मैत्रेय उवाच —

भूय एवाहम् इच्छामि बलभद्रस्य धीमतः । श्रोतुं पराक्रमं ब्रह्मन् तन् ममाख्यातुम् अर्हसि

bhūya evāham icchāmi balabhadrasya dhīmataḥ / śrotuṃ parākramaṃ brahman tan mamākhyātum arhasi

5.35.1

यमुनाकर्षणादीनि श्रुतानि भगवन् मया । तत् कथ्यतां महाभाग यद् अन्यत् कृतवान् बलः

yamunākarṣaṇādīni śrutāni bhagavan mayā / tat kathyatāṃ mahābhāga yad anyat kṛtavān balaḥ

5.35.2

पराशर उवाच —

मैत्रेय श्रूयतां कर्म यद् रामेणाभवत् कृतम् । अनन्तेनाप्रमेयेन शेषेण धरणीभृता

maitreya śrūyatāṃ karma yad rāmeṇābhavat kṛtam / anantenāprameyena śeṣeṇa dharaṇībhṛtā

5.35.3

दुर्योधनस्य तनयां स्वयंवरकृतक्षणाम् । बलाद् आदत्तवान् वीरः साम्बो जाम्बवतीसुतः

duryodhanasya tanayāṃ svayaṃvarakṛtakṣaṇām / balād ādattavān vīraḥ sāmbo jāmbavatīsutaḥ

5.35.4

ततः क्रुद्धा महावीर्याः कर्णदुर्योधनादयः । भीष्मद्रोणादयश् चैनं बबन्धुर् युधि निर्जितम्

tataḥ kruddhā mahāvīryāḥ karṇaduryodhanādayaḥ / bhīṣmadroṇādayaś cainaṃ babandhur yudhi nirjitam

5.35.5

तच् छ्रुत्वा यादवाः सर्वे क्रोधं दुर्योधनादिषु । मैत्रेय चक्रुश् चक्रुश् च तान् निहन्तुं महोद्यमम्

tac chrutvā yādavāḥ sarve krodhaṃ duryodhanādiṣu / maitreya cakruś cakruś ca tān nihantuṃ mahodyamam

5.35.6

तान् निवार्य बलः प्राह मदलोलकलाक्षरम् । मोक्ष्यन्ति ते मद्वचनाद् यास्याम्य् एको हि कौरवान्

tān nivārya balaḥ prāha madalolakalākṣaram / mokṣyanti te madvacanād yāsyāmy eko hi kauravān

5.35.7

बलदेवस् ततो गत्वा नगरं नागसाह्वयम् । बाह्योपवनमध्ये ऽभून् न विवेश च तत् पुरम्

baladevas tato gatvā nagaraṃ nāgasāhvayam / bāhyopavanamadhye 'bhūn na viveśa ca tat puram

5.35.8

बलम् आगतम् आज्ञाय भूपा दुर्योधनादयः । गाम् अर्घ्यम् उदकं चैव रामाय प्रत्यवेदयन्

balam āgatam ājñāya bhūpā duryodhanādayaḥ / gām arghyam udakaṃ caiva rāmāya pratyavedayan

5.35.9

गृहीत्वा विधिवत् सर्वं ततस् तान् आह कौरवान् । आज्ञापयत्य् उग्रसेनः साम्बम् आशु विमुञ्चत

gṛhītvā vidhivat sarvaṃ tatas tān āha kauravān / ājñāpayaty ugrasenaḥ sāmbam āśu vimuñcata

5.35.10

ततस् ते तद्वचः श्रुत्वा भीष्मद्रोणादयो द्विज । कर्णदुर्योधनाद्याश् च चुक्रुधुर् द्विजसत्तम

tatas te tadvacaḥ śrutvā bhīṣmadroṇādayo dvija / karṇaduryodhanādyāś ca cukrudhur dvijasattama

5.35.11

ऊचुश् च कुपिताः सर्वे बाह्लिकाद्याश् च कौरवाः । अराज्यार्हं यदोर् वंशम् अवेक्ष्य मुसलायुधम्

ūcuś ca kupitāḥ sarve bāhlikādyāś ca kauravāḥ / arājyārhaṃ yador vaṃśam avekṣya musalāyudham

5.35.12

भो भोः किम् एतद् भवता बलभद्रेरितं वचः । आज्ञां कुरुकुलोत्थानां यादवः कः प्रदास्यति

bho bhoḥ kim etad bhavatā balabhadreritaṃ vacaḥ / ājñāṃ kurukulotthānāṃ yādavaḥ kaḥ pradāsyati

5.35.13

उग्रसेनो ऽपि यद्य् आज्ञां कौरवाणां प्रदास्यति । तद् अलं पाण्डुरैश् छत्रैर् नृपयोग्यैर् विडम्बितैः

ugraseno 'pi yady ājñāṃ kauravāṇāṃ pradāsyati / tad alaṃ pāṇḍuraiś chatrair nṛpayogyair viḍambitaiḥ

5.35.14

तद् गच्छ बल मा वा त्वं साम्बम् अन्यायचेष्टितम् । विमोक्ष्यामो न भवतो नोग्रसेनस्य शासनात्

tad gaccha bala mā vā tvaṃ sāmbam anyāyaceṣṭitam / vimokṣyāmo na bhavato nograsenasya śāsanāt

5.35.15

प्रणतिर् या कृतास्माकं मान्यानां कुकुरान्धकैः । ननाम सा कृता केयम् आज्ञा स्वामिनि भृत्यतः

praṇatir yā kṛtāsmākaṃ mānyānāṃ kukurāndhakaiḥ / nanāma sā kṛtā keyam ājñā svāmini bhṛtyataḥ

5.35.16

गर्वम् आरोपिता यूयं समानासनभोजनैः । को दोषो भवतां नीतिर् यत् प्रीत्या नावलोकिता

garvam āropitā yūyaṃ samānāsanabhojanaiḥ / ko doṣo bhavatāṃ nītir yat prītyā nāvalokitā

5.35.17

अस्माभिर् अर्घो भवतो यो ऽयं बल निवेदितः । प्रेम्णैतन् नैतद् अस्माकं कुलाद् युष्मत्कुलोचितम्

asmābhir argho bhavato yo 'yaṃ bala niveditaḥ / premṇaitan naitad asmākaṃ kulād yuṣmatkulocitam

5.35.18

इत्य् उक्त्वा कुरवः सर्वे न मुञ्चामो हरेः सुतम् । कृतैकनिश्चयास् तूर्णं विविशुर् गजसाह्वयम्

ity uktvā kuravaḥ sarve na muñcāmo hareḥ sutam / kṛtaikaniścayās tūrṇaṃ viviśur gajasāhvayam

5.35.19

मत्तः कोपेन चाघूर्णस् ततो ऽधिक्षेपजन्मना । उत्थाय पार्ष्ण्या वसुधां जघान स हलायुधः

mattaḥ kopena cāghūrṇas tato 'dhikṣepajanmanā / utthāya pārṣṇyā vasudhāṃ jaghāna sa halāyudhaḥ

5.35.20

ततो विदारिता पृथ्वी पार्ष्णिघातान् महात्मनः । आस्फोटयाम् आस तदा दिशः शब्देन पूरयन्

tato vidāritā pṛthvī pārṣṇighātān mahātmanaḥ / āsphoṭayām āsa tadā diśaḥ śabdena pūrayan

5.35.21

उवाच चातिताम्राक्षो भृकुटीकुटिलाननः

uvāca cātitāmrākṣo bhṛkuṭīkuṭilānanaḥ

5.35.22

अहो मदावलेपो ऽयम् असाराणां दुरात्मनाम् । कौरवाणाम् आधिपत्यम् अस्माकं किल कालजम् । उग्रसेनस्य येनाज्ञां मन्यन्ते ऽद्यापि लङ्घनम्

aho madāvalepo 'yam asārāṇāṃ durātmanām / kauravāṇām ādhipatyam asmākaṃ kila kālajam / ugrasenasya yenājñāṃ manyante 'dyāpi laṅghanam

5.35.23

धिङ् मनुष्यशतोच्छिष्टे तुष्टिर् एषां नृपासने । पारिजाततरोः पुष्पमञ्जरीर् वनिताजनः । बिभर्ति यस्य भृत्यानां सो ऽप्य् एषां न महीपतिः

dhiṅ manuṣyaśatocchiṣṭe tuṣṭir eṣāṃ nṛpāsane / pārijātataroḥ puṣpamañjarīr vanitājanaḥ / bibharti yasya bhṛtyānāṃ so 'py eṣāṃ na mahīpatiḥ

5.35.25

समस्तभूभृतां नाथ उग्रसेनः स तिष्ठतु । अद्य निष्कौरवाम् उर्वीं कृत्वा यास्यामि तत्पुरीम्

samastabhūbhṛtāṃ nātha ugrasenaḥ sa tiṣṭhatu / adya niṣkauravām urvīṃ kṛtvā yāsyāmi tatpurīm

5.35.26

कर्णं दुर्योधनं द्रोणम् अद्य भीष्मं सबाह्लिकम् । दुःशासनादीन् भूरिं च भूरिश्रवसम् एव च

karṇaṃ duryodhanaṃ droṇam adya bhīṣmaṃ sabāhlikam / duḥśāsanādīn bhūriṃ ca bhūriśravasam eva ca

5.35.27

सोमदत्तं शलं भीमम् अर्जुनं सयुधिष्ठिरम् । यमजौ कौरवांश् चान्यान् हत्वा साश्वरथद्विपान्

somadattaṃ śalaṃ bhīmam arjunaṃ sayudhiṣṭhiram / yamajau kauravāṃś cānyān hatvā sāśvarathadvipān

5.35.28

वीरम् आदाय तं साम्बं सपत्नीकं ततः पुरीम् । द्वारकाम् उग्रसेनादीन् गत्वा द्रक्ष्यामि बान्धवान्

vīram ādāya taṃ sāmbaṃ sapatnīkaṃ tataḥ purīm / dvārakām ugrasenādīn gatvā drakṣyāmi bāndhavān

5.35.29

इत्य् उक्त्वा मदरक्ताक्षः कर्षणाधोमुखं हलम् । प्राकारवप्रे विन्यस्य चकर्ष मुसलायुधः

ity uktvā madaraktākṣaḥ karṣaṇādhomukhaṃ halam / prākāravapre vinyasya cakarṣa musalāyudhaḥ

5.35.31

आघूर्णितं तत् सहसा ततो वै हस्तिनापुरम् । दृष्ट्वा संक्षुब्धहृदयाश् चुक्रुशुः सर्वकौरवाः

āghūrṇitaṃ tat sahasā tato vai hastināpuram / dṛṣṭvā saṃkṣubdhahṛdayāś cukruśuḥ sarvakauravāḥ

5.35.32

राम राम महाबाहो क्षम्यतां क्षम्यतां त्वया । उपसंह्रियतां कोपः प्रसीद मुसलायुध

rāma rāma mahābāho kṣamyatāṃ kṣamyatāṃ tvayā / upasaṃhriyatāṃ kopaḥ prasīda musalāyudha

5.35.33

एष साम्बः सपत्नीकस् तव निर्यातितो बल । अविज्ञातप्रभावाणां क्षम्यताम् अपराधिनाम्

eṣa sāmbaḥ sapatnīkas tava niryātito bala / avijñātaprabhāvāṇāṃ kṣamyatām aparādhinām

5.35.34

ततो निर्यातयाम् आसुः साम्बं पत्न्या समन्वितम् । निष्क्रम्य स्वपुरात् तूर्णं कौरवा मुनिपुंगव

tato niryātayām āsuḥ sāmbaṃ patnyā samanvitam / niṣkramya svapurāt tūrṇaṃ kauravā munipuṃgava

5.35.35

भीष्मद्रोणकृपादीनां प्रणम्य वदतां प्रियम् । क्षान्तम् एव मयेत्य् आह बलो बलवतां वरः

bhīṣmadroṇakṛpādīnāṃ praṇamya vadatāṃ priyam / kṣāntam eva mayety āha balo balavatāṃ varaḥ

5.35.36

अद्याप्य् आघूर्णिताकारं लक्ष्यते तत् पुरं द्विज । एष प्रभावो रामस्य बलशौर्योपलक्षणः

adyāpy āghūrṇitākāraṃ lakṣyate tat puraṃ dvija / eṣa prabhāvo rāmasya balaśauryopalakṣaṇaḥ

5.35.37

ततस् तु कौरवाः साम्बं संपूज्य हलिना सह । प्रेषयाम् आसुर् उद्वाहधनभार्यासमन्वितम्

tatas tu kauravāḥ sāmbaṃ saṃpūjya halinā saha / preṣayām āsur udvāhadhanabhāryāsamanvitam

5.35.38