evābhyavādayat

5.32.18

विदितार्थां तु ताम् आह पुनर् ऊषा यथोदितम् । देव्या तथैव तत्प्राप्तौ यो ऽभ्युपायः कुरुष्व तम्

viditārthāṃ tu tām āha punar ūṣā yathoditam / devyā tathaiva tatprāptau yo 'bhyupāyaḥ kuruṣva tam

5.32.19

ततः पटे सुरान् दैत्यान् गन्धर्वांश् च प्रधानतः । मनुष्यांश् चाभिलिख्यास्यै चित्रलेखा व्यदर्शयत्

tataḥ paṭe surān daityān gandharvāṃś ca pradhānataḥ / manuṣyāṃś cābhilikhyāsyai citralekhā vyadarśayat

5.32.20

अपास्य सा तु गन्धर्वांस् तथोरगसुरासुरान् । मनुष्येषु ददौ दृष्टिं तेष्व् अप्य् अन्धकवृष्णिषु

apāsya sā tu gandharvāṃs tathoragasurāsurān / manuṣyeṣu dadau dṛṣṭiṃ teṣv apy andhakavṛṣṇiṣu

5.32.21

कृष्णरामौ विलोक्यासीत् सुभ्रूर् लज्जाजडेव सा । प्रद्युम्नदर्शने व्रीडादृष्टिं निन्ये ऽन्यतो द्विज

kṛṣṇarāmau vilokyāsīt subhrūr lajjājaḍeva sā / pradyumnadarśane vrīḍādṛṣṭiṃ ninye 'nyato dvija

5.32.22

दृष्टमात्रे ततः कान्ते प्रद्युम्नतनये द्विज । दृष्ट्वात्यर्थविलासिन्या लज्जा क्वापि निराकृता

dṛṣṭamātre tataḥ kānte pradyumnatanaye dvija / dṛṣṭvātyarthavilāsinyā lajjā kvāpi nirākṛtā

5.32.23

Adhyaya 31Adhyaya 33