Vishnu Purana · Amsha 5 · Adhyaya 32
पराशर उवाच —
प्रद्युम्नाद्या हरेः पुत्रा रुक्मिण्याः कथितास् तव । भानुं भैमरिकं चैव सत्यभामा व्यजायत
pradyumnādyā hareḥ putrā rukmiṇyāḥ kathitās tava / bhānuṃ bhaimarikaṃ caiva satyabhāmā vyajāyata
5.32.1
दीप्तिमन्तः प्रयक्षाद्या रोहिण्यास् तनया हरेः । बभूवुर् जाम्बवत्यां च साम्बाद्या बाहुशालिनः
dīptimantaḥ prayakṣādyā rohiṇyās tanayā hareḥ / babhūvur jāmbavatyāṃ ca sāmbādyā bāhuśālinaḥ
5.32.2
तनया भद्रविन्दाद्या नाग्नजित्यां महाबलाः । संग्रामजित्प्रधानास् तु शैब्यायाश् चाभवन् सुताः
tanayā bhadravindādyā nāgnajityāṃ mahābalāḥ / saṃgrāmajitpradhānās tu śaibyāyāś cābhavan sutāḥ
5.32.3
वृकाद्याश् च सुता माद्र्यां गात्रवत्प्रमुखान् सुतान् । अवाप लक्ष्मणा पुत्राः कालिन्द्याश् च श्रुतादयः
vṛkādyāś ca sutā mādryāṃ gātravatpramukhān sutān / avāpa lakṣmaṇā putrāḥ kālindyāś ca śrutādayaḥ
5.32.4
अन्यासां चैव भार्याणां समुत्पन्नानि चक्रिणः । अष्टायुतानि पुत्राणां सहस्राणां शतं तथा
anyāsāṃ caiva bhāryāṇāṃ samutpannāni cakriṇaḥ / aṣṭāyutāni putrāṇāṃ sahasrāṇāṃ śataṃ tathā
5.32.5
प्रद्युम्नः प्रथमस् तेषां सर्वेषां रुक्मिणीसुतः । प्रद्युम्नाद् अनिरुद्धो ऽभूद् वज्रस् तस्माद् अजायत
pradyumnaḥ prathamas teṣāṃ sarveṣāṃ rukmiṇīsutaḥ / pradyumnād aniruddho 'bhūd vajras tasmād ajāyata
5.32.6
अनिरुद्धो रणे रुद्धो बलेः पौत्रीं महाबलः । बाणस्य तनयाम् ऊषाम् उपयेमे द्विजोत्तम
aniruddho raṇe ruddho baleḥ pautrīṃ mahābalaḥ / bāṇasya tanayām ūṣām upayeme dvijottama
5.32.7
यत्र युद्धम् अभूद् घोरं हरिशंकरयोर् महत् । छिन्नं सहस्रं बाहूनां यत्र बाणस्य चक्रिणा
yatra yuddham abhūd ghoraṃ hariśaṃkarayor mahat / chinnaṃ sahasraṃ bāhūnāṃ yatra bāṇasya cakriṇā
5.32.8
मैत्रेय उवाच —
कथं युद्धम् अभूद् ब्रह्मन्न् उषार्थे हरकृष्णयोः । कथं क्षयं च बाणस्य बाहूनां कृतवान् हरिः
kathaṃ yuddham abhūd brahmann uṣārthe harakṛṣṇayoḥ / kathaṃ kṣayaṃ ca bāṇasya bāhūnāṃ kṛtavān hariḥ
5.32.9
एतत् सर्वं महाभाग ममाख्यातुं त्वम् अर्हसि । महत् कौतूहलं जातं कथां श्रोतुम् इमां हरेः
etat sarvaṃ mahābhāga mamākhyātuṃ tvam arhasi / mahat kautūhalaṃ jātaṃ kathāṃ śrotum imāṃ hareḥ
5.32.10
पराशर उवाच —
उषा बाणसुता विप्र पार्वतीं सह शम्भुना । क्रीडन्तीम् उपलक्ष्योच्चैः स्पृहां चक्रे तदाश्रयाम्
uṣā bāṇasutā vipra pārvatīṃ saha śambhunā / krīḍantīm upalakṣyoccaiḥ spṛhāṃ cakre tadāśrayām
5.32.11
ततः सकलचित्तज्ञा गौरी ताम् आह भामिनीम् । अलम् अत्यर्थतापेन भर्त्रा त्वम् अपि रंस्यसे
tataḥ sakalacittajñā gaurī tām āha bhāminīm / alam atyarthatāpena bhartrā tvam api raṃsyase
5.32.12
इत्युक्ते सा तदा चक्रे कदेति मतिम् आत्मनः । को वा भर्ता ममेत्य् एनां पुनर् अप्य् आह पार्वती
ityukte sā tadā cakre kadeti matim ātmanaḥ / ko vā bhartā mamety enāṃ punar apy āha pārvatī
5.32.13
वैशाखशुक्लद्वादश्यां स्वप्ने यो ऽभिभवं तव । करिष्यति स ते भर्ता राजपुत्रि भविष्यति
vaiśākhaśukladvādaśyāṃ svapne yo 'bhibhavaṃ tava / kariṣyati sa te bhartā rājaputri bhaviṣyati
5.32.14
तस्यां तिथौ पुमान् स्वप्ने यथा देव्या उदीरितम् । तथैवाभिभवं चक्रे रागं चक्रे च तत्र सा
tasyāṃ tithau pumān svapne yathā devyā udīritam / tathaivābhibhavaṃ cakre rāgaṃ cakre ca tatra sā
5.32.15
ततः प्रबुद्धा पुरुषम् अपश्यन्ती समुत्सुका । क्व गतो ऽसीति निर्लज्जा मैत्रेयोक्तवती सखीम्
tataḥ prabuddhā puruṣam apaśyantī samutsukā / kva gato 'sīti nirlajjā maitreyoktavatī sakhīm
5.32.16
बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डः चित्रलेखा च तत्सुता । तस्याः सख्य् अभवत् सा च प्राह को ऽयं त्वयोच्यते
bāṇasya mantrī kumbhāṇḍaḥ citralekhā ca tatsutā / tasyāḥ sakhy abhavat sā ca prāha ko 'yaṃ tvayocyate
5.32.17
यदा लज्जाकुला नास्यै कथयाम् आस सा सखी । तदा विश्वासम् आनीय सर्वम् एवाभ्यवादयत्
yadā lajjākulā nāsyai kathayām āsa sā sakhī / tadā viśvāsam ānīya sarvam evābhyavādayat
5.32.18
विदितार्थां तु ताम् आह पुनर् ऊषा यथोदितम् । देव्या तथैव तत्प्राप्तौ यो ऽभ्युपायः कुरुष्व तम्
viditārthāṃ tu tām āha punar ūṣā yathoditam / devyā tathaiva tatprāptau yo 'bhyupāyaḥ kuruṣva tam
5.32.19
ततः पटे सुरान् दैत्यान् गन्धर्वांश् च प्रधानतः । मनुष्यांश् चाभिलिख्यास्यै चित्रलेखा व्यदर्शयत्
tataḥ paṭe surān daityān gandharvāṃś ca pradhānataḥ / manuṣyāṃś cābhilikhyāsyai citralekhā vyadarśayat
5.32.20
अपास्य सा तु गन्धर्वांस् तथोरगसुरासुरान् । मनुष्येषु ददौ दृष्टिं तेष्व् अप्य् अन्धकवृष्णिषु
apāsya sā tu gandharvāṃs tathoragasurāsurān / manuṣyeṣu dadau dṛṣṭiṃ teṣv apy andhakavṛṣṇiṣu
5.32.21
कृष्णरामौ विलोक्यासीत् सुभ्रूर् लज्जाजडेव सा । प्रद्युम्नदर्शने व्रीडादृष्टिं निन्ये ऽन्यतो द्विज
kṛṣṇarāmau vilokyāsīt subhrūr lajjājaḍeva sā / pradyumnadarśane vrīḍādṛṣṭiṃ ninye 'nyato dvija
5.32.22
दृष्टमात्रे ततः कान्ते प्रद्युम्नतनये द्विज । दृष्ट्वात्यर्थविलासिन्या लज्जा क्वापि निराकृता
dṛṣṭamātre tataḥ kānte pradyumnatanaye dvija / dṛṣṭvātyarthavilāsinyā lajjā kvāpi nirākṛtā
5.32.23